Page images
PDF
EPUB

Poonfi

ut his horum virorum stadais, res confecta' sit, et te. storum, quales nunc mihi fingo, rationibus satis su. perque promisum videri possit. Haec dum dico, viros illos, quas quidem optime de Cornelio meruisse, ego, si quis alius ,probe scio, eo nomine non modoc accu. sare nulo , sed etiam mea excusatione minime egere vi. deo; longe alia enim eorum spectabat consilium. Quid autem ab iis in eo quoque genere factum sit, in quo potissimum me laborare dixi, hoc, age, videamus, 29uIn limine statim sui ad Aristideni commentarii dieit nobis Staverenius, plura legi posse de hoc viro apud Plutarchum in vita Aristidis, apud Herodotum in Urania, ápadri Diodorum Siculum libr. XI., Polyaenum libr. 1, Firortinium, Valerium Max., Iustinum, Ciceronem, Senecam, Aeschinem, Suidam

alius. I nunc,

Cornelii studiuse, et consule aụctores hos omnes! + Fac autem omnia congeras horum scriptorum loca, omnia que scias, quae tot tamque varii et generis et pretii seriptores de Aristide tradiderint; num tibi fingere poteris et ante oculos sproponere vitam Aristidis plene, accurate et vere descriptam, in ordinem rite redactam Noone rerum multitudine obrueris?. scriptoruni varieLate confunderis?: dissidio eorum perturbaberis? wenn Quod ne tibi accidat ubi cavere voles, denuo suscipiendus erit labor, priori illo multo operosior ac difficilior; erunt enim tot tamque varia a variis scriptoribus narrata ; inter se comparanda , examinanda atque in tem-pora sua digerenda. Quolus autem quisque est Cornelii vel lector vel interpres, qui hanc molestiam subire et possit et yelit?

Multo quidem sapientius et ad alias lectorum rationcs accommodatius faclum videtur, quod loca aliorum scriplurum, graecorum praesertim, quibus eadem aut similia saltem traduntur, ab editoribus Cornelii laudata et apposita" videmus. At hoc, si a Lambino

secesseris, ab aliis satis constanter neque factum est, - nequeiadeo, pro iis, quas in Cornelio edendo specia- bant, rationibus, fieri potuit. Quis autem non libenter

concedat, esse nonaulla in hoc genere a Lambino prae- termissaz alia autem ab ipso laudata nunc emendatius -ac melius posse profonri? :Id quod multo magis pateciendum proposuitziepere; quod profecto nobis omnium graecorum tibeautam studiose collegle, et tam docte, ex.. plicata ewhibuisset, ut, quod de omnibus, sere dicen. ndani, estiquae ab summo illo virą, i dum viveret, du

[ocr errors]

enje.

scepta sunt, nihil posset ultra optari Aukakénii Amps tem opere viri praeclarissimi morte nobis erepto, èunit hoc in genere bene de Cornelio eiusque leeluribus mel rendi munus ac provincia mondum occupata est,

turha ne sic quidem haberent Cornelii studiosir, buibus non facile carere possunt. Tale enim, quod omnia nubis illa graecorum loca sisteret, opus, ad múlios usus quamvis accommodatum, hanc tamen nobis utilitatem praestare non posset ut non solum rerum gestarum eas, quas Cornelius commemorat , plenius legeremus, sed easis. quoque, quas auctor quidem omisit, quae lectorem ausy tem, plene et docte librum intelligere cupientem sine magno eius incommodo fuyere vix possunt "inveniun. remus narratas, et, cum has', tum illas ita interese narratione nexas atqne coniunctas, ut nihil nobis de esset, quo minus ubique omnem rerum gestarum sezo riem accurate cogitando assequi possemus. Quae cum ita sint, quid nobis in hoc genere proderunt nonnulla graecorum loca laudata, cum, si vel ornia illa nobis. ante oculos ponerentur , id , quod nunc quaerimus, effici nullo modo queat?

In tempore rerlim a Cornelio narratarum notando < satis habet Schmiederus , in praefatione vitae Miltiadis praemissa, annum nominasse, qúo proelium apud Marathonem factum sit; quod vix tironibus sufficiet: Tzschuckius autem ultra progressus, apposuit maryini, quo anno colooi missi sint Chersonesum, rex Darins Scythis bellum intulerit, classem ad Graeciam subi. gendam comparaverit. Quid autem, ubi lector Cornelii eiusque interpres de tempore quaerat , quo Lemnum ceperit Milliades, quo Darius ex Europa redierit? In Cimone erunt profecto, qui, quando Thracas fugaverit, Amphipolin constituerit, Scyrum ceperit, non minus scire cupiant, quam quo praelium ad Mycalen factum, et Thasiorum opes fractae fuerint? Gratus agnosco diligentiam eorum, qui chronologiam imperatorum, quo. ruin vitas Cornelius enarravit, condidere; sed li quoque multom abest ut rerum ab illis imperatoribus gestarum omnium tempora notaverint.

Profecto autem quisque Cornelium accurate ipse legens aut aliis interpretaturus, primum vehementer optabit, non quarundam tantum rerum gestaram, quo acciderint, tempus notari, sed omnibus, quae a Cornelio narrata leguntur, tempus addi: porro, non tam, prout quaeque Cornelius attingat, nunc ad haec, nunc ad alla tempora able gari volot, quam potius eo ordine, queres' accideriit,

3

it seque exceperint, deduci. Quid ? Quod ille megum eo

rum quoque tempora notata cupiet, quae, quanquam a. Gornelio praetermissa, ad, seriem rerum gestarum peftinent, s stop

At, digat mihi aliquis, quae tu desideras atque requiris, ea nonne, omnia satis superque praestant, qui : deg graecorum rebus illa aetate gestis accurate ac data Opera scripserunt et numero plurimi et eruditione ac diligentia praestantes ? Idabes auctores historiae illius universalis ex Anglia ad nos daveclae, ac nostratium opera versae et emendatae : babes operis illius epitomalores, Guthrie et, Gray, quique priora huius epitomes vo-, Inminu, retractavit, Heynium, virum summum: habes Gillesiumis Barthelemium, et mox habebimus Mitfordium, Eichstaedtio, viro eruditissimo, interprete, illorum tem- , porum, historiam nobis narranton! At vero hi omnes, Graeciae, fata et res gastas narrantes, qui, quaeso, potuissent , aut quomodo illis licuisset, iis quoque provi

res alque consulere, qui unius, cuiusdam, quamvis praestantissigli ac celeberrimi, huius gentis viri, res gestas et fata plene atque accurate relata legere, et suis quaeque temporibus reddita videre cupiant?

Quo itaque Cornelii lectures, faciliori sallem ac hucusque fieri, poterit, opera, plene, i accurate et docte auctoris vitas intelligere queant, quem , mihi desuinsi laborem, is neque inanís, neque non necessarius, aliis quoque, speró, videbitur,

Alterum autem in quo, ut et Cornelio et lectoribus eius, inservianu, elaborabo, hoc est, ut, quae ad vitas huius auctoris rite ac vere iudicandas pertineant, in medium afferanie

Hinc operanı mihi dandam putavi primum, ut, cum omnino quid auctor in .vitis his conscribendis sibi vo. , laerit, tum quid in singulis horum imperatorum vitis spectaverit, sive de consilio auctoris, constaret; deinde, ut, quae autori nostro ubique sit fides statuenda, pateret; postremo autem, ut ars , qua autor in loc de vi.: tis inperatorum libello conscribendo versatus sit, appa, reret.

Quid enim? quod huic auclori non tantum hoc accidere videmus, ut quglli, cum vix librum suum pueris ; explicandum in nianus symiserint atque unam alteramve vitam interpretati sint, statim audacter de Cornelio, quore habendus sit loco, longe prius sententiam ferant, quam.de auclaris in, vitis his enarrandis consilio viderint graped, ping4d go infeliei esse contigit. ut ne inter

doctos quidem de vitarum ab eo compriptarum popes silio conveniat -?

Tidir. 2 Sunt enim, neque ita pauci, qui vitae ab hoci 20-; ctore promitti putent eas, quibus virorum illustrium ortus, institutio, fala , res gestae denique; ac mores plene et luculenter enarrari soleant. Quae omnia cum a Cornelio in quibusdam vitarum suarum non nisi quo dammodo, in plurimis autem plane non factum vident, alii Cornelium" niiniae brevitatis et inconstantiae ac 'cusant, alii triste eius fatum , quo factum sit, ut in epitomatoris cuiusdam inepti ac importuni manus incisi derit, queruntur. Extitit interea nuper Schmiederus, vir egregie doctus, qui in alia omnia abit, ita ut Cor nelium contendat historiae mundi universalis quandam quasi epitomen dedisse, rerumque gestarum seriem narrasse eam, qua omnis fere satis longi temporis spalii historia decurrere videri possit...

,, Quae omnia, quo iure dicantur, quibusve rationibus nitantur, diiudicarea buius nunc non est locis. at hoc saltem patet, nondum inter omnes de auctoris consilio satis congtạre. Prius autem quam de auctoris cuiusdam consilio res omnis jconfecta fuerit et ad diquidnm perducta, quomodo de: pretio operi statuendo sententia recte dici possit, onines , credo mecum dubitabunt iudices prudentes et aequi. Quae cum ita sint, abhinc annos fere quatuor rem de auctoris consilio in quaestionem vocandam putavi, quaeque mihi de hac re invenisse videbar, in annalibus res ad academias ac gymnasia pertinentes narrantibus (Jahrbuch für Aka. demien u. Gymnasien) proposui. Ea autem oninia huc rediere, ut evincerem, Cornelium graecorum potissimum imperatorum vitas, res gestas, mores et fata ea de causa explicasse, ut illis romanorum imperatorum vítas, res gestas, mores et fata compararet; deinde, haec omnia Cornelium nonnisi haclenus sibi narranda. sumsisse, ut praecipuas quasdam ubique imperatorum nunc virtutes nunc vitia speclaret, insignia eorum fata vel secunda vel adversa notaret, et ubique aetatis suae rationem haberet.

Sed ulterius est progrediendum, atque in singulis vitis probandnm, cur auctor, propositi sui, quod modo indicavi, memor, hunc' potissimuna imperatorem tractandum sibi sumserit: quibusnam, aut virtutibus inprimis ornatum, aut vitiis prae aliis depravatum illum nobis ostendere voluerit: ob quaenam inprimis fatat hac anctori memoria dignus sit visus: ad quospam dedique

[ocr errors]

hores praecipue describendös hunc sibi elégerit. Quod ubi factum fuerit, tum demum, cur haec autor narra: tit, alia omiserit, nunc paucis haec comprehenderit, munt pluribusrulia sit persequuntuś, ubique facile, ni fallor, patepea Ouantum itaque Cornelius ex eo, quod alii de libríeius consilio vix cogitarunt, alii 'id non satis recte intellexerunt, acceperit damni; tantum spero wilitatis in eum redundaturum, eum de consilio'accu? rate constabit. Cuius rei exemplum sit loc: In Cimo mis, quae dicitur, vita, eo' nomine forsan aliquis aucto. tem accuset nostrum, quod tot ac tantas res ab hoc impëratorer celeberrimo gestas brevius perstrinxerit; contra autem, de Cimone carcere liberato, de eius per ostracismum patria eiecti fuga, ac praecipue de insigni eios liberalitate, sális multa verba fecerit. Quid aud tem? si auctor omnem suam de Cimone narrationem ideo suscepit, quo exemplum extet viri, a duro admo: dum initio ad summos honores evecti, patriae ingratae minime irati, pacis semper studiosi, et in summa opum ac divitiarum abundantiá fleque' avari, neque profusi, apd. ita munifici et liberalis ut publicae potius magni ficentiae rationem haberet, quam privatae suae luxuriae indulgeret, atque civium suorum paupertatem potius', levaret, quam malae ambitioni serviret? Quarum virtulum exemplar icur a Cornelio aetatis suae hominibus sit propositum, nemo facile dubitabit, qui vitia seculi illius nieminerit, virorum summorum in patriam ini. quam iras, imperatorum bellandi sine fine et modo libi. dinem ambitiosorum denique largitiones immensas, ipsis damnosas, patriae autem quam maxime perni. ciosas.

Ubi autem, quid consilii fuerit auctori cum omnifilo in hoc libello conscribendo, tum in singulorum quoque imperatorum vitis, accuratius et pluribus ubique demonstratum fuerit, tum denium de huc Cornelii opusculo, eique statuendo pretio, vere iudicare, atqne de arte et prudentia, qua Cornelius in eo perficiendo usus sit, aeqúam sententiam ferre licebit; qnin adev, ni omnia me fallunt, ea si probe instituta fuerit quaestio, vitia , quae in scribendo ab eo dicuntur admissa, non tam excusari poterunt, quam prorsus removeri.

Praeterea autem let Cornelio nocere et lectores eius morari animadverto hoc, quod de fide éius tam parum constat, ae maur varia tamque diversa de ea cireamferantais iudretagaia upiVidemugaminti quosdam omnent ei fidem

prorsus

« PreviousContinue »