Page images
PDF
EPUB

mus.

deratis, quis non Tyrtaeum in Tyrtaeo quaerat ; quem quidem Plato' (at quantus qualisque Iudex!) Poëtam focat Detóratov, de Legg. L. I. p. 666. H. Ubi vero, inquam, tò gelov illud, quod hominum ad desperationem deiectorum animos ad praeclara facinora vehemen.. tiori quadam cohortatione concitavit?

Quod quum quaerimus , minime tamen iudicio suo lapsum statui-' mus Platonem, aut Tyrtaeum nobis ineptum fingimus Puëtam; neque ullo modo veri fit simile, hominem incondite loquentem aliis persuasurum. Quid ergo? Nimirom nobilissimum hoc carmen temporis iniuria perturbatum fuit, atque ita forte iam corruptum ante, quam Lycurgo innotesceret, qui pluribus, quam trecentis annis Tyrtaeo fuit inferior, eamque elegiam memo. riler forte tenuit et recitavit. Nisi quis in ipsis hic Lycurgi exemplaribus a Librariis peccatum contendat.

§. VII. Sed iam id, quod de confusione huius Carminis dictum est, paullo accuratius erit demonstrandom, Et primo quidem, quod nunc initium carminis est misere languidum, Τεθνάμεναι γαρ καλόν - id olim fuisse eius initium, non est ut credere animum induca

Particula yde, praesertim in quaestionibus, aliquando quidem in initio ponitur: hic tamen aliam vim habere posse non videtur, quam altlarıxúv.

Unde se quitur alia quondam verba hoc praecessisse distichon, a quibus caussalis illa coniunctio pendeat. Ea vero hoc ipso in carmine adesse, quanquam non sua sede collocata, mox patebit. Deinde nullus est nexus, qui illa cummode conlineat:

θυμώ γης περί τηςδε μαχώμεθα -
Ω νέοι αλλά μάχεσθε

Dicam iterum, nihil abruptius; nihil magis inconcinnum. Denique, quid de his iudicabimus, quae in fine Carminis collocata sunt? 'Αλλά τις ευ διαβάς μενέτω ποσίν αμφοτέροισι

Στηριχθείς επί γης, χείλος oδoύσι δακών. Negamus scilicet hac ratione Elegiam commode finiri: atque ea in re dubium non est, quin assentientes babituri simus idoneos poëticae venustatis arbitros. Ho. ram autem iudiciis commissam maxime cupimus pobi. lissimi Carminis transpositionem, quam nunc insti. tuemus.

§. VIII. Tyrtaei Milesii Elegia ad iuvenes Spar. tanos. Θυμώ γης περί τηςδε μαχώμεθα, και περί παίδων Θνήσκωμεν ψυχέων μηκέτι φειδόμενοι, ,

14 (Miscell. I. 1822.)

13

10

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

Τεθνάμεναι γάρ καλόν επί προμάχοισι πεσόντα

*Ανδραγαθόν, περί η πατρίδι μαρναμένον. Την δ' αυτού προλίποντα πόλιν, και πίoνας αγρούς, 5 Πτωχεύειν, πάντων έστ' ανιηρότατον,

4 Πλαζόμενον συν μητρί φίλη, και πατρί γέροντα,

5 Παισί τε συν μικροίς, κουρίδίη τ' αλόγω

6 'Εχθρός μεν γαρ τοϊσι μετέσσεται, ους κεν ύκηται,

Χρησμοσύνη τ’ είκων, και στυγερή πενία,
Αισχύνει τε γένος, κατά δ' αγλαύν είδος ελέγχει

Παισι δ' ατιμίη, και κακότης έπεται
Eίο' ούτως ανδρός του αλωμένου ουδεμίώρη
Γίγνεται, ούτ' αιδώς εις πίσω τελέθει. -

12 Ω νέοι! αλλά μάχεσθε παρ' αλλήλοισι μένοντες,

15 Μηδέ φιλοψυχείτ' ανδράσι μαρνάμενοι

18 'Αλλά μέγαν ποιείτε και άλκιμον εν φρέσι θυμόν,

17 Μηδέ φυγής αισχράς άρχετε, μηδέ φόβου.

16 Τους δε παλαιότερους, ων ουκέτι γούνατ' ελαφρά, 19 Μη καταλείποντες φεύγετε τους γεράιούς :

20 Αισχρον γαρ δή τούτο, μετά προμάχοισι πεσόντα

21 Κεϊσθαι, πρόσθε νέων, άνδρα παλαιότερον,

22 "Ήδη λευκών έχοντα κάρη, πολιόν τε γένειον,

03 Θυμόν απόπνείοντάλκιμον εν κονία,

24 Αίματόενταιδοία φίλαις εν χερσιν έχοντα,

25 (Αισχρά τα γ' οφθαλμοίς και νεμεσητον ιδείν !) 26 Και χρόα, γυμνωθέντα. Νέοισι δε πάντ

' επέoικεν, 21 "Όφρ' άν "Αρης ήβης αγλαόν άνθος έλη.

28 'Αλλά τις ευ διαβας μενέτω ποσίν αμφοτέροισι

3. Στηριχθείς επί γης, χείλος oδoύσι δακών,

32 'Ανδράσι μέν θηητός ιδείν, έρατός δε γυναιξί Ζωος έως καλός δ' εν προμάχοισι πεσών.

3ο §. IX. Atque ita quidem mascula illa Tyrtaei Ele. gia, membris ante disiectis lacera, nunc, iisdem denuo coeuntibus, apte disposita atque emendata, talis, ni fallor, videbitur, quae Lacedaemonios ad bellum expediendum, fortiterque tolerandum mirifice animârit. Tutum carmen tribus constat partibiis: tres habet impetus vere Martios. Primus, reliquis acrior, Ovua rois κ. τ. μ. quem excipit alter,, ν. 15. Ω νέοι αλλά μάχεσθε - Tertius est, v. 29. 'Αλλά τις ευ διαβάς

§. X. Sed emendationum quoque, in eodem hoc apte fiat, breves aliquot observationes subinngemus.

V. 1. Θυμώ] Θυμός hic fortem animum notat, et bellicam adversus hostes indignationem. Solet ita ponere Tyrtacus. ut Fragm. XI, in analectis Brunckii.

Αίθωνος δε λέοντος έχων ών στήθεσι θυμόν.

29

[ocr errors]

et Carm. III. v. 44. (Brunck. vol. I. p. 62.) ubi cum Wintertono legendum

θυμού, μη μεθιείς πολέμου. ad hunc etiam locum comparanda illa, carmine land. ν. 33, 34.

Μαρνάμενον

Γης περί και παίδων - -
V. 2. Pozewr] Eadem Solonis sententia v. 46.

φειδωλήν ψυχής μηδεμίαν θέμενος. ipse Tyrtaeus Fr. ix. v. 5.

Μη φειδόμενοι τας ζωάς. V. 3. Τεθνάμεναι γαρ καλόν -] Adeo simile est illud Horatii: Dulce et decorum est pro patria mori. (Carm. III. 2: -13.) ut hinc sumtum videatur.

V. 6. Τήν δ' αυτού προλίποντα πόλιν -] Ad intelligendas exsilii miserias, quales antiquitus fuerunt, hic Iucus egregie facit. Similia comparavit Klotzius. V. 12.

Παισί δ' ατιμίη] vulgo legitur: Πάσα δ' ατιμία. Εx his πάσα prursus nihili est; ατιμία autem etiam metrum vitiat. Deterius adhuc, quod Wintertonus, aliis que vulgarunt, 'Agvula. Exsilio convenit utique Ativia. Oppianus Halieut. I, 277. (quem locum, quia nostro simillimus est, adscribere non gravabimur.)

Ουδ' άλεγεινότερον και κύντερον, όσκεν ανάγκη
Φυζίπολιν πάτρης τελέση βιον αλγινόενία,

Ξείνος έν αλλοδαποίσιν , ατιμίης ζυγόν έλκών. Verum ut numeri recte constent, reponendum étiulo. Caeterum veteres nihil aeque extimuerunt, quem nal. δων ατιμίαν. Vid. Homer. 1. Χ. ν. 488. Euripodes in Hyppolyto Vi 4ig. quo loco Phaedra nihil tam vereri se affirmat, quam ne maritum dedecore afficeret,

Μη παίδας, ούς έτικτειν· αλλ'. (inquit) ελεύθεροι
Παρρησία θάλλοντες οικοϊεν πόλιν

Κλείνων 'Αθηνών, μητρός oύνεκ' ευκλεείς. cum quibus illa comparentur Procopii in Hist. Arcan. p. 7. fin. Ενθυμού τε, ως αι των γυναικών αμαρτάδες ουκ επί τους άνδρας ϊενται μόνον, αλλά και παιδων άπτονται μάλλον, ούς γε και δόξαν τινά φέρεσθαι εκ τού επί πλείστον συμβήσεται, ως φύσει τον τρόπον ταϊς γείναμέναις έοίκασι. Recle ergo pro πάσα videmur correxisse Παισί. in primis quum voces istae a Librariis soleant permutari, ut in Bionis illo Adonidis Epitaphio v. 5. ubi ne nunc quidem legendum dubitamus - Και λέγε ΠΑΙΣΙΝ· 'Aπώλετο xadós "Adovis. pro eo, quod edi solet, iagir. vid. elegan. tiss. Pierson, ad Moerin p. 194.

[ocr errors]

V. 26. Αιματόεντ αιδοία φ. εν χερσίν έχοντα] Εν χερσιν έχειν hic valet manibus teger. Neminem offendet Tyrtaeus, qui ista cogitârit Ovidii Met. XIII, 479.

Tunc quoque cura fuit partes velare tegeudas; Quum caderet, castique decus servare pudoris. Haec iam comparabat Klotzius, qui et vidit totum hunc locum expressum a Tyrtaeo ex Homeri Iliad. X. V. 17. seqq.

V. 28. "Οφρ' άν 'Αρης ήβης αγλαόν άνθος έλη] Antea legebatur: "Οφρ' άρα της ήβης αγλαόν άνθος έχα' quorum intellectus quum sit difficillimus, vel sensus nullus, non mirum est ea Viros doctos egregie exercuisse.

Pro äpa iñs nescio quis, memorante Brunckio, non inscite ερατής. Sed fac ita legatur, quid fet istis: "Οφρα άνθος ήβης έχη νέους; neque enim άνθος illud έχει νέους, sed ipsi νέοι έχουσι της ήβης άνθος. Simonides carrm. Ι. v. 7.

Θνητών δ' άφρά τις άνθος έχει πολυήρατον ήβης
Theognis v. 1001. loco. simillimo;
Ξυνόν δ' ανθρώποις υποθήσομαι, όφρα τις ήβης

Αγλαόν άνθος έχων, και φρεσίν εσθλά νοή. confer. id. v. 988.

Homerus de Aenea iuvene, Il. N. 484.

Και δ' έχει ήβης άνθος Ovidius Metam. IX, 435. Perpetuumque aevi florem Rhadamanthus haberet. Quae loca omnia quum congereret, et plura etiam, Klotzius, ut illustraret notissimum avsos ions, iis utí nescivit ad declarandam loci difficultatem. Nimirum ut in reliquis, sic etiam in his Tyrtaeus Homerum expresserat, ii. Χ, 1. seqq..

Νέω δε τε πάντ' επέoικεν APHI KTAΜΕΝΩι, δεδαϊγμένω οξέι χαλκό quorum imitatione Nostrum putamus dedisse:

"Οφρ' ών "Αρης ήβης αγλαόν άνθος έλη. áyłaòv Eůxos Eleīv, splendidum deius auferre, dixit Carm. 1, 36. : In morte το βόδον φεύγει τα χείλεος. V. Biom Epitaph. Ad. v. 11.

V. 29. 'Αλλά τις ευ διαβας - Εadem reperiuntur Car. ΙΙ. 21, 22.

Sed huic loco unice conveniunt; quid autem sit hac. in re διαβαίνειν docuit V. D. in Misc. Obss. Vol. Ι. p. 129. ν. 3ι. 'Aνδράσι μέν θηητός ιδείν -]

-] His demum versibus Elegia plena sententia, apleque et efficaciter clauditur, Lectionem haud dubie veram et elegantem önntos, pro vulgata Ovntoñow, ex iis, quas vidimus, (in

1

bat Elegia eius nuper in integrum restituta in Notis

quarum numero non est Taylori Anglica) sola habet Brunckiana; unde nescio.

§. XI. Subiungamus tandem egregii Carminis Der. sionem Latinam paullo liberiorem:

Forti animo pugnemus pro hac Terra; et pro Liberis 90stris mortem oppetamus, vitae nihil quicquam parcentes;

Pulcrum nempe est, virum fortem, dum pugnam ciet pro patria , mori, et in prima cadere acię.

At Civitate sua, agrisque pinguibus eiectum peregre men. dicam agere, hoc demuin durissimum.

Ubi exsul quis oberrat cum Matre cara, et Patre sene, cuinque Infantibus parvis et Coniuge legitima,

Odio enim hic erit omnibus, quoscunque accesserit ; quodiam Paupertas superat, et Egestas invisa.

Hinc Genti suae opprobrio est, vultusque ingenui splendorem deformat.

Filiis autem Ignominia et Nequitia imminent.

Usque adeo Exsulis nulla habetur cura; nulla ipsi praestatur reverentia!

Quin agite, Juvenes; confertis pugpate ordinibus. neque vitae amore teneamini cum hostibus manum conserentes!

Sed magnụin forțeinque animum pectoribus addite. neque fugam turpein respicite; neque metuere incipite.

Seniores autem, quorum iam tardi sunt pedes, ne fugientes relinquite', aetate provectos.

Turpe enim hoc erit, si Senex in prima cadat acie; si occisus iaceat ante iuvenes ;

Si albo insignis capite, başbaque canus fortem animam ip pulvere exhalet,

Inguen sanguine conspersum manibus suis tegens, (Proh! turpe et nefandum visu spectaculum!)

Toto corpore nudus? At lụvenes omnis decet corporis habitus, si quando Mars splendentem aetatis florem decerpserit.

Quin agite; quisque sua statione immotus maneat, presso in terram utroque pede, dentibus labra mordens.

Viris quidein aspectu mirandus, mulieribus autem cupiendus, dum vivat: sed et in ipsa morte forinosus , ubi inter primos ceciderit, §. XII.

Tyrtaeo aetate proximus est Theognis, cuius quae nobis supersunt I'vuar e variis Elegiis sunt conflatae, ut scribit Vir summus, L. C. Valckenaerius, ad Xenoph. Memor. Socr. I. 2. p. 239. ita tamen, ut e laceris illis fragminibus, nullo ordine e diversis Scriptoribus, qui illa usurpaverant, recentiori demum aevo, ut equidem suspicor, congestis etiam hodie integrae possint componi Elegiae, e quibus constet in Poëtis excellentissimis ac, venustissimis habendum esse Theo. gnidem. Quod (ne alia nunc memorentur) eximie proad Vitas Homeri pag, 6. qua nihil dari potest vend.

« PreviousContinue »