Page images
PDF
EPUB

Sic amor,

Infernale odium, tenebras stabilivit Averni.
Poftea ceffabant fancta esse palatia creli.
Templa struebantur. Conficta idola nitebant.

395
Multo furgebant altaria fanguine plena.
De viva primum nutritus carne facerdos ,
Mox fæda humano tinxit fimulacra cruore.
Coeli fulphureo terrebat fulmine terras,
Prodibatque Deus , velut hostem machina terrens. 400

in fefe nimium conversus & unum,
Per fas, perque nefas, & opes, & culmina honorum ,
Atque voluptates, violento corripit æstu.
Idem amor , ad cunctos tendens fua brachia , causlas,
Cur motus æftusque fuos reftringat, habebit.

405
Idem amor imperii ac legum bona fiet origo.
Si, tu quod cupis, id cupiant alii quoque plures,
Velle tuum nihil eft. Tua , quæso , fola voluptas
Qaid tandem contra multorum vota valebit ?
Qua bona parta tibi ratione tueberis unus ,

410 Quæ vel, fi fomno jaceas & nocte fepultus, Subtrahet infirmus, vel dextræ fortior hoftis Eripiet vigili ? . Securæ amor ergo quietis Ut libertatis , fis eft, reftringat amorem. Utque id fervetur, quod quilibet optat habere , 415 Fas eft, ut cuncti finem socientur ad unum. Ipli ut fecuri reges dominentur, & abfit, Quod metuunt, verum justamque colunt & amorem. Ergo amor infringat proprius molimina prima, Privatufque insit communibus ufibus ufus.

420 Rebus fic geltis, ftudiis mens dedita honestis, Aut pulchris animus generosisque æftibus actus, Numinis aut fummi fapiens imitator, amicus Aut hominum, civis bonus, aut bonus, ecce! Poëta , Suigit, restauratque fidem, ac virtutis amorem, 425 Ceu primum humano generi donarat utrunique

Natura. Antiqua hæc, & non nova , lumina reddit,
Accenditque iterum. Producit imaginis omnem
Divinæ, fi non formam, tamen inftar & unibras.
Reges ac populos docet æquis juribus uti ,

430
Nec laxare nimis, nimium nec ftringere frænos,
Maxima cum minimis tam conciliare fcienter,
Hæc ut qui lædat temere , subvertat & illa.
Cunctorum ut fecum pugnantibus usibus , unum
Sub fædus nexis, Itatuum concentus & ordo.

435
Unanimis fieret. Mundi hæc perfectio magna est ,
Rerum ex consensu variarum & nexibus orta.
Fortia cum miferis, 'cum parvis grandia, in unum
Hic abeunt finem, facta ; ut sibi quæque ministrent, ·
Nen noceant, firment quodvis, non debile reddant, 440
Prosint, non perdant. Tanto quis fortior hic est,
Quanto plus aliis fimul infervire laborat.
Tam quis erit felix, alios quam reddere norit
Felices. Punctum hic res quæque feruntur ad unum.
Unum hic cuncta petunt , vario licet ordine, centrum, 445
Beftia , fervus, homo, dominus, rex, angelus ipfe.

De regni formis moveant certamina ftulti.
Optima quæque vehens fecum, çerte optima forma est.
De formis fidei lites & jurgia tractent
Zelotæ tumidi. Neino vitæ integer errat.

450
Huic uni quicquid fini magnoque repugnat,
Falsum eft , & quicquid mores emendat & ornat ,
Quicquid concurrit facere & servare beatum
Humanum

genus , hoc divini muneris efto.
Vitis homo eft fimilis. Fulcris etiam indiget inftar 455
Vitis, & ex focio vires , quas continet , ortum
Amplexu capiunt. Sic uousquisque planeta
Et propriam circum motu uno volvitur axem,
Et fimul insignem folis circumfluit orbem.
Non fecus in noftro existunt duo pectore motus,
Unus nos ipfos, & mundum refpicit alter.

Hac Deus & natura omnem ratione ligavit
Rerum compagem , fancta hac ftant omnia lege ,
Ut proprii simul & sociales semper amores
Non nisi constituant, varie mixti licet, unum.

sono

[ocr errors]

EPISTOLA QUARTA

DE

NATURA ET STATU

H O MIN I S IN RELATIONE AD FELICITATEM

SEU

SUMMUM BONUM CONSIDERATI.

O

Noftræ princeps naturæ atque unice finis,
Summa falus, fummumque bonum, fortuna, voluptas ,
Et quocunque velis tandem tibi nomine dici !
Qnod, quicquid fueris, gemitus in pectore nostro
Æternos generas. Mortis quod fata pavere ,
Quod vitam tolerare facis. Quod quæreris, æque
Ancipiti ftudio, fanis ftultifque , doloso
Oblatum vultu; cælesti o semine nata ,
In noftras fiquidem delapfa es defuper oras,
Dic, quibus in terris digneris crescere, planta?

Numne tuum blandus radius florem explicat aulæ ?
Aut pretiosa tuam, cum gemmis, vifcera terræ
Occultant faciem ? laurisne & frondibus , arte
Intertexta lates, Parnassi ? aut falce fecaris
In campo Martis ? mihi dic, ubi crescis ? ubi non ?

Culturæ eft , nofter fi fit labor irritus, omnis,
Non terræ , culpa. Haud uno certoque tenetur
Vera falus inclusa loco. Reperitur in oris

[merged small][ocr errors]

20

Nullis, aut cunctis. Procedit libera semper.
Nescit emi vendique. Fugit folium illa Monarchæ.
Tecum, MÆCENAS , habitat , tecumque moratur.

Vade, age, vel totam fapientum consule turbam ,
Ad fummum quæ prona bonum via ducat? In ipfo
Lumine delirant fapientes. Præcipit una
Pars fervire aliis. Homines fugere altera fuadet.
Sunt, quibus omne boni genus actio dicitur esse.
Sunt, quibus alta quies. Huic illud fola voluptas ,
Illi contra animi ftatio tranquilla , vocatur.
Sensu tam vario, tam definitio forina
Constans multiplici, quid tandem geftat in ore ? 30
Nempe bonum , elle bonum, quodque eft decus, id decus effe.
Hic ait, à cuncti fenfu procul effe doloris ,
Elle voluptatem. Quo gressum fixerit, alter ,
Anceps conlilii, dubius inente ac pede, nefcit,
Virturemque ipfam fpeciem vanam arguit elle.

35 Stulta igitur valeat fallacis opinio callis Inftar; naturæ vestigia certa fequamur. Summi quamque boni fortemque ftatumque capacem Elle fcias. Nemo eft, quin hoc acquirere poflit. Non procul eft nobis. Nobis fe fiftit, & offert Dona , nec extremis rerum consistit in oris. Adsit recta tuæ ratio modo mentis, & adfit Recta voluntatis cultura & candida virtus , Quid quantumve alii varia de sorte querantur, Non minus esse queunt communia dona falutis ,

45 Quam communi homines sensu ac ratione fruuntur.

Summam in agendo, tene, cauffam generalibus uti
Legibus, haud mundi partem fpectantibus unam.
Quod verum est réctumque bonum , non conftat in una
Unius vita; cunctorum fpectat & infert ,
Summæ confilio causfæ, vitam atque falutem.
Non eft ulla boni cuidam data portio foli,

40

55

60

65

Quin aliqua ad totam referatur parte catervam.
Non latro crudelis, non percitus igne tyrannus
Vindictæ , faftuque tumens , non clauftra tenebris
Oblita amans monachus, nemo sibi sufficit unus.
Qui genus humanum fugere aut odisse videntur
Inprimis, quærunt, se qui mirentur, habere.
Cujus fe tradant fidei , fectantur amicum.
De te quid statuant alii, contemnere fi vis
Omnino, ex omni languebit parte voluptas ,
Gloriaque in tenebris tota obfcurata jacebit.
Partem quisque boni cepit, plus si petat , ipfo
Percipiet fenfu, partem quæsita voluptas
Quod vix dimidiam curæ votique rependat.

Ordo, Dei fummi magna eft lex atque fuprema
Hoc ita principio pofito , sunt semper, & effe
Debebunt homines, alios qui viribus , arte,
Divitiis, præstent. Verum hinc concludere velle,
Felices magis esse illos, rationis id omnem
Offendit fenfum. Non eft injuftus, inique
Nil unquam ftatuit quicquam Deus, omnibus æque
Concessit gaudere bono , & felicibus effe.
Felix ille ftatus, fociis defectibus auctus,
Incrementa capit, non his evertitur armis.
Naturæ ipsius pacem discrimina servant.
Hic nil conditio , nil circumftantia, mutat.
Seu princeps aliquis fuerit , feu fubditus, unum
Ent & idem cujufque bonum. Defenfor, amicus ,
Patronus fueris, feu defendaris, ameris,
Sifque'. cliens pauper. Nil refert: fingula mundi
Communi cælum afflavit fpiramine membra.
Communem pariter donavit cuique falutem.
Cemnes æquali donatos forte per orbem
Fac gaudere homines, rixæ, certamina, bella,
Nonne forent semper ? Cunctos Deus ergo benignus

70

75

80

85

« PreviousContinue »