Page images
PDF
EPUB

55

Suntne tibi foli fruges & femina terræ ?
Falleris, & merito repetent sua grana volucres.
Numne tibi locuples, quam profert aureus annus,
Soli meslis erit ? Merito pars jure labori
Cedit fumantis, duro sub vomere, tauri.
Qui voci parere tuæ, qui ferre labores
Nescit, nonne tua enutrit. vigilantia , porcum?
Scito igitur; quicquid naturæ prodit ab alvo,

60
Dividit æquali secum ratione laborem.
Quæ folet à rigido defendere frigore regem
Pellis , villofum quondam defenderat ursum.
Cuncta meis, exclamat homo, cuncta ufibus adfunt.
Cuncta , faginatus, noftris sunt usibus , anser

65 Contra ait. Et quid non curarum impenditur , anser Ut bene servetur, fedeat bene, alatur ut apte. Unum hoc, præterea nil quicquam percipit anser , Nefcius omnino, quod confervetur ad efum. Quantum noffe poteft rerum, bene cogitat anser. 70 Anser homo fuerit, fecum si cogitet, uni Omnia quod fas fit fervire , nec omnibus unum.

Finge, quod imperio tenuem conftringat & armis Fortior , & mundi mens rectrix atque magiftra Quod fit homo. Semper domat hunc natura tyrannum. 75 Quæ vel conveniant, homo, vel quæ forte nociva Cuique creaturæ fuerint, intelligit unus. Milvius, insidians roftro impendente, columbæ Num parcet, plumæ pulchro discrimine tactus? Vermiculi nitidas pica admirabitur alas ?

80 Andiet accipiter philomelam dulce canentem ? Unus homo cunctis præito eft cura atque labore. Curat, ut in silvis habitent. generentque. volucres , Ut pecora in lætis habeant fua pafcua pratis , Et, quibus insideant, habeant fua flumina pisces. Sunt , quibus utilitas jubet hanc impendere curam.

85

go

95

100

Sunt plures, quas una jubet curare voluptas.
Suntque creaturæ innumeræ, quas vanus & crror
Et luxus quærit, tolerat, fuftentat, & omnes
Ex Domini videas felici vivere luxu.
Ipfe est, qui contra rabiemque famemque tuetur,
Et contra insultus aliorum , animalia bruta,
Quæ male docta fames fibi defignavit ad esum. ,
Ornat muneribus varioque impertit honore,
Quæ debent ipfi laudem impertire & honorem.
Dum funt , dum vivunt, reddit felicia. Felix,
Nec sibi fatalem sentit, nec prævidet ictum
Bestia , non fecus ac, coeli dignatus amore
Lethiferi ignorat, nec sentit , fulminis ictum.
Antea, quam mortem subiit, bene bestia vixit,
Tune tua fruitus vita morieris & ipse?

Ignorant animæ, ratione ac mente carentes,
Utiliter mortem. Hæc Deus ipfis otia fecit,
Ac nescire dedit, fapienti munere , mortem.
Unus homo novit, libi certam incumbere mortem ,
Sic tamen, horribilis mors ipsa ut mortis in hora,
Spem faciat, tanquam vitæ melioris origo..
Hora latet mortis , mortis quoque pallida cura
Hinc procul esse folet. Nunquam vicina videtur ,
Sit licet ante oculos nobis data mortis imago.
Prodigium quantum! tota hæc prænotio mentis
Nonnisi concessa est rationis habentibus ufum.
Quicquid ubique rei cst, five hoc ratione regatur ,
Seu nudo instinctu , tantum virtutis habere,
Scito, facultatis tantum, cujufquc faluti
Quantum conveniat. Dictamina quodque fecutum
Naturæ, æquali propriam ratione falutem
Adspirat, mediis, quæ fint fini apta, repertis.
Instinctus dux est, qui falli & fallere nescit.
Ergo quod instinctum fequitur, numne indiget ultra

IOS

110

[merged small][ocr errors][merged small]

Papa infallibili duce, concilioque supremo ?
Quam fit cunque capax ratio , plerumque ftat anceps.
Auxilio ut veniat, vel ferviat, anxia non eft.
Non, nisi, ceu miles , folet infervire , coacta.
Plena quiete negat, non exorata, venire.
Sæpe venire , licet multum invitata , recufat.
Sponte fua , per feque venit, servire paratus ,
Nobilis instinctus. Præsto est, nec deficit unquam.
Difficilis contra ratio nos fæpe relinquit.
Ille via semper recta procedit & una.
Hæc errare poteft, prolapsa in devia mille
Sunt duo , sunt vivis communia rebus, agendi
Principia , impellens unum, & discrimina rerum
Perspiciens aliud. Brutis animalibus unum
Obtigit, at nostræ naturæ cessit utrumque.
Et super instinctum rationem, quam potes , effer,
Instinctus Deus est director, mentis habenas
Et rationis homo, dubio moderamine , tractat.

Quis docuit filvas habitantes & juga campi ,
Dispersum in plantis caute vitare venenum ,
Nec, nisi quæ prosint alimenta, capeffere fauce?
Ne pelagi fluctus, ventorumque impetus oblit,
Surgentes, turbás, tempestatesque minaces,
Bestia prospiciens , sedem fibi construit arte
Æquoris ad littus : latebras hic præbet arena.
Et tenue & rectum deducit aranea filum,
Nullo usa exemplo, nulla, quæ dirigat, arte,
Nullo, quæ suspensa regat molimina , circo,
Rectius ut duci vix poflint fila Moivro.
Columbi audaces imitata ciconia gressus ,
Ignotos cælos, peregrinosque involat, orbes.
Talia quis docuit celebres pietate volucres ?
Concilium illarum quis primum convocat Auctor ?
Hofti opponendas tanta, quæfo , arte phalanges

140

145

190

[ocr errors]

Quis parat, inque via quis euntes ordine ducit?

155 Sunt sua naturæ data femina cuique falutis Munere divino. Fines præscribit & ortus Cuique Deus fapiens. Mundum, variofque creando Mundi connexos orbes, ut sit bene toti, Defectus partis varios , variæ efle falutis

160 Fundamenta , Deus voluit. Fuit ordo falutis Talis, & à prima regnavit origine rerum. Sunt res cum rebus vinclo haud pereunte ligatæ , Eltque homo continuis homini copulatus amoris Nexibus. En ! quicquid , vitæ omnis fons & origo, 165 Cælum animat, quicquid tcpidis respirat in auris, Quicquid in æquoreis vivi generatur abyslis , Quicquid in his vitæ gaudet spiramine terris: Vitali fiamma natura hæc omnia nutrit , Indeque produci genitalia femina curat.

170 Non homo folus amat , quicquid filveftribus errat In campis, eceli quicquid per inane volatu Fertur, & æquoreis quicquid reperitur in undis, Ardet amore fui. Sed non · unius amore Ardet quodque fui , fexum quoque quærit annatque, 175 Ex binis donec conjunctis prodeat unum. Neve est amplexus æftu finita voluptas. Continuatur amor. Vires acquirit eundo. Inque sui fimili renovatis ignibus urit. Munia certatim fua sic animalia: quæque

180 Naturæ ductu præstant. Alimenta miniftrant Sollicitæ inatres. Incunibit cura tuendi Patribus. Et fætus, cura ftudioque parentum Postquam adoleverunt, folemni more modoque Mox emittuntur , terras, cælique marisque

185 Visuri tractus varios. Hæc fcilicet ætas Instinctum fistit patrium. Defeasio ceffat. Definit affectus : rumpuntur vincula:: querit

200

Ignes quodque novos: incenditur: urit : amores
Incipiunt alii. Nova ftirps fuccedit & arbor.

190
Humani generis non est hæc tanta facultas
Mollia tam curtis firmandi corpora curis.
Poftulat humanæ plus informatio prolis
Temporis & curæ. Curæ iftæ vincula gignunt
Duratura magis. Magis hæc quoque fortia reddit

195 Vincla amor, utilitas, ratio, prudentia, virtus. Per dextram occultam congestis ignibus urit Mutuus intus amor. Sequitur mox optio flammas. Denique subsidunt animi, fixique tenentur. Paffio quæque trahit, comitemque incedere cogit Virtutem quamvis. Utriusque patescit egestas Partis. Suppetiæ præftantur utrinque petitæ. Res abit in morem gratum. Dilectio crescit, Ex his nacta bonis fauftum conimunibus ortum. Stirps fequitur ftirpem. Soboles generatur ab una 205 Altera. Stirps genitrix colit atque tuetur amorem More habituque bono. Generatæ ftirpis amorem Fautrix ingenerat natura , illumque tuetur. Stirps generata hominis vix maturescere cæpit, Inque hominem affurgit, cum se mirabilis offert Visu oculis species. Vitam quæ contulit olim, Ipsa ægre vivit, fuccis & viribus orba , Stirps genitrix. Teneræ ætatis meminifle , voluptas Effe, senectutem miferam præsunere sensu , Tædia ferre, Colet. Solet hinc pia jure cupido 215 Justa rependendi nasci, miferosque juvandi. Sic amor, & pietas , & fpes secura futuri, Communes junctis firmantes viribus usus , Humanam fpeciem fartam tectamque tuentur.

Naturam in tenebris , prima inde ab origine mundi, 220 Atque creaturas , jacuisse , putare caveto. Naturæ ftatus eft & erat regnum Dei & ordo;

210

« PreviousContinue »