Page images
PDF
EPUB

Quæ latós peragrant insecta animalia campos,
Aspice, quove gradu distent, 'inquire, gradatim 360
Ad reliquas vitæ fpecies hinc gressibus æquis.
Protinus accedens. Vitæ discrimina' quanta ,
Quam nullo obvenient numero figenda, priusquam
* Humanæ attingas regalia ftemmata gentis ?
Ecce tenebroso tectam velamine talpam ,

365
En quoque folertis penetrantia lumina lyncis !
Quos quantosve gradus hic intercedere vilus,
Credis? Odoratum canis , indomitique leonis;
Audicum tremula findentis flumina pinna
Piscis , & attentä male tuta in sede volucris,

370 Confer , & ingentes utriusque notabis hiatus, Innumerosque gradus vitæ sensusque animalis.; Quam vaga subtili præpollet aranea tactu! * Ingeniofi operis leviter contingere filum Ausis , quam vigili totis in caflibus errat,

375 Nunc huc, nunc illuc, oculo pedibufque vagata, Ut tota in tota videatur vivere tela ? Quam tener est apibus fenfus ? quam fallere nescit? Floribus insidunt variis , rồresque madentes Atque falutiferos ex ipfis ore venenis Eliciunt. Cono fese immundaque palude Volventis porci instinctus quam distat ab illo Quo ruis, o noftræ fpirans rationis imago, Quove foles, folers Elephas dictamine duci ?! Naturæ instinctus, ratioque in corpore sana,

385 Hæc duo quam parvo, quam nullo, limite distant ? Semper funt a se distincta modoque graduque, Semper funt eadem certo fibi proxima nexu. Quæ reminiscendi , quæ cauta viscera rerum Mente penetrandi , fociat connexio, vires ?

390 Sensio quam parum abeft ab eo, quod cogitat intra Hanc noftram mentem ? Cuncta hæc diverla facultas

380

[ocr errors]

Conjunctisque homini ftudiis fervire laborans ,
Conjungi femper , femper contendit in unum
Confluere, at frustra! nec enim conceditur unquam, 395
Quod petitur, metafque facit, contingere punctum.
Hos graduum justos fines, discrimina justa ,
și placet, innumeris ex rebus tolle creatis,
Servitiumne fibi focium, fociumque favorem ,
Præftabunt unquam ? conjunctis viribus, uni

400
Numne tibi cuncta hæc poffe inservire putabis?
Ergo creaturis quicquid virtutis inefle
Cernimus, & quicquid motu ac spiramine pollent,
Hoc tu vincis , homo, folus, ratio tua fola
Dispersas æquat vires, & continet omnes.

405 Per mare, per terras, tepidafque per aëris oras, Fac, tranfire oculos mentis. Quid ubique locorum Spectas? materiem multam, variam, intus agentem! Concipit, excludit, generat , disrumpitur, edit In lucem varios foetus. Progressio vitæ

410 Quanta hic, quam longe tenues hinc vadit in auras ! Quanta superficiem terræ locupletat & ambit! Quam vel ad extremas marium ac telluris abyssos Descendit ? Sensus vitæque hæc quanta catena Hinc inde à fummo deduci Numine cæpta !

HIS Naturæ æthereæ! terrestres ! Angelus, expers Corporis ! incedens homo corpore ! bestia mentis Exul! aves! pifces ! vermes ! 'infecta minuta ! O nexus nullo capiendus acumine mentis, Nullo oculi, nullis illius viribus artis,

420 Quæ vel millenis vicibus protendit & auget Mirifice humanos visus ! nexum loquor , orsum Ex infinita caussa, dehinc ordine euntem Ad fines, homo vane, - tuos, te deinde relicto Cellantem in nihilum; feriemne hanc mente prehendis? 425 Supra nos pofitas detur contingere vires

[ocr errors]

Nobis, infra nos quæ funt, adfcendere nostram
Sphæram tentarent. Alias monftrotus hiatus,
Et fpatium vacuum, totis in nexibus, effet,
Uno ut sublato rerum discrimine , & ino

439
Demto forte gradu , rueret proportio tota,
Tota intercideret, membro uno abfente, catena,
Hoc fi vel fuerit millesima portio membrum.

Mundus habet , fervatque libi, motufque gradufque Certos quifque fuos, fpectantes non minus ipfum, 435 Quam mundorum omnem, certa ratione, catervam. Ergo fac, unius confusio fiat & error Orbis , nonne sua turbatus fede, ruinam Totius ducet fecum, ac fyftemata mundi Cuncta hæc evertet simul , hæc miracula rerum. 440 Terra, æquilibrio læso, quo vertitur orbe, Continuo excideret. Stellæ, fol territus ipse, Errarent, fine lege, vagæ per inania coeli. Angelus ex cæli fphæra, cui præsidet, alta Horribili pulsus fato discurreret exlex:

445 Ens enti irrueret , ruerent abfque ordine toti Sedibus ex imis trufi fuper orbibus orbes. Centris excufli, fundamentisque remotis, Instabiles cæli dubio certamine fefe Deftruerent. Tota hæc tandem natura, rebellis

450 Facta, Dei gemitu fremituque obtunderet aures, Regalemque thronum, Rerum admirabilis ordo In nihilum totus misere collapsus abiret. Et cujus tandem cauflà , cujusque favore ? Numne tui, mortalis homo, miserabilis hujus

+55 Telluris vermis ? quæ te dementia cepit ? Quis tumidæ mentis faftus ? quisve impius error ?

Si pes subjectis natus factusque premendis Pulveribus terræ, aut vario data dextra labori Præstando, in capitis temere adfpirarit honorem ;

460

Si caput aut oculus contristarentur , & auris,
Mancipia quod sint, fint instrumenta jubentis
Ducentisque animi. Quanta hæc infania voti!
Nec vero in grandi compage vel ordine rerum
Et minus impietas foret , & minus absonus ausus, 465
Si pars alterius fphæræ pars effe præoptet ,
Sique observatos ulla ratione rebellet
Contra defectus, fummus quos Arbiter ipse
Rerum consilio prudenti jussit adesse.

Quicquid ubique rei est, non est, nisi portio mundi. 47
Natura est corpus. Directrix corporis hujus
Mens ratioque Dei eft. Deus unus semper & idem

Cum rebus variis varie mutatur in horas.
* Non minus in terræ ac marium moderamine vasto,

Quam coeli imperio, grandis spectatur & æquus. 475
In Zephyris recreat fpirans, in folibus ardet,
Emicat in stellis , in plantis floret & herbis.
In vita vivit quavis , extenditur una
Rebus in extensiş. Se expandit, nec tamen ullas
Scinditur in partes. Impertit munera large ,
Et nihil amittit. Noftræ in spiramine spirat
Mentis, & influxu fuavi vegetatque animatque
Mortalem nostri partem. Perfectus utrinque,
Sive hominis formet præcordia , five capillum.
Sive hominem tenuem,

de vita ac sorte querentem, 485
Afpiciat, feu fit fuper ignea fidera vectus
Angelus ante oculos , & amore & laude repletus.
Nil sublime Deo, nil ipsi ignobile quicquam ,
Nil celfum, aut humile, est. Parvum nihil, & nihil amplum.
Cuncta replet, nectit, capit, ambit, limitat, æquat. 490

Ergo queri cella. Cesta hujus dicere leges
Mundi imperfectas, vel iniqua hæc vincula rerum.
Quze taxas, vitæ sunt fundamenta, falutis
Sunt & origo tuæ. Temet cognoffe labora,

E

48•

Punctum fcire tuum difcas. Næ lucis & umbræ 495
Juftum ac felicem modulum tibi Numinis æqua
Dextra impertivit. Cede ergo, cede, age, juri,
Sitque tibi certum, fit & alta mente repoftum ,
Tam te felicem, tam te certe esse, beatum,
Quam modocunque potes, seu fit, quo degis in orbe, 500
Seu quocunque in alio. Tibi nil persuasius efto ,
Quam quod in illius, qui profpicit omnibus, & qui
Cuncta regit, manibus fita fit tua forsque falusque,
Sive illam tibi det, primum cum lumina vitæ
Afpicis egreffus tenebrosa matris ab alvo,

६०९
Seu , quid enim referat ? poftrema mortis in hora.
Ars , totum naturæ opus eft, incognita nobis.
Fortuna & cafus quidnam est ? directio prudens
Confiliumque bonum, quod tu comprendere nescis.
Quod pugnaré putas , tantum eft difcordia concors. $10
Particulare malum , quamvis videatur iniquum,
Eft generale bonum ! Rumpantur ut ilia Codro,
Et quicquid ratio tua falli & fallere sueta ,
Quicquid vaniloquus contra aufit dicere faftus,
Hoc verum, hoc certum, luce omni hoc elarius efto :

515 Efque manetque bonum, ac perfeflum , quicquid ubique eft.

[ocr errors]
« PreviousContinue »