Page images
PDF

bonne fidei possessori ad «iucapionem viim neque vi possessum accepit; abonocet, cum inprobata sil eorum sen- lila est cnim quorundam veterum sententia qui putaverint furtifum fun- tentia, existimantium etiam fundi lodum fieri posse. cive furlum fieri, et eorum [utiKtati]

qui res soli possident principalibus constitutionii) iuit. c. ii. c. nnde n. bus1 prospicitur, ne cui longa et indubilata pos

sessio auferri debeat. (§ 8.) Aliquando etiam furliva vcl si possessa res usucapi potest; veluti si in domini potestatem reversa fuerit. lum enim s) cr. tr.u. i i. ir.i. § 6. D. do vjtj0 rej pUrgato2 procedit eius usucapio. (§ 9.)

Res lisci nostri usucapi non potest. Sed Papiuianus scripsit bonis vacantibus fisco nondum nuntiatis bona fide emptorem sibi traditam rem ex his bonis usucapere posse; et ita divus Pius et divi Severus et Antoninus rescripserunt.

3) cf ir. i8. D. eod. 10.3) Novissimc sciendum esl rem talem esse

dcbere, ut in sc non habeat vitium, ut a bona lide emptore usucapi possit, vel qui ex alia iusta causa possidet.

4) cf. ir.iJ. D Coh g Jj 4 Error autcm faisae causae usucapionem

fr. 2. pr. II. D. pro cmtore. ° r

non parit. vcluti si quis, cum non ement, emisse se existimans, possideat; vel cum ei donalum non fuerat, quasi ex donationc possideat. § 52. Rursus ex contrario accidit, ut qui sciat

alicnam rem se possidere usucapiat: velut si rem

hereditariam" cuius possessionem heres nondum

nactus est, aliquis possederil; nam ei concessum

est usucapere, si modo ea res est quae recipit

usucapionem. quae species possessionis et usu

capionis pro herede vocatur. (§ 53.) Et iu tan

tum hacc usucapio concessa est, ut et res quae

solo continentur anno usucapiantur. (§ 54.) Quare

autem hoc casu etiam soli rerum annua consti

tuta sit usucapio, illa ratio est, quod olim rerum

bereditariarum possessioue t-eZut ipsae hereditates

usucapi credcbantur, scilicet anno. lex enim xn

tabularum soli quidem res biennio usucapi iusslt,

ceteras vero anno ergo hereditas in celeris

rebus videbatur csse, quia soli non est, quia

neque corporalis est: et quamvis postea creditum

sil ipsas heredilates usucapi non posse, tamen in

omnibus rebus hereditariis, etiam qiiae solo te

neutur, aunua usucapio remansit. (§ 55.) Quare

autcm omnino tam inproba possessio et usucapio

a) de usncapione pro herede cf. Gai III. 201. Cic. pro Flacco c. 34. ad Att l ep. 6. de Legg. II. 19. 20. Scneca de benef. VI. 5 — c. 4. C. VII. 34. coll.c. 1. 2. C. de Ubuc. pro heredc (7. 29.) et fr. 29. fr. 32. § 1. D. de usurp. (41. 3.)

concessa sit, illa ratio est, quod voluerunt veleres maturius hereditates adiri, ut cssent qui sacra facerent, quorum illis temporibus summa observatio fuit, et ut creditores haberent a quo suum consequerentur. (§ 56.) Haec autem species possessionis et usucapionis etiam lucrativa vocaUir: nam sciens quisque rem alienam lucrifacit. (§ 57.) Sed hoc tempore iam non est lucrativa. nam ex auctoritate Hadriani senatusconsultum factum est, ut tales usucapiones revocarentur; et ideo potest heres ab eo qui rem usuccpit, hereditatem petendo proinde eam rem consequi, atque si usucapta non esset. (§ 58.) *necessario lamen liercde extante nihil ipso iure pro herede usucapi potest.

§ 59. Adhuc etiam ex aliis causis sciens quisque rem alienam usucapit. nam qui rem alicui fiduciae causa* mancipio dederit vel in iure cesserit, si eandem ipse possederit, potest usucapere, anno scilicet, etiam soli si sit. quae species iisucapionis dicitur usureceptio, quia id quod aliquando habuimus recipimus per usucapionem. (§ 60.) Sed fiducia contrahitur aut cum creditore pignoris iure, aut cum amico, quo tutius nostrae res apud eum sint; ct siquideni cum amico contracta sit fiducia, saue omni modo conpetit usus receptio; si vero cum creditore, soluta quidem pecunia omni modo conpetit, nondum vero soluta ita demum conpetit, si neque conduxerit eam rem a creditore debitor, neque precario rogaverit, ut eam rem possiderc liccret; quo casu lucrativa ususcapio conpetit. (§ 61.) Item si rem obligatam sibi populus vendiderit, eamque dominus posstderit, concessa est usus receptio: sed hoc casu praedium biennio usurecipitur. et hoc est quod vwlgo dicitur ex praediatura possessionem usurecipi. uam qui mercatur a populo praediator appellatur.b

*) ita nunc Studem. Alii: set vel et vel suo et n. Vid. Zeitschr. fiir gesch. R.W. XIV. 167. et Puchta Inst. § 239. not. cf. Gai III. 201. c. 2. C. h. t. (7. 29.)

. a) Isidor. Orig. V. 25. § 23: Fiducia est, cum res aliqua sumendae mutuae pecuniae gratia vel mancipatur vel in iure ceditur. cf. Gai 111. 201. Boethius ad Cic. Top. 10. § 41. (Orell. pag. 340): Fiduciam tero accepit cuicunquc res aliqua mancipatur, ut eam mancipanti remancipet; velut si quis tempus dubium timens amico potentiori fundum mancipet, ut ei, quum tempus quod suspectum est praeterierit, reddat: haec mancipatio fiduciaria nominatur idcirco, quod restituendi fides interponitur. Cic. pro Flacco 21: pecuniam adolescentulo grandi foenore, fiducia tamen accepta, occupavisti. Hanc fidueiam commissam tibi dicis, tenes hodie ac possides. Cf. Paul. S. R. II. 13.

b) cf. Gai IV. 28. Cic. pro Balbo c. 20. § 45. (cum de iure praediatorio consukretur.) in Verr. II. 1. c. 54. § 142: ubi illa consuetudo in bonis pracdibus prae

[ocr errors][merged small][ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors]

§ 12.1 Oiutinapossessio quae prodesse coeperat (lefnncto el heredi et bonorum possessori continuatuf, 1trartpge~ «clat piaediuiii allemim: qnodsi" ille initium iustum non habuit; hejedi et bonorum possessori, licet ignoranti, possessio non p/odest. quotf nostra constitutio2 similiter et TTTusucapionibus observari constituit, ut tempora continucntur. (§ 13). Inter venditorem quoque et emptorem coniungi tempora divus Sevcius_et_Antoninus rescripserunt.

§ 14. Edicto divi Marci cavetur, eum qui a (isco rem alienam emit, si post venditionem quinquennium praeterierit, posse dominum rei pcr exceptionem repellere.3 Conslitutio autem divae / memoriae Zenonis* bene prospexit his qui a lisco /♦ pcr vcnditionem vel donationem vel alium titulum / aliquid accipiunt, ut ipsi quidem securi statim (iant ct victores existant, sive convcniantur sive experiantur; adversus sacratissimum autem aerarium usque ad quadriennium liceat intendere his qui pro dominio vel hypotheca earum rerum quaa alienatae sunt putaverint sibi quasdam competere actiones. Nostra5 autem divina constilutio quani nuper promulgavimus etiam dc his qui a nostra vel venerabilis Augustac domo aliquid acceperiut, haec statuit quae in liscalibus alienationibus pracfatae Zenonianae constitutionis continentur.

Til. VII. DE DONATIONIBUS.6

Est etiam aliud genus acquisitionis, donatio. Donationum autem duo genera sunt: mortis causa, et non mortis causa. (§ l.7) Mortis causa donatio est quae propter mortis fit sttspicionem: cum quis ita donat, ut si quid humanitus ei contigisset, haberet is qui accepit; sin autem supervixisset qui donavit, reciperet, vel si eum donaliouis poenituisset, aut prior decesseril is cui (louatum sit. Hae mortis causa donationes ad

dtisqtte rendendis omnium CoHStilum ut optima eonditione sit is cuia res sit, cuium periculum? PBendo-AsconiuB h. I. (Orell. p. 196.): Praedia sunt res ipsae; praedes homines, id cst /ideiussorcs, quorum res bona praedia [nott] uno nomine dicuniur. Varro de LL. V. 40: rracdia dicta, Uem ut praedes, a praestando, qtiod ea pignori data publice mancupis fidem praestent. VI. 74: Praes, qui a magistratu interrogatus, in publicum ut pracs sict; a quo et quom respondet dxcit: Praes. Snet. Claud. c. 9. (hge praediatoria). Festus v. Manceps dicitur, qui quid a populo emit condudtve, quia ntanu sublnta signi/icat se auctorem emtionis esse: qui idem praes dicitur, quia tam debet populo vraestare quod promisit, quam is qui pro eo praes factus est. (Mflll. p. 151.) Acs Malacitanum c. 66. (Mommsen.) Cf. HuBchke Zeitachr. f. gesch. R.-W. XIV. 145 sqq.

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small][merged small][merged small][ocr errors]

exemplum legatorum redactae sunt per omnia.
nam cum prudentibus ambiguum fuerat, utrura
donationis an legati instar eam obtinere oportet,
et utriusque causae quaedam babebat insignia, et
alii ad aliud genus eam retrahebanl; a nobis con-
stitutum est, ut per omnia fere legatis connu-
racrelur, et sic procedat quemadmodum eam nostra
formavil constilutio.1 Et in sumraa mortis causa
donatio est, cum inagis se quis velit habere, quam
cum cui donalur [al. donal], magisque eum cui
donat [aL donaltir], quam heredem suum.2 «ic
el apud Homerum Telemachus donat Piraeo:

TltlQai, ov yctQ t tSfUv, oncog tatat taSt toya'
Ei xtv ifii (ivnarrjQtg iyyvoQtg iv (MyaQotai
Aa&QTj xttivavttg, naxQcoia navta Saatovxai,
Avxbv tjpvxa at jSovAof»' inavQfptv, tj ttva riovSt.
Ei Si x' iyto zovzotat cpovov xal xrjga rpvrtvaat,
Jv tort. (iot yatQovtt tpiQtiv Jtpog Scipaza lalQtov.

§ 2. Aliae autem donationes sunt quae sine ulla mortis cogitatione fiunt, quas ioter vivos appellamus. quae omnino non comparantur legalis; quac si fuerint perfectae, temere revocari non possunt. Perficiuntur autem, cum donator suam voluntatem scriptis aut sine scriptis maiiifestavcril; et ad exemplum venditionis nostra constitutio eas etiam in se habere necessitatem traditionis voluit, ut etsi non tradantur habeant plenissimum et perfectum robur, et traditionis necessitas incumbat donatori.3 Et cum retro Principum disposiliones insinuari eas actis inlervenienlibus volebant, si maiores ducenlorum fuerant solidorum, nostra constitutio4 et quantitatem usque ad quingentos solidos ampliavit quam stare et sine insinuatione statuit; et quasdam donationes iiivenit quae penitus insinuationem fieri minime desiderant, sed in se plenissimam habent firmitatera. Alia insuper multa ad uberiorem exitum donationum invenimus, quae omnia ex nostris constitutionibus5 quas super his posuiraus colligenda' sunt. Sciendura tamen est, quod etsi plenissimae sunt donationes, tamen si ingrati existant homines in quos beneflcium collatum est, donatoribus per nostram constitutionem6 licentiam praestavirnus certis ex causis eas revocare: ne qui suas res in alios contulerunt ab his quandam patiantur iniuriam vel iacturam, secundum enumeratos in nostra constitutione raodos. (§ 3.*) Est et aliud genus inter vivos donationum quod veteribus quidem prudentibus penitus erat incognitum, postea autem a iunioribus divis Principibus introductum est, quod ante nuptias vocabatur et tacitam in se condicionem habebat, ut tunc ratum esset, cum matrimonium fuerit insecutum; ideoque ante nuptias appellabatur, quod ante matrimonium efficiebatur et nusquam post nuptias celebratas tatis donatio procedebat. Sed primus quidem divus Iustinus, pater noster, cum augeri dotes et post nuplias fuerat permissum, si quid tale evenit, etiam ante nuptias donationem augeri et constanle matrimonio sua constitutione permisit; sed tamen nomen inconveniens remanebat, cum ante nuptias quidem vocabatur, post nuptias autem tale accipiebat incrementum. Sed nos, plenissimo fini tradere sanctiones cupientes et consequeutia nomina rebus esse studentes, constiluimus, ut tales donationes non augeantur tantum, sed et constante matrimonio initium accipiant, et non ante nuptias, sed propter nuplias vocentur, et dotibus in hoc exaequentur, ut quemadmodum dotes et conslante matrimonio non solum augentur, sed etiam fiunt, ita et istae donationes quae propter nuptias introduclae sunt non solum antecedant matrimonium, sed etiam eo contracto et augeantur et constituantur.

i) cf. uip. i. i8. § 4.1 Erat olim et alius modus civilis adqui

sitionis per ius accrescendi, quod est tale: si communem servum habens aliquis cum Titio solus libertatem ei imposult vel vindicta vel testamento, eo casu pars eius amittebatur et socio accrescebat.* Sed cum pessimum fuerat exemplo et libertate servum defraudari et ex ea humanioribus quidem dominis damnum inferrl, severioribus autem lucrum accrescere; hoc quasi invidiae ple

») ut o. i. c. de commnn. »erv. num pio remedio per nostram constitutionem*

mederi necessarium duximus; et invenimus viam per quam et manumissor, et socius eius, et qui libertatem accepit, nostro fruantur beneficio, libertate cum effectu procedente (cuius favore et antiquos legislatores multa et contra communes regulas staluisse manifeslissimum est), et eo qui

a) cf. Dositheua fr. de manumiss. (ed. Lachmann) § 12. Communia servus si ab uno manumittatur, ut fiat liber, neque ad libertatem pervenit, et alterius domini totus fxt servus iure adcrescendi. Sed inter amicos servus ab uno ex sociis manumissus utiiusque domini servus manebit: iustum enim non adcrescere in hac manumissione in qua servatur; quamois Ttoculus existimaverit adcrescere eum socio . . . qua sententia utimur. cf. Paul. S. R. IV. 12. g 1.

« PreviousContinue »