Page images
PDF
[ocr errors][ocr errors]

t/aque si otiosam pecuniam domi te «.aiere »itA» rfirms, et ego te hortatus fuerim, ui earn fenerares, quamvis eam ei rautuam dederis a quo iercare non potueris, non tainen habebis mecuin mandali ac/ionem. iternetsi hortatus sim, ul rem aliquam emeres, <\uanwis non expedierit tibi eam emisse, non tatuen mandati tibi tenebor. et adeo haec ita sunt, ut quaeratur an mandati teneatur qui mandavit tibi, ut 27/10 pecuniam fenerartt [desunt 2'/j /"<•]* 5 1Mja non aliter Titio credidisses, quam si tibi mandatum esset.

S 157. Illud conslat, si fadendum quid** mandetur quod contra bonos mores est, non contrahi obligationem, velut si tibi mandem, ut Titio furtum aut iniuriam

facias

S 158. Item si quirfposl mortem meam faciendum rmhi mandetur, inutile mandatum est, quia generaliter placuit ab heredis persona obligationem incipere non posse [s iooj. S 159. Sed recte quoque consumma

ut pro Titio sponderes. (S 4.') Sua et aliena, veluti si de communibus suis et Titii negotiis gerendis tibi mandet, vel ut sibi et Titio fundum emeres, vel ut pro eo et Titio sponderes. (S 5.!) Tua et aliena, veluti si tibi mandet, ut Titio sub usuris crederes. quodsi [ut) sine usuris crederes [al. credideris], aliena tantum gratia intercedit mandatum. (S 6.) Tua [tantitm) gratia intervenit mandatuin, veluti si tibi mandet, ut pecunias tuas potius in eniptiones praediorum colloces quam feneres, vel ex diverso, ut feneres potius quam in emptiones pracdiorum colloces. Cuius generis mandatum magis cbnsilium est quam mandatum, et ob id non est obligatorium: quia nemo ex consilio mandati obligatur, etiamsi non expediat ei cui dabitur [al. dabatur), cum liberum cuique sit apud se explorare, an expediat consilium. itaque si otiosam pecuniam domi te habentem hortatus fuerit aliquis, ut rem aliquam emeres vel eam crederes, quamvis non expediat tibi eam emisse vel credidisse, non tamen libi mandati tenetur. et adeo haec ita sunt, ut quaesitum sit, an mandati teneatur qui mandavit tibi, ut Titio pecuniam fenerares: sed obtinuit Sabini sentcntia obligatorium esse in hoc casu mandatum, quia non aliter Titio credidisses, quam si tibi mandatum esset.

S 7. Illud quoque mandatum non est obligatorium quod contra bonos mores est, veluti si Tilius de furto aut de damno faciendo aut de iniuria facienda tibi mandet. licet enim poenam istius facti nomine praestiteris, non tamen tillam habes adversus Titium actionem. [S 8 sequilur ad Gai § 161.]

tum mandatum, si dum adhuc integra res sit revocatum fuerit, evanescit. (S 160.) Item si adlitic integro mandato mors alterutrius alicuius interveniat, id est vel eius qui mandarit, vel eius qai mandatum susceperit, solvitur mandatum. sed utilitalis ca'u$a rece

S 9. Recle quoque mandatum contractum, si dum adhuc integra res sit revocatum fuerit, evanescit. 10.) llein si adhuc integro mandato mors alterutrius [al. alterius) interveniat, id est vel eius qui mandaverit, vel illius qui mandatum susceperit, solvitur mandattim. sed utilitatis causa receptum est, ut si mortuo eo qui mihi mandaverit, ignorans eum decessisse exsecutus fuero mandatum, posse me* agere mandati actione: alioquin iusta et probabilis ignorantia damnum milii acfferet. et hutc simile est quod plerisque placuit, si debitor meus manumisso dispensatori meo per ignorantiam solverit, liberari eum: cum alioquin stricta iuris ratione non posset liberari eo quod alii splvisset quam cui solvere deberet.

*) quas Huschke ita explere vult: fenerares. sed verior esl Sabini sentenlia, si non ^reneraliter ut pecnniam fenerares mandalum sit, sed /aenerare Titio iussus sis, esse mandali aclionem existimaatis, quia non aliter. De re cfr. 0. § 4. 5. fr. 32. D. mandati. (17. 1.)

**) ita Huschke, ut in § sq. si quid p. m. m. faciendum mandetur.

OKEJST INSTITUTIONE8. 14

S 161. Cum aulem is cui recle mandaverim egressus fuerit mandatum,b ego quidem ealenus cum eo habeo mandati actionem, quatenus mea interest implesse eum mandatum, si modo implere potuerit: at ille mecum agere nonpotest. itaque si mandaverim tibi, ut verbi gratia fundum mihi sestertiis c emeres, tu sestertiis ci, emeris, non habebw mecum mandati actionem, etiamsi tanti velis mihi dare fundum quanti emendum tibi mandassem. idque maxime Sabino et Cassio placuit. Quodsi ininoris emeris, habebis mecum scilicet aotionem, quia qui mandat ut c milibus emeretur, is utique mandare intellegitur, ut minoris, si posset, emerelur.

1) cf. PaaJ. fr. 22. S II. D. mand.

ptum est, ut si mortuo eo qui tibi mandaverat, tu ignorans eum decessisse cxecutus fuerit mandatum1, posse te agere mandati actione: alioquin iusta et probabilis ignorantia damnum tibi afferet. et huic simile est quod placuit, si debitores manumisso dispensatore Titii per ignorantiam liberto solverint, liberari eos: cum alioquin stricta iuris ratione non possent liberari, quia alii solvissent quani cui solvere debuerint. S 8. Is qui exequitur mandatum non debet excedere Pines mandati. ut ecce si quis usque ad centum aureos mandaverit tibi, ut fundum emeres, vel ut pro Titio sponderes, neque pluris emere debes, neque in ampliorem pecuniam fideiubere: alioquin non habebis cum eo mandati actionem. adeo quidem, ut Sabino et Cassio placuerit, etiamsi usque ad centtim aureos cum eo agere velis, inutiliter le acturum; diversae scholae auclores recte usque ad cenlum aureos acturum existimant: quae sententia sane benignior est. Quodsi minoris emeris, habebis scilicet cum eo aclionem, quoniam qui mandat, ut sibi centum aureorum fundus emeretmr, is ulique mandasse intellegitur, ut minoris, si

possit, emeretur.

2) cx Paul. fr. 1. 8 3. cod.

§ 162. In summa sciendum est, quatiens fadmdum aliquid gratis dederim,quo nomine si mcrcedem sta

S 11.' Mandatum non suscipere cuilibet liberum est: susceptum autem consummandum aut quamprimum renuntiandum est, ut per semetipsum aut per alium eandem rem mandator exequatur. nam nisi ita renuntiatur, ut integra causa mandatori reservetur eandem rem explicandi, nihilominus mandati actio locum habet, nisi iusta causa intercessit aut non renuntiandi aut intempestive renuntiandi.

S 12.* Mandatum et in diem differri, et sub condicione fieri potest.

(S 13.) In summa sciendum est mandatum, nisi gratuitum sit, in aliam formam negotii cadere: nam mercede constituta incipit locatio et conduclio esse. et ut gefieraliter dixerimus: quibus

*) exempla huius accusativi cnm infinitivo post ttt collegit Laelimann e Gai IV. 61. fr. 1. § 2. D. 36. I. fr. 62. pr. D. 35. 2. fr. 3. § 1. D. 47. 21. Vat. fragm. § 127. et all.

a) cfr. 15. fr. 26. pr. § 1. D: mand. (17. I.)

b) cf. fr. 3-5. 41. D. mand. (17. 1.)

« PreviousContinue »