Page images
PDF

Auctor ad Herenniura I. 13. § 23. Paterfamilias uti snper familia pecnniave sua legaverit, ita ing esto.

Novella Iustin. XXII. c. 2. Uti legassit quisque de sua re, ita ius esto.

Paulus fr. 53. D. de V. S. (50. 1(3.) Nam cum dicitnr apud veteres: ,,Adgnatorum gentiliumque," que pro separatione accipitur. At cum dicitnr: „Supra pecuniae tutelaeve suae," tntor separatim sine pecunia dari non potest.

De tutela testamentaria hac lege confirmata vide ctiam UIp. XI. 14. Paul. fr. 20. D. de testam. tut. (26. 4.)

De man u m iss ion ibus testam. hac lege confirmatis vid. Ulp. I. (I. Paul. fr. 80. de V. S. (50. 10.) fr. 4. Si inlestato moritur cni suus heres nec escit, adgnatus proximus familiam habeto. (V. 2.)

Ulpiani fragm. XXVI. 1. et (Jollatio Leg. Mosaic. et Rom. XVI. 4. § 1. (Ulpianus libro singulari sub tit. De legitimi3 hereditatibus.) Intestatorum gentilitiorum hereditates pertinent primum ad suos heredes. — Si sui heredes non sint, ad consanguineos, i. e. fratres et sorores ex eodem patre. Si nec hi suut, ad reliquos adgnatos: — his enim cautum est lege XII tabularnm bac: „Si intestatus moritnr, cnius heres nec escit, agnatus proximus familiam habeatur."

Liberorum appellatione nepotes et pronepotes ceterique qui ex his descendunt continenfrar: hos enim omnes suorum appcllatione lex XII tabularum comprehendit. (Callistr. fr. 220. pr. D. de V. S.)

Respondit, qui post mortem avi sui concipitnr, is neque legitimam hereditatem eius tamquam snus heres, ncque bonorum possessionem tamquam cognatus accipere potest; quia Iex XII tabularnm eum vocat ad hereditatem, qui moriente eo de cuius bonis quacritnr in rerum natura fuerit. (Iulian. fr. (I. D. de suis et legitimis 38. 16.)

Familiae appellatio qualiter accipiatur, videamus. Kt quidem varie accepta est: nam et in res et in personas deducitiir. In res, utputa in lege XII tabularum his verbi9: ,,Adgnatus proximus familiam habeto." (Ulp. fr. 195. § 1. de V. S.) Cf. Paul. S. R. IV. 8. §3. (Collat. XVI. 3.) (Jai 111. '.). 11. 12. (Collat. XVI. 2.) Inst. III. 1. § 1. II. 2. pr. § 1. 3. 5. fr. 5. Si agnatus nec cscit, gentilis familiam nancitor. (V. 3.)

Collat. Legg. Mosaic. et Rom. XVI. 4. § 2. (Ulpian. libro sing. sub tit.: De legitimis hereditat.) Si agnatus defuncti non sit, eadem lex XII tabularum gentiles ad hercditatem vocat his verbis: ,,Si gnatus nescit, gentiles familiam heres hanc." Nec gentilitia iura in usu sunt.

Cicero de invent. II. 50. § 148. (et Auctor. ad Herenn. I. 13. § 23.) Si patcrfamilias intestato moritur. familia pecuniaque eius agnatorum gentiliumque esto.

Cf. Oai III. 17. (Collat. XVI. 2.) Paul. S. R. IV. 8. § 3. (Collat. XVI. 3.) fr. 6. De legitima agnalontm tutela. (V. 7.)

Gai I. 155. Quibus tcstamento quidem tntor datus non sit, iis ex lege XII agnati sunt tutores, qui vocantur le<>itimi. Cf. Gai I. 157. Inst. I. 15. pr. §2. UIp. fragm. XI. 3. et fr. I. pr. fr. 5. pr. D. de legitim. tut. (26. 4.) Tr. 7. Si furiosus est, arlgnatorum gentiliumque in eo pecuniaqiie eius potestas esto. — Ast ei cuslos nec escit. (V. 8.)

Cicero de invent. II. 50. § 148. Lex est: si furiosus est, agnatorum jentiliuniquc in eo pccuniaquc eius potestas esto. Cf. Auctor ad Herennium I. 13. § 21. Ulp. fragm. XII. 2. Paul. fr. 53. pr. de V. S. Varro de R. R. I. 2. (incnte est captus ct ad agnatos et gentiles est deducendus).

Festn» v. Nec. Nec coninnctionem — positam esse ab antiquis pro non, nt et in XII est: ,,Ast ei cnstos nec cscit." (Miill. p. 162.)

Cf. Inst. I. 23. § 3. UIp. fr. 3. pr. D. de tntelis. (20. I.) Ulp. fr. f. Gai. fr. 13. I). de curat. furiosi. (27. 10.)

fr. S. de legitima palrnni snccessione. (V. 4.)

Ulp. fr.igm. XXIX. 1. Civis Romani liberti hereditatem lex XII tabularum patrono dofert, si intestato sine suo herede libertus decesserit.

Ulp. fr. 105. § 1. de V. S. Cum de patrono et liberto loquitnr Lex: „Ex en familia, inquit, in cam familiam."

GNKI8T JNSTITUTIONES. D

Ulpianus libro II. Instit. (in Collat. XVI. 8. 9. vid. infra pag. 170. not.) Cf. Gai III. 40. (40. 49. 51.) Inst. III. 7. pr. I. 17. et Theophil.

Iac. Guthofredus Legem ita restituere conatus est: Si liberlus inlestalo moritur, cvi suus heres nec eseit, asl patronus patronive liberi escint, ex ca familia in eam familiam proximo pecunia adduitor.

fr. 9. Nomina hereditaria ipso iure esse divisa. (V. 5.)

fr. 10. Hereditalem actione familiae erciscundae esse dicidendam. (V. 6.) Gordianus c. 0. C. famil. ercisc. (3. 30.) Ea quae in nominibus sunt non recipiunt divisionetn: cum ipso iure in portiones hereJitarias ex Iege XII tabularum divisa sint. Cf. Paul. fr. 25. § 0. 13. D. famil. ercisc. (10. 2.) Iustin. Cod. VII. 40. c. 1. IV. 2. c. 1. VIII. 31. c. 1. II. 3. c. 20.

Gains fr. 1. pr. D. familiae ercisc. (10. 2.) Huec actio' (sc. familiae creiscnndae) proficiscitur o lege XII tabularum. Namque coheredibus volentibns a communione discedere, necessarium videbatur aliquam actionem constitui qua inter eos res hereditariae distribuerentur.

I. Gothofredus hacc tentat: Nonrina inter heredes pro portionibus hereditariis ercla cita sunlo. Caeterarum familiae rerum ercto non cito, si volenl heredes, erclum citum faciunto: Praetor ad erctum ciendum arbitros tres dato (coll. Festo v. Erctum citumque Mull. p. 82. Gell. I. 9. § 12. et Servio ad Aeneid. VIII. v. 642. ,,Donatus hoc loco contra metruin sentit, dicens: citae , divisae; ut est in iure: ercto non citu, i. e. pntrimonio vel hercditate non divisa; nam citits, cum divisns significat, ci longa est. Ergo citae veloces intelligamus.")

T A B IJ L A VI.

fr. 1. Cum nexum faciet manctpiumqne, uti lingua nuncupassit, ita ius esto. (VI. 1.)

Festus v. Nnucupata. (Miiller p. 173.) Nuncupata pecnnia est, ut ait Cincius in libro II. de ofticio iurisconsulti, nomina, certa, nominibns propriis pronuntiata: ,,Cnm nexnm faciet mancipiumque, uti lingua nuncu passit, ita ius esto": ita, nti nominarit locutusve erit, ita ius esto. cf. Cic. de officiis III. 10. § 05. cit. ad fr. 2. h. t. Cic. de Orat. I. 57. § 215. Vide ctiam fr. 2. 48. D. de pautis. (2. 14.)

Nuncnpare, nominare valero apparet in lcgibus, ubi mincupatae pecunmc sunt scriptae. (Varro d. L. L. VI. 00. Miill. p. 95.)

Cf. de Scheurl, Nexum p.21 sq. Hachofen, Nexum 12. Huschke, Nexiim 23 sq. fr. 2. Adnersus infiliantem eo nomine dupli poenam slalui. (VI. 2.)

Ciccro de officiia III. 10. § 05. Cum ex XII tabnlis satis esset ea praestari quac esscnt lingua nitncupata, quae qui infitiatus esset dupli pocnam subiret: a iurcconsultis etiam reticentinc poena est constituta. fr. S.Usus aucloritas fundi biennium, ceteraritm rerum annus eslo. (VI. 5.)

Cicero Topica cap. 4. § 23. Quod in re pari valet, valeat in hac quae par est, ut: Quoniam usus auctoritas fundi biennium est, sit etiam aedium: at in Lege acdes non appellantur, et sunt ceterarum rerum omnium, quat itm anntius est usus.

Cic- pro Caecina c. 19. §54. Lex usum et auctoritatem fundi iubet esse bienniitm. At utimur codem iure in acdibus quac in Legc non appellantur. Cf. Gai. II. 42. 54. Thcophil. ad Inst. II. 0. pr. fr. 4. De trinoctio nsnrpandi causa. (VI. 6.) vid. Gai. I. 111.

Gellius III. 2. § 12. 13. Q. quoqtte Mucium iureconsultum dicere solitum leg/, non esse ttsurpatam tmilicrem, quae cum Kalendis Ianuariis aptid virtiin matrimonii causa csse cocpissct, ante diem quartum Kalendas Iannarias sequentes usurpatum isset: non enim posse impleri trinoctinin, quod abesse a viro usurpandi causa ex XII tabulis deberet, quoniam tertiae noctis posterioris sex horae alterius anni essent qui incipevct ex Kalendis. (Eadem repetttntnr apnd Macrob. Satui n. I. 3. cf. etiam Cic. pro Flacco c. 34. § 84.) fr. T>. Si qui in iure manum conserunt. (VI. 7.)

Gell itts XX. 10. § 7 — 9. „Manum conserere." Nam dc qua re disccptatur in iure, in re praesenti, sive ager sive qtiid aliud cst, cum adversario simul

« PreviousContinue »