Page images
PDF

r

pnlis concepta; quocirca privilegia potins vocari debent, quia vetcres priva dixerunt quae nos singula dicimus. Gell. X. 20. § 4.)

Cicero de Legg. III. 19. § 44. Tum leges praeclarissimac de XII tabulis translatae duae: qua ni m altera privilegia tollit, altera de capite civis rogari, nisi máximo comitiatu, vetat. Et nondum natis seditiosis Tribunis plebis, не cuçitatis qnidem, admiranduiu tantum maiores in posterum providisse; in privos homines leges ferri noluerunt; id est enim Privilegium; quo quid est iniustius? cum legis haec vis, sit Keitum et iussum in omnes. Ferri de singulis, nisi centnriatis comitiis, noluerunt: descriptus enim populus censa, ordinibus, aetatibns, plus adbibet ad suffragium cou&ilii quam fuse in tribus convoeatus.

Cicero pro Sextioc. 30. § 05. Cur, cum de capite civis (non disputo cuiusmodi civis) et de bonis proscriptio ferretur, cum et sacratis legibus et XII tahulis sancitum esset, ut neque Privilegium irrogari liceret, neque de capite nisi comitiis centuriatis rogari, rel.

(Cicero de Legg. III. 4. § 11. has leges proponit: Privilegio ne irrnganto; de capite civis, nisi per maximum comitiatum ne ferunto.)

Cicero de Kepubl. II. 31. § 54. Provocationem autem etiam a regibus fuisse declarant pontiâcii libri, significant nostri etiam augurâtes: itemquc ab omni indicio poenaque provocari licerc indicant XII tabulae compluribus legibus.

Cicero ibid. c. 36. § 61. —- quod se legem illam praeclaram neglecturum negaret, quae de capite civis romani, nisi comitiis centuriatis, statui vetaret. fr. 3. Ne iudex arbiterte ob rem iudicandam pecuniam accipiat. (IX. 3.)

Gellius XX. I. § 7. Dare autem scriptum esse in istis Legibus (se. XII tab.) quid existiman potest? nisi duram esse legem putas quae iudicem arbitnimve iure datum qui ob rem dicendam [iudicandam? Huschkc Gains 131 sq.] pecuniam accepisse convictus est capite poenitur etc. fr. 4. De quaestoribus parriridii et de provocatione. (IX. 4.)

Pomponius fr. 2. § 23. D. de origine iuris. (I. 2.) Quaestores parricidii, quorum etiam meminit lex XII tabularum. Cf. Cicero de Kep. II. 31. (cit ad IX. 2.) Foetus v. Parrici Quaestores (ad VIII. 24.) fr. 5. De eo qui hostem concitaverit quite citem hosti tradiderit. (IX. 7.)

Marcianus fr. 3. pr. D. ad L. Iuliam maiest. (43. 4.) Lex XII tabularum iubet cum qui hostem concitaverit, quive civcm hosti tradiderit, capite puniri.

TABULA X.

fr. 1. Hominem mortuum ¡n urbe ne sepelito neve urito. (X. 2.) . Cicero de Legg. II. 23. § 58: Sed quaero quidnam sit in legibus. — Sed ea non tara ad religionem spectant, quam ad ius sepulcrorum. ,,lIominem mortmim," inquit Lex in XII, „in urbe ne sepelito, neve urito": credo vcl propter ignis periculum. Quod autem addit: „neve urito," indicat, non qui uratur sepeliri, sed qui humetur. fr. 2. Hoc plus ne facito. — Rogum ascia ne polito. (X. 4. 5.)

Cicero de legib. II. 23. § 59. Iam cetera in XII minuendi sunt sumtiis, Umentationisque funeris, translata de Solonis fere legibus. „Нос plus," etc. (cf. citt. ad fr. 3 sq.) fr. 3- 4. Mulieres genas ne radunto, neve lessum funeris ergo habento. (X. 6. 7.)

Cicero de Legg. II. 23. §59. Extenuato igitur sumptu, tribus riciniis, et vinclis purpurne, et decern tibicinibus tollit (lex XII T.) etiam Iamentationcin: mulieres genas ne radunto, neve lessum funeris ergo habento. — L. Aelius: leaauiu quasi lugubrem eiulationcm, ut vox ipsa significat: quod eo magis iudico verum esse, quia lex Solonis id ipsum vetat.

Cicero de Legg. II. 25. § 04. Nam de tribus riciniis, et plcraque illa, Solonis sunt; de Iamentis vero expressa verbis sunt: „Mulieres genas ne radunto, neve lessum funeris ergo habento."

Featus v. Recinium, omne vestimentum quadratum, ii qui XII interpraet»ti sunt esse dixerunt. Verrius: togam qua mulieres utebantur, praetextam clavo purpureo. (Müll. p. 274.)

Featus v. Rädere, genas vetitnm est in lege XII, id est unguibus lacerare malas. (Müll. 273.)

Plinius Hist. Nat. XI. 37. Infra oculos malae liomini tantum, quas pris-ji genas vocabant; XII tabularum interdicto radi a feminis eas vetantes.

Servius ad Virgil. Aeneid. XII. 600. Moris fuit apud veteres, ut ante rogos regum humunus sanguis eflfunderetur, vel captivorum, vel gladiatoruni; quorum si forte copia non fuisset, laniantes genas suum effundebant cruorem, ut rogis illa imago restitueretur. Tamen sciendum cautum lege XII, tabularum ne mulieres carperent faciem, bis verbis: ,,Mulicr faciem ne carpito."

Cicero Tuscul. II. 2.'}. § 55. Eiulatus ne mulieri quidem (concossus); et hic nimirum est lessus quem XII tabulae in funeribus adhiberi vetucrunt. fr. 5. Homini mortuo ne ossa legito, quo post funiis faciat. (X. 8.)

Cicero de Legg. II. 24. § 00: Cetera item funebria quibus luctus augctur XII| sustulerunt: homini , inquit, mortuo ue ossa legito, quo post funus faciat. Excipit bellicam peregrinamque morteui. fr. 6. De unctura, circuinpotatione, respersione, coronis. (X. 9. 10.)

Cicero de Legg. II. 24. § (iO: Haec praeterea sunt in Legibus de unctura: quae servilis unctura tollitur. omnisque circumpotatio. — Ne suiuptuosa respersio, ne longae coionae, nec acerrae practcreantur [al. praeferantur.]

Festus v. Murrata potioue, usos antiquos indicio est, quod etiam nunc Aediles per supplicationes Dis adduut ad pluvinaria, et quod XII tabulis cavctur, ne mortuo indatur, ut ait Varro in Antiquitattim Libro I. (Miill. p. 158.)

Plinius Hist. Nat. XIV. 2: Numae regis Postnmia Lex est: ,,Vino rogum ne respergito."

fr. 7. Qtti coronam parit ipse, pecuniave eius, virtutis ergo tlttitor ei. (X. 11.) Pliuius Hist. Nat. XXI. 3. Inde illa XII tabularum lex: qui coronam parit ipse, pecuniave eius, virtutis ergo duitor ei. Quam servi equive meruissent, pecunia partam lege dici nemo dubitavit. Quis ergo honos? ut ipsi mortuo parentibusque eius, dum intus positus esset, forisve ferretur, sine fraude esset imposita.

Cicero de Legg. II. 24. § 00. Illa iam signiticatio est, laudis omamentu ad mortuos pertinere, quod coronam virtute partain et ei qui pcperisset, et eius parenti, sine fraudc esse Lex impositam iubet. fr. 8. Ne uni pliira jnnera fianl, neve lecli plures sternantur. (X. 12.)

Ciccro de Legg. II. 24 § 00. Ut uni plura fierent, lcctiqite plurcs sternerentur: id quoque ne fieret Lege sanctum est.

fr. 9. Neve aurum addito. quoi auro dentes vincti escunt, ast im citin illo se

•pelire urereve se fraude esto. (X. 13.) Cicero de Legg. II. 24. §00. Qua in Lege cum esset: „Neve aurum ad

dito;" quam humaue excipit altera lex: „Quoi auro dentes vincti escunt, ast

im cum illo sepelire urereve se fraude esto." fr. 10. Ne rogutn bustumre novum propitis LX pedes adicianlur aedes

alienas. (X. 14.)

Cicero de Legg. II. 24. g 01. Duae sunt praeterea leges de sepulcris, quarum altera privatorum aedificiis, altera ipsis sepulcris cavct. Nam quod rogum bnstumve noviim vctat propius LX pedes adici aedeis alienas invito domino, incendium veretur aeerbum. (cf. fr. 3. D. "de mortuo inferendo. 11, 8.) fr. 11. Ne fortim (sepulcri) bnslumre usucapialnr. (X. 15.)

Ciccro de Lcgg. II. 24. § 01. Quod autem forum, id est vestibulum sepulcri, bustumve nsucapi vetat (sc. lex XII), tuetur ius sepulcrorum.

Festus v. Foruin, sox modis intellegitur. — Quarto, cum id forum antiqui appcllabant, quod nunc vestibiilum «cpulcri dici solet. (Miill. p. 84.)

Festus v. Bustum, proprio dicitur locus in quo mortnus est combustus et sepultus, diciturque bustum quasi bcne ustum; ubi vero combustus quis tantummodo, alibi vero est sepultus , is locus ab urendo ustrina vocatnr; sed modo busta sepulcra vocamus. (Miill. p. 32.)

T A B U L A XI.

fr. 1. Ne patribus cum plebe conubium sit. (XI. 2.)

Livius IV. 4. Hoc ipsum, nc connubium patribus cum plebe esset, uou Decemviri tulerunt?

« PreviousContinue »