Page images
PDF
[ocr errors]

SS7.* Igitiir quod liberi nostri quos in

polestate habemus, item quod servi nostri mancipio accipiunt, vel ex traditione nanciscunlur, sive quid stipulentur, vel ex aliqualibet causa adquirunt, id nobis adquiritur: ipse enim qui in potestate nostra est nihil suum babere potest, et ideo si heres institutus sit, nisi nostro iussu, lieredilatem adire non potest; et si iubentibus nobis adierit, hereditatem nobis adquiril proinde atque si nos ipsi heredes instituti essemus. et convenienter scilicet Iegatum per eos nobis adquiritur. ($68.*) dum tamen sciamus, si alterius in bonis sit servus, alterius ex iure Quiritium, ex omnibus causis ei soli per eum adquiri cuius in bonis est. (§89.**) Non solum autem proprietas per eos quos in potestate habemus adquiritur nobis, sed etiam possessio: cuius cnim rei possessionem adepti fuerint, id nos

invidia est, quod ex patris occasione profectum est, hoc ad eum reverti?); quod autem ex alia causa sibi iiliusfamiiias acquisivit, huius usumfructum quidem patri acquirat, dominium autem aptid cum remaneat, ne quod ei ex suis laboribus vel prospera fortuna accessit, hoc in alium perveniens, luctuosum ei procedat. (§ 2.) Hoc quoque a nobis dispositum est et in ea specie, ubi parens emancipando liberum ex rebus quae acquisitionem effugiunt sibi partem tertiam rctinere, si voluerat, licentiam ex anterioribus constitutionibus habebat, quasi pro pretio quodammodo emancipationis, et inhumanum quiddam [al. quidem] accidebat, ut filius rerum suarum ex hac emancipatione dominio pro parte defraudetur, et quod honoris ei ex emancipatione additum est, quod sui iuris eflectus est, hoc per rerum deminutionem decrescat. ideoque statuimus, ut parens pro tertia bonorum parte dominii quam retinere. poterat dimidiam, non dominii rerum, sed ususfructus retineat: ita etenim et res intactae apud filium remanebunt, et pater ampliore summa fruetur, pro tertia dimidia potiturus.

§3. Item vobisacquiriturquod servi vestri ex traditione nanciscuntiir, sive quid stipulentur, vel ex qualibet alia causa acquirunt. hoc etenim vobis et ignorantibus et invitis obvenit. ipse enim servusquiin potestatealterius estnihil suum habere potest. sed si heres institutus sit, non alias nisi iussu vestro hereditatem adire potest; et si iubentibus vobis adierit, vobis hereditasacquiriturperinde ac si vos ipsi heredes instituti essetis. et convenienter scilicet legatum per eos vobis acquiritur. Non solum autem proprietas per eos quos inpotestatehabelis acquiritur vobis, sed etiam possessio: cuiuscumque enim rei possessionem adepti fuerint, id vos possidere videmini. unde etiam

[ocr errors]

possidere videmur. unde etiam per per eos usucapio vel longi temporis eos usucapio procedit. possessio vobis accedit [al. accidit].

§ 90. Per eas vero personas quas in mann mancipiove habemus, proprietas quidem adquiritur nobis ex omnibus causis, sicut per eos qui in potestate nostra sunt: an autem possessio adquiratur, quaeri solet, quia ipsa* non possidemus.'

(S 91.*) De his autem servis in quibus S 4. De his autem servis in quibus tantum tisumfructum habemus ita pla- tantum usumfructum habetis ita pla

cuit, ut quioquid ex re nostra vcl ex operis suis adquirunt, id nobis adquiratur; quod vero extra eas causas , id ad dominum proprietatis pertineat. itaque si iste servus heres institutus sit legatutnve quod ei datum fuerit, non mihi, sed dmnino proprietatis adquiritur. (S 92.) Idemplacet deeo qui a nobisbona fide possidetur, sive liber sit sive alienus servus. quod enim placuit de usufructuario, idem probatur ctiam de bona lide possessore. itaque quod extra duas istas causas adquiritur, id vel ad ipsum pertinet, si liber est, vel ad dominum, si servus sit. (S 93.) Sed si bonae lidei possessor usuceperil servum, quia eo modo dominus lit, ex omni causa per eum sibi adquirere potest: usufructuarius vero usucapere non potest, primum quia non possidet, serf habet ius utendi et fruendi; deinde quia scit alienum servum esse. (S 94.) De illo quaeritur,b an per eum servum in quo usumfructum habemus possidere aliquam rem et usucapere possumus, quia ipsum non possidemus. Per eum vero quem bona fide possidemus sinedubio etpos*idere et usucapere possumus. loqttimur autem in utriusque persona secundum dtsfinctionem quam proxume

[merged small][merged small][ocr errors][ocr errors]

re nostra vel ex operis suis adquirant, id nobis adquiritur (§ 95.) | Ex his apparet per liberos homines,

cuit, ut qnicquid ex re vestra vel ex operibus suis acquirant, id vobis adiiciatur; quod vero extra eas causaspersecuti sunt, id ad dominumproprietatis pertineat. itaque si isservus heres institutus sit Iegatumve quid ei aut donatumfuerit, nonusufructuario, sed domino proprietatis acquiritur. Idem placet et de eo qui a vobis bona iide possidetur, sive is liber sit sive alienus servus. quod enim placuit de ustifructuario, idem placet et de bona iide possessore. itaque quod extra duas istas causas acquiritur, id vel ad ipsum pertinet, si liber est, vel ad dominum, si servus est. Sed bonae fidei possessor cum usuccperit servum, quia eo modo dominus (it, ex omnibus causis per eum sibiacquirerepotest: fructuarius vero usucapere non potest, primum quia non possidet, sed habet ius utendi fruendi; deinde quia scit servum alienum esse. Non soluni autem proprietas per eos servos in quibus usumfructum habetis, vel quos bona fide possidetis, vel per liberam personam quae bona lide vobis servit, acquiritur vobis, scd etiam pos«essio. loquimur autem in utriusque persona secundum definilionem [al. dislinctionem] quarii proxime exposuimus, id est si quam possessionem ex re vestra vel ex operibus al. operis] suis adepti fuerint. (S 5.) Ex his itaque apparet per liberos

quos neque iuri nostro sub- homines, quos neque iuri vestro subiectos

[ocr errors]
« PreviousContinue »