Page images
PDF
[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small]

[vel civitalis] invenerit, dimidium ipsius esse, dimidium fisci vel civilatis.

S 40.') Per traditionem quoque iure naturali res nobis acquiruntur: nihil enim lam conveniens est naturali aequitati, quam voluntatem domini volentis rem suam in alium transferre ratani haberi. Et ideo, cuTbscumque generis sit corporalis res, tradi potest, et a domino tradita alienalur. itaque* stipendiaria quoque et tributaria praedia eodem modo alienantur. vocantur autem stipendiaria et tributaria praedia quae in provinciis sunt, inter quae nec non et Italica praedia ex nostra constitutione* nulla difierentia est. (S 41/) Sed si quidem ex causa donationis, aut dotis, aut qualibet alia ex causa tradantur [res\, sine dubio transferuntur: venditae vero et traditae non aliter emptori acquiruntur, quam si is venditori pretium solverit vel alio modo ei satisfecerit, veluti expromissore aut pignore dato. quod cavetur quidem etiam ex lege duodecim tabularum, tamen recte dicitur et iure gentium, id est iure naturali, id effici. sed si is qui vendidit fidem emptoris secutus fuerit, dicendum est stalim reni emptoris fieri. (S 42.*) Nihil autem interesl, utrum ipse dominus tradat alicui rem, an voluntate eius alius. (S 43.5) qua ratione si cui libera universorum negotiorum administratio a domino permissa fuerit, isque ex his negotiis rem vendiderit et tradiderit, facit eam accipientis. ($ 44.') Interdum etiam sine traditione nuda voluntas suflicit domini ad rem transferendam, veluli si rem quam tibi aliquis commodavit aut locavit aul apud te deposuit, vendiderit tibi aut donaverit [aut dotis notnine dederit]. quamvis enim ex ea causa tibi eam non tradiderit, eo tamen ipso quod patitur tuam esse statim acquiritur tibi proprietas, perinde acsi eo nomine tradita fuisset. (S 45.6) Item si quis merces in horreo depositas vendiderit, simulatque claves horrei tradiderit emptori, transfert proprietatem mcrcium ad emptorem. (S 46.7) Hoc amplius interdum et in incertani personam collocata voluntas domini transfert rei proprietatem: ut ecce Praelores vel Consules qui missilia iactant in vulgus ignorant, quid eorum quisque excepturus sit; et tamen, quia volunt quod quisque exceperit eius esse, statim eum dominum efficiunt. (S 47.8) Qua ratione verius esse videtur, ut si rem pro derelicto a domino habitam occupaverit quis, statim eum dominumeffici [intelligimus]. pro derelicto autem habetur quod dominus ea mente abiecerit, ut id

rerum suarum esse nollet, ideoque statimdominus cf^fr «9g u8'D<!de'furtis>' esse des'"- (S 48.') Alia causa est earum rerum quae in tempestate maris levandae navis causa eiiciuntur. hae enim dominorum permanent, quia palam est eas non eo animo eiici, quo quis eas habere non vult, sed quo magis cum ipsa navi periculum maris effugiat: qua de causa si quis eas fluctibus expulsas, vel etiam in ipso mari nactus, lucrandi animo abstulerit, furtum committit. nec longe discedere videntur ab his quae de rheda currente non intellegentibus dominis cadunt.

De Pupillis An Aliquid A Se Alienare Possunt.

S 80. Nunc admonendi sumus neque feminam neque pupillum sine tutoris auctoritate rem mancipi alienare posse; nec mancipi vero feminam quidem posse, pupilliim non posse.* (S 81.) Ideoque si quando mulier mutuam pecuniam alicui sine tutoris auctoritate dederit, quia facit eam accipientis, cum scilicet ea pecunia res nec mancipi sit, contrahit obligationem. (S 82.) At si pupillus idem fecerit, quia eam* pecuniam non faal accipientis, nullrtm contrahit obliiraiionem. unde pupillus vindicare >\uidem nummos suos potest, sicubi extent, id est intendere suos ex iure Omrititun esse; mala /ide consumlos vero ab mdem** repetere potest quasi pussideret.** unde de pupillo quidem quaeritur, an nummo* qimpte quos mutuos dedit, ab eo qui accepit bona fide a/ienoios pefere possit, quoniam it scilicet aaipienlis eos nummos facere vidttw.*** (5 83.) At ex contrario res tam mncipi quamj- nec mancipi miilierc'6?*.* et pupillis sine tutoris auctoritate solvi possunt, quoniam meliorem condicionem suam facere iis etiam

Tit. VIII. QUIBUS ALIENARE LICET

v. N. (contin.) S 2. Nunc admonendi sumus neque pupillum neque pupillam ullam rem sine tutoris auctoritate alienare posse [cr.Mtj. Ideoque si mutuam pecuniam alicui sine tutoris auctoritate dederit, non contrahit obligationem, quia pecuniam non facit accipientis. ideoque vindicare nummos possunt sicubi extent: sed si nummi quos mutuos [minor] dedit ab eo qui accepit bona flde consumpti sunt, condici possunt; si mala fide, ad exhibendum de his agi potest. at ex contrario omues res pupillo et pupillae sine tutoris auctoritate recte dari possunt. Ideoque si debitor pupillo solvat, necessaria est tutoris auctoritas: alioquin non liberabitur. sed etiam hoc evidentissima ratione statutum est in constitutione quam ad Caesarienses advocatos, ex suggestione Triboniani, viri eminentissimi, Quaestoris sacri palatii nostri, promuIgavimusb, qua dispositum est ita Iicere tutori vel curatori debitorem pupillarem solvere, ut prius sententia iudicialis sine omni damno celebrata hoc permittat. quo subse

*) Huschke mavult: sta i. e. sine tutoris auctoritate (cf. § 83.).

**) it» ex coniect. Hollwegii.

***) ita ex coni. Hollw. et Huschkii.

t) ita ex coni. Goschenii (cf. Iust. at ex contrario omnes res rel.)

a) cf. Cic. Topic. c. 11. Gai I. 192. II. 47. 85. III. 171. Ulp. XI. 27. Vat. fr. § 45. Gai fr. 9. D. de auctoritate tut. (26. 8.) fr. 11. § 2. fr. 19. § 1. D. de 8. C. (12. 1.) fr. 14. § 8. fr. 15. D. de solut. (46. 3.)

b) est c. 25. (27.) C. de admin. tutelae (5. 37.).

sine tutoris auctoritate concessum est. (S 84.) Itaque si debitor pecuniam pupillo solvat, facit quidem pecuniam pupiili, sed ipse non liberatur, quia nullani obligationem pupillus sine lutoris auctoritate dissolvere potest, quia nullius rei alienatio ei sine tutoris auctoritate concessa est. set tamen si ex ea pecunia locupletior factus sit, et adhuc petat, per exceptionem doli mali summoveri potest. (§ 85.) Mulieri vero etiam sine tutoris auctoritate recte solvi potest: nam qui solvit, liberatur obligationc, quiares necmancipi, utproxuniediximus, a se dimittcre mulier ct sine tutoris auctoritate potcst: quamquam hoc itaest, si accipiat pecuniam; at si non accipiat, sed habere sc dicat, et per acceplilationem velit debitorem sine tutoris auctoritate liberare, non potest.

cuto, si et iudex pronuntiaverit et debitor solverit, sequitur huiusmodi solutionem plenissima securitas. sin autem aliter quam disposuimus solutio facta fuerit, pecuniam autem salvam habeat pupillus aut ex ea locupletior sit, et adhuc eandem summam petat, per exceptionem doli mali summoveri poterit; quodsi aut male consumpserit aut furto amiserit, nihil proderit debitori doli mali exceptio, sed nihilominus damnabitur, quia temere sine tutoris a»ictoritate et non secundum nostram dispositionem solverit. sed ex diverso pupilli vel pupillae solvere sine tutore auctore non possunt, quia id quod solvunt non lit accipientis, cum scilicet nullius rei alienatio cis sinc tutoris auctoritate concessa est.

Tit. IX. PER QUAS PEKSONAS
NOBI8 ACQUIBITUR.

§86.* Adquiritur autem nobis non so- Acquiritur nobis non solum lum per nosmct ipsos, sed etiam per per nosmet ipsos, sed etiam per eos qiios in potestate manu manci- eos quos in potestate habcmus; piove habemus; item per eos servos itempereosservosinquibususumin quibus usumfructum habemus; item fructum habemus; item per homiper homines liberos et servos alienos nes Iiberos et servos alienos quos quos bona lide possidemus. de quibus bona Bde possidemus. de quibus singulis diligenter dispiciamus. singulis diligentius dispiciamus.

l) cf. (iai g 87. infr». § 1.' Igitur liberi vestri utriusquc sexus quos

in potestate habetis olim quidem, quicquid ad eos pervenerat, exceptis videlicet castrensibus peculiis, hoc parentibus suis acquirebant sine ulla distinctionc; et hoc ita parentum liebat, ut esset eis licentia quod per unum vel unam eorum acquisilum est alii [/ifto], vel extraneo donarc vel vendcre vel quocumque modo voluerant applicare. quod nobis inhumanum visum est, et t) «tte. 6. c. dcbonis quaolibcris. generali constitutione emissa! et liberis peper

cimus, et patribus debitum [honorem] reservavimus. sancitum etenim a nobis est, ut si quid ex re palris ei obveniat, hoc secundum antiquam observationem totuin parenti acquirat (quae enim

[ocr errors]
« PreviousContinue »