Page images
PDF

ille suo nomine aedificarerit, iure naturali nostrum lit, quia superficies solo cedit.

$ 74. Multoque magis id accidit et in planta quam quis in solo nostro posuerit,simodo radicibus terram complexa fuerit.

1! e G»i fr. 7. g 13. D. de A. R. D.
cf.fr. 8. 9.pr. 26. S 2- eod.
fr. 19. D. commun. divid.

S 75. Idem contingit et in frumento quod in solo nostro ab aliquo satum fuerit. (S 76.) Sed si ab eo petamus fructum * vel aedificium, et inpensas in aedificium rel in seminaria vel in sementem factas ei solvere nolimus, poterit nos per exceptionem doli repellere; utique si bonae fidei possessor fuerit.

!' e Gai fr. 9. pr. 7. g 12. D. de A. R. D.

STT.Eadem ratione probatum est, quod in c/Vartulis sive-membranis meis aliquis scripserit, licet aureis litteris, meum esse, quia litterae cAartulis sive membranis cedunt. itaque »i ego eos libros easque membranas petam, nec inscripturae solvam,

casu materiae dominus proprietatem eius amittit, quia voluntate eius alienata intellegitur, utique si non ignorabat in alieno solo se aedificare: et ideo licet diruta sit domus, vindicare materiam non possit [al. poterit]. certe illud constat, si in possessione constituto aedificatore soli dominus petat domum suam esse, nec solvat pretium materiae et mercedes fabrorum, posse eum per exceptionem doli mali repelli; utique si bonae fidei possessor fuit qui aedificasset: nam scienti alienum esse solum potest culpa obiici, quod temere aedificavit in eo solo quod intellegeret alienum esse.

$31.' Si Titius alienam plantam in suo solo posuerit, ipsius erit; et ex diverso, si Titius suam plantam iri Maevii solo posuerit, Maevii planta erit, si modo utroque casu radices egerit. antequam autem radices egerit, eius permanet cuius et fuerat. adeo autem, ex quo radices egerit planta, proprietas eius commutatur, ut si vicini arbor ita terram [al. arborem terra] Titii presserit, ut in eius fundum radices ageret, Titii effici arborem dicimus: rationem etenim non permitlere, ut alterius arbor esse intellegatur quam cuius in fundum radices egisset. et ideo prope confinium arbor posita si etiam in vicini fundum radices egerit, communis fit.

S 32.1 Qua ratione autem plantae quae terra coalescunt solo cedunt, eadem ratione frumenta quoque quae sata sunt solo cedere intelleguntur. Ceterum sicut is qui in alieno solo aedilicaverit, si ab eo dominus petat aedificium, defendi potest per exceptionem doli mali, secundum ea quae diximus: ita eiirsdem exceptionis auxilio tutus esse potest is qui in alienum fundum sua impensa bona fide conseruit.

S 33. Literae quoque, licet aureae sint, perinde chartis membranisve cedunt, acsi solo cedere solent ea quae inaedificantur aut inseruntur: ideoque si in chartis membranisve tuis carmen vel historiam vel orationem Titius scripserit, huius corporis non Titius, sed tu dominus esse iudiceris. sed si a Titio petas tuos libros tuasve membranas esse, nec impensam scripturae solvere paratus sis, poterit se Titius defendere per exceptionem doli mali, utique si bona fide

*) Hnschke emendavit: A. R. D. (41. 1.)

SSEI8T INSTITUTIOKES.

fundum coll. Gai fr. 7. § 12. 13. fr. 9. pr. D. de

6

per exceptionem doli mali summoveri potero. (§ 78.) Sed si in tabula mea aliquis pinxerit velut imaginem, contra probatur: magis eiiim dicitur tabulam picturae cedere. cuius diversitalis vix idonea ratio redditur. certe secundum hanc regulam si me possidente petas imaginem tuam esse, nec solvas pretium tabulae, poteris per exceptionem doli mali summoveri. at si tu possideas, consequens est, ututilis mihi actio adversum te dari debeat: quo casu nisi solvam impensam piclurae, poteris me per exceptionem doli mali repellere, utique si bona fide possessor fueris. illud palam est, quod sive tu subripuisse* tabulam sive alius, conpetit mihi furti actio.

1) c G»ifr. 9. 8.1. 2. cle A. R. D. cf. fr. 23. 8 3. D. dc rei vind.

§ 79. In aliis quoque speciebus naturalis ratio requiritur: proinde si ex uvis aut olivis aut spicis meis vinum aut oleum aut frumenlum feceris,quaeritur utrum meiim sit id vinum aut oleum aut frumentum, an tuum. item si ex auro aut argento meo vas aliquod feceris, aut ex meis tabulis navem aut armarium aut subsellium fabricaveris; item si ex lana mea vestimentum feceris, vel si ex vino et melle meo inulsum feceris, sive ex medicamentis meis emplastrum aut collyrium feceris: quaeritw; lUrum tuum sil id quod ex meo effeceris,* an meum. quidam materiam et substanfiam spcctandam esse putant, id est? ut cuius materia sit, illius et res quae facta sit videatur esse; idque maxime placuit Sabino et Cassio. alii vero eius rem esse putant qui fecerit; idque maxime diversae scholae

2) partim c Gai fr. 7. 8 ". de A. R. D. cf.fr. 12.g 1.24-20. 27. 8 I. cod.

earum chartarum membranarumve possessionem nactus est.1 (§ 34.)Si quis in aliena tabula pinxerit, quidam putant tabulam picturae cedere; aliis videtur pictura qualiscumque sit tabulae cedere. sed nobis videtur melius esse tabulam picturae cedere: ridiculum est enim picturain Apellis vel Parrhasii in accessionem vilissimae tabulae cedere. unde si a domino labulae imaginem possidente is qui pinxit eam petat, nec solvat pretium tabulae, poterit per exceptionem doli mali summoveri; at si is qui pinxit possidcat, consequens est, ut utilis actio domino tabulae adversus eum detur, quo casu, si non solvat impensam piclurae, poterit per exceptionem doli mali repelli, utique si bona fide possessor fuerit ille qui picturam imposuit. illud enim palam est, quod sjve is qui pinxit subripuit tabulas, sive alius, competit domino tabularum furli actio.'

§ 25.* Cum ex aliena materia species aliqua facta sit ab aliquo, quaeri solet, quis eorum naturali ratione dominus sit, utrum is qui fecerit, an ille potius qui materiae dominus fuerit: ut ecce si quis ex alienis uvis aut olivis aut spicis vinum aut oleum aut frumentiim fecerit, aut ex alieno auro vel argento vel aere vas aliquod fecerit, vel ex alieno vino et melle mulsum miscuerit, vel ex alienis medicamentis emplastrum aut collyrium composuerit, vel ex aliena lana vcstimcntum fecerit, vel ex alienis tabulis navem vel armariiim vel subsellium fabricaverit. et post miiltas Sabinianorum et Proculeianorum ambiguitates placuit mcdia sententia cxistimantium, si ea species ad maleriam reduci possit, euin videri dominum esse qui materiae dominus fuerat; si non possit reduci, eum potius intellegi dominum qui fecerit. ut ecce vas conflatum potcsl ad rudem massam aeris vel argenti vel auri reduci, vinum autem aut oleum aut frumentum ad uvas et olivas et spicas reverti non potest, ac ne mulsum quidem ad vinum et mel resolvi potest. quodsi partim

') ita Lackmann, qui versum omissum esse censet.

auctoribus visum est: sed eum ex sua materia, partim ex aliena speciem quoque cuius materia et substantia aliquam fecerit quisque, veluti ex suo vino fuerit, furti adversus eum qui sub- et alieno melle mulsiim, aut ex suis et ripuerit habere actionem; пес alienis medicamentis emplastrum aut colmiuus adversus eundem condictio- lyrium, aut ex sua et aliena lana vestinem ei competeré, quia extinc(ae mentum fecerit , dubitandum non est hoc res, licet vindican non possint, casu eum esse dominum qui fecerit: cum condici tarnen furibus et quibus- non solum operam suam dédit, sed et pardam aliis possessoribus possunt. tem eiusdem materiae praestavit.

''¡v'ií'" 41'f1>'1díoA; D' i S 35.1 Si quis a non domino quem dominum

Jr. ». eod.fi. 4. gî.fin.regimd. J ii.i ., . , n .. ,

esse credebat bona tide fundum emerit, vel ex donatione aliave qua iusta causa aeque bona fide acceperit; naturali ratione placuit fructus quos percepit eius esse pro cultura et cura, et ideo si postea dominus supervenerit et fundum vindicet, de fructibus ab eo consumptis agere non potest. Ei vero qui sciens alienum fundum possèdent non idem concessum est. i taque cum fundo etiam fructus, licet consumpti sunt, cogitur re

Y»"g'í'¿S'dc'uSuriT.'u4u,fr' sliluere- (§36.') Is ad quem ususfructus fundi

pertinet non aliter fructuum dominus effîcietur, quam si eos ipse perceperit. et ideo", licet maturis fructibus nondum lamen perceptis decesserit, ad heredem eins non pertinent, sed domino proprietatis acquiruntur. eadem fere et de cosí ? c« fr. 2s. o. de «suris. lono dicuntur. (§ 37.3) In pecudum fructu etiam

fetus est, sicuti lac et pilus et lana: itaque agni et haedi et vituli et equuli [et suculi] statim naturali iure dominii sunt fructuarii. Partus vero ancillae in fructu non est: itaque ad dominum proprietatis pertinet. absurdum enim videbatur hominem in fructu esse, cum omnes fructus ret. ef.fr.es. s2. вэ. is. п. de usnfr. rum natura hominum gratia comparavit. (§ 38.4)

Sed si gregis usumfructum quis habeat, in locum demortuoriim capitum ex fetu fructuarius summittere debet (ut et Iuliano visum est), et in vinearum demortuarum vel arborum locum alias debet substituere. recte enim colère debet et quasi bonus paterfamilias [uti debet].

'^|.Г1Г|31ш*лЛп« el£-R'D" § 39.s Thesauros quos quis in suo loco inve

nerit divus Hadrianus, naturalem aequitatem secutus, ei concessit qui invenerit. idemque statu! t, si quis in sacro aut in religioso loco fortuitu casu invenerit. At si quis in alieno loco, non data ad hoc opera, sed fortuitu invenerit, dimidium domino soli concessit, et convenienter si ч quis in Caesaris loco invenerit, dimidium inven

tons, dimidium Caesaris esse statuit. cui conveniens est, ut si quis in publico leco vel fiscali

« PreviousContinue »