Page images
PDF

a Praelore urbano et maiore parle Tri-
bunorum plebis, qui Atilianus tutor
vocatur; in provinciis vero a Praesidi-
bus provinciarum ex lege Iulia et Ti-
lia. (§ tS6.) Et ideo si cui testamento
tulor sub condicione aut ex die certo da-
lus sit, quamdiu condicio aut dies
pendet, tutor dari potest;
item si pure datus fuerit,

a Praetore urbano et maiore parte Tribunorum plebis tutor ex lege Atilia; in provinciis vero a Praesidibus provinciarum ex lege Iulia et Titia. (S 1.) Sed et si testamento tutor sub condicione aut die certo datus fuerat, quamdiu condicio aut dies pendebat,* ex hisdem legibus tutor dari poterat. Item si pure datus fuerat, quamdiu flemo ex te

quamdiu nemo heres exi- stamento heres existat [al. exislebat], tamdiu ex

stat, tamdiu ex tis legibus tulor petendu$ est: qui desinit <utor esse postea quam- quis ex testamento tutor esse coeperit. (§ 1 87.) Ab hostibus quoque tutore caplo ex his legihus lulor datur, qui desinit tutor esse, si is qui captus est in civitatem reversus fuerit: nam reversus recipit lutelam iure postliminii

[ocr errors][ocr errors]

qui eam accipiunt. S 188. Ex Ais apparet quot siiit species tutelarum. si vero quaeramus, in quot genera hae species deducantur, longa erit disputatio: nam de ea re valde veteres dubitaverunt,b nosque di

hisdem* legibus tutor petendus erat: qui desinehat tutor esse, si condicio extiterit aut dies venerit aut heres extiterit. (§. 2.) Ab hostibus quoque tutore capto ex his legibus tutor petebatur, qui desinebat esse tutor, si is qui captus erat in civitatem reversus fuerat: nam reversus recipiebat tutelam iure postliminii. § 3. Sed ex his legibus tutores pupillis desierunt dari, posteaquam primo Consules pupillis utriusque sexus tutores ex inquisitione dare coeperunt, deinde Praetores [al. Praetor) ex constitutionibus. nam suprascriptis legibus neque de cautione a tutoribus exigenda, rem salvam pupillis fore, neque de compellendis tutoribus ad tutelae administrationem quicquam cavetur. (§ 4.') Sed hoc iure utimur, ut Romae quidem Praefectus urbi vel Praetor secundum suam iurisdictionem, in provinciis autem Praesides ex inquisitione tutores crearent, vel magistralus iussu Praesidum, si non sint magnae pupilli facultates. (§ 5.!) Nos autem per constitutionem nostram et huiusmodi difficultates hominum resecantes, nec expectata iussionc Praesidum, disposuimus, si facultas pupilli vel adulti usque ad quingentos solidos valeat, Defensores civitatum una ciim eiusdem civitatis religiosissimo antistite, vel apud alias publicas personas, vel* magistratus, vel Iuridicum Alexandrinae civitatis, tutores vel curatores creare, legitima cautela secundum eiusdem constitutionis normam praestanda, videlicet eorum periculo

*) al.: alias personas, id est (omisso apud); al.: publicis personis; al. aliter.

a) cfr. 11. pr. D. de test. tut. (26. 2.) fr. 9. § 2. 3. t>. de ration. distrah. (27. 3.)

b) cf. Ulp. XI. 2. Paul. fr. 7. pr. D. de cap. minut. (4. 5.)

OSBI8T IHSTITCTIOKES. 4

ligentius hunc tractatum exsecuti sumus et in edicli interpretatione, et in his libris quos ex Quinto Mucio fecimus. hoc solum tantisper sufficit admonuisse, quod quidam quinque genera esse dixerunt, ut Quintus Mucius; alii tria , ut Servius Sulpicius; alii duo, ut Labeo; alii tot genera esse crediderunt, quot etiam species essent.

S 189. Sed inpuberes quidem in lutela § 6. Inipuberes autem in tuesse omniunT civitatium iure contingit; quia tela esse naturali iuri conveid naturali rationt conveniens est, ut is niens est, ut is qui perfectae qui perfectae aetatis non sit alterius tutela aetatis non sit alterius tutela regatur. nec fere ulla ciritas est, in qua regatur. non licet parentibus liberis suis inpuberibus teslamento tutorem dare ■ quamvis, ut supra diximus, soli cives Romani videantur tantum liberos in potestate habere. (§ 190.) Feminas vero perfectae aetatis in tutela esse fere. nulla pretiosa ratio" [ef. 8 144] suasisse videtur. nam quae vulgo creditur, quia levitate aninii plerumque decipiuntur, et ae</wimi erat eas tutorum auctorilate regi, magis speciosa videtur quam vera. mulieres enim quae perfectae aetatis sunt ipsae sibi negotia tractant, et in quibusdam causis dicis gralia tutor interponit auctoritatemb suam; saepe etiam invitus auctor fieri a Praetore cogilur. (§ 191.)

Unde cum tutore nullum ex tutela judicium § 7. Cum igitur pupillorum

mulieri datur: at ubi pupillorum pupilla- pupillarumque tutores negotia

rumve negotia tutores tractanf, eis post pu- gerunt, post pubertatem tutelae

bertatem tutelae iudicio rationem reddunt. iudicio rationem reddunt.

(§ 192.) Sane patronorum etparentum legitimae

tutelae vim aliquam habere intelleguntur eo,

quod hi neque ad testamentum faciendum, neque

ad res mancipi alienandas, neque ad obligationes

suscipiendasc auctores fieri coguntur, praeter

quam si magna causa alienandarum rerum mancipi

obligalionisque suscipiendae interveniat. eaque

omnia ipsorum causa constituta sunt, ut quia ad

eos intesta/arum mortuarum hereditates perti

nent, neque per testamentum excludantur ab he

reditate, neque alienatis pretiosioribus rebus

susceptoque aere alieno minus Iocwples ad eos

a) Cato apud Livinm XXXIV. 2: Maiores nostri nullam, ne quiilem privatam rem agere feminas sine auciore lutore voluerunt, in manu esse parcnlum, fralrum, virorwn. — Cic. pro Mur. c. 12. § 27: Mulieres omnes propler infirmilatem consilii maiorcs in tulorum poteslate esset voluerunl. — Isidor. Origg. IX. 7. § 30: propter ipsam aniini leviiatem. — Ulp. XI. 1. et propter sexus infirmitatem, et propter forensium rermn ignorantiam. cf. Ulp. fr. 1. pr. D. de legit. tut. (26. 4.)

b) cf. Ulp. XI. 25. 27. Gai II. 122.

c) de causis in quihus auctoritas tutorum necessaria videbatnr cf. Ulp. I. 17. XI. 20—22. 24. 27. Gai. 1.176. 178. 180. 184. 195. II. 47. 80 sq. 85. III. 91. 108. 171. 176. Cic. pro Caec. c. 25. pro Flacco c. 34. Vat. fragm. § 1. 45. 259.

« PreviousContinue »