Page images
PDF

tunc pater potestatem propriam reservare sibi videtur eo ipso, quorf mancipio recipit. Ac ne is quidem dicitur invito eo cuius in mancipio est censn libertatem consequi, quem pater ex noxali causa mancipio dedit [cf. iv. 75.79], velut qui furti eius nomine damnatus est, et eum mancipio actori dedit: nam hunc actorpro pecunia habet. ($141.) In summa admonendi sumus, adversus eos quos in mancipio habemus nihil nobis contumeliose facere licere: a/ioquin iniuriarum aclione lenebimur. Ac ne diu quidem in eo iure detinentur homines, set plerumque hoc fit dicis gratia" uno momento; nisi sctlicet ex noxali causa manciparentur.

$ 142. Transeamus nunc ad aliam divisionem.b nam ex his personis, quae neque in potestate neque in manu neque in mancipio sunt, quaedam vel in tutela sunt vel in curatione, quaedam neulro iure tenentur. videamus igitur quae in tutela vel in curatione sint: ita enim intellegemus ceteros personas quae neutro iure tenentur.

$ 143. Ac prius dispiciamus de his quae in tutela sunt.

I) tx P»ul. fr. 1. pr. D. dc lutelis.

[ocr errors]

Tit. XIII. DE TUTELIS.

Transeamus nunc ad aliam divisionem personarum. nam ex his personis quae in potestate non sunt, quaedam vel in tutela sunt vel in curatione, quaedam neutro iure tenentur. videamus igitur de his quac in tutela vel in curatione sunt: ita enim intellegemus ceteras personas quae neutro iure tenentur.

Ac prius dispiciamus de his quae in tutela sunt. § 1.' Est autem tutela, ut Servius delinit, ius [al. vis] ac potestas in capite libero, ad tuendum eum qui propter aetatem se defendere nequit, iure civili data ac permissa. (§ °.2) Tutores autem sunt qui eam vim ac potestatem habent, ex qua [al. exque] re ipsa [al. ipsi] nomen cepe* runt. itaque appellantur tutores, quasi tuitores atque defensores, sicut aeditui dicuntur qui aedes tuentur.

Permissum est itaque parentibus liben potestate sua habent testamento tutomasculini quidem sexus inpuberibus dumautem tam inpnbkiibus quam nubUibus.*

S 144. ris quos res dare: taxat, fe

veteres enim voluerunt feminas, etiamsi per/cctae aetatis sint, propter animi levitatem [rf. s Iooj in tutela esse. ($ 145.) Itaque si quis lilio liliaeque testamento tutorem dederit, et ambo ad puberlatem pervenerint, filius quidem desinit habere tutorem, filia vero nihilominus in tutela perma

§ 3. Permissum est itaque parentibus liberis impuberibus quos in potestate habent testamento tutores dare. et hoc in filio flliaque oinnimodo procedit; nepotibus tamen neptibusque ita demum parentes possunt testa

[ocr errors]

net: tantum enim ex \ege Iulia et Papia Pop-
paea iure liberorum a tutela liberantur feminae."
loquimur autem exceptis Virginibus Vestalibus
quas etiam veteTes in honorewi* sacerdotii libe-
ras esse voluerunt: itaque etiam lege xn tabu-
Iarum cautum est. (§ 146.) Nepotibus autem ne-
ptibusqueb ita demum possumus leslamento tuto-
res dare, si post mortem nostram in patris sui
potestatem iure recasuri non sint. itaque si fllius
meus mortis meae tempore in potestate mea sit,
nepotes quos ex eo hitbeo non poterint** ex te-
stamento mco habere tutorem, quamvis in pote-
state mea fuerint: scilicet quia mortuo me in pa-
tris sui potestate futuri sunt. (§ 147.) Cum
tamen in compluribus aliis causis po-
stumi pro iam natis habeantur, et in
hac causa placuitnonminus postumis,
quam iam natis testamento tutores
dari posse: si modo in ea causa sint, ut
si vivis nobis nascantur, inpotestate
nostra flant. hos etiam heredes
instituere possumus, cum ex-

mento tutores dare, si post mortem eorum in patris sui potestatem non sint recasuri. itaque si filius" tuus mortis tuae tempore in potestate tua sit, nepotes ex eo non poterunt testamento tuo tutorein habere, quamvis in potestate tua fuerint; scilicet quia, mortuo te, in patris sui potestatem recasuri sunt. (§4.) Cum autem in compluribus aliis causis postumi pro iam natis habentur, et in hac causa placuit non minus postumis, quam iam natis testamento tutores dari posse, si modo in ea causa sint, ut si vivis parentibus nascerentur, sui et in potestatc eorum Gerent. (§ 5.) Sed si emancipato filio tutor a patre testamento datraneos postumos heredes in- tus fuerit, confirnfandus est ex sententia Praestituere permissum non sit. sidis omnimodo, id est sine inquisitione. ° (§ 148.) Uxori quae in manu est° proinde acsi filiae [8 item nurui quae in filit manu est proinde ac nepti tutor dari potest. (§ 149.) Rectissime autem tutor sic dari potest: Lucium

TITIUM LIBERIS MEIS TUTOREM D0***. Sed et si

ita scriptumsit: Liberis Meis vel Uxori Meae

Titius Tutor Esto, recte datus intellegitur

[cr. Ii. 28»]. (§ 150.) In persona tamen uxoris ,

quae in manu est recepta est etiam tutoris optio,d

id est, ut liceat ei permittere quem velit ipsa tu

torem sibi optare, hoc modo: Titiae Uxori

Meae Tutoris Optionem Do. quo casu licet

uxori eligere tulorem\ vel in omnes res vel in unam

forte aut duas. (§ 151.) Ceterum aut plena optio

datur aut angusta. (§ 152.) Plena ita dari solet,

*) Cod. habet: in honores. Craraer (ad Gell. eicnrs. 4. p. 53) vult: in honorei. e. quousque essent in honore sacerdotii.

**) poterint (in Cod. potesinl) pro poleruni Lachm. et Bocking.

***) Cod. inter do et sed insertum habet: do lic. tul do. — Uuschke vult: „tutobkm Do Leho aut Do ," arg. Gai II. 103.

t) ita Bocking, ut apud Isidorum: optare, eligere est.

a) cf. Gai L 194. Ulp. XI. 8.

b) cf. Gai I. 127. fr. 1. 2. D. de legit. testam. tut. (26. 2.)

c) cf. Gai I. 114. 115. III. 3.

d) De tutore optivo (§ 150—54) vid. Ulp. XXIV. 14. Aes Salpens. c. 22. (is, ea ius luloris oplandi habeto) Liv. XXXIX. 19: quasi ei vir testamento dedisset (sc. optionem tutoris).

e) cf. fr. 2. pr. 8. 10. D. de confirmando tut. (20. 3.)

ut proxume supra diximus. angusta ita dari solet:

TITIAE UXORI MEAE DUMTAXAT TUTOR/S OPTIO-
NEM SEMEL DO , aUt DUMTAXAT BIS DO. (§ 153.)

Quae optiones plurimum inter se differunt. nam
quae plenam optionem habet potest semel et bis
et ter et saepius tutorem optare. quae vero an-
gustam habet optionem, si dumtaxat semel data
est optio, amplius quam semel optare non potest:
si tantum bis, amplius quam bis optandi faculta-
tem non habet. (§ 154.) Vocantur autem hi qui
nominatim testamento tutores dantur, dativi; qui
ex optione sumuntur, optivi.

Tit. XIV. QUI DARI TUTORES TESTAMENTO
POSSUNT.

Dari autem polest tutor [testamento] non so iicfr 10 «4.22. w s 1.32 s2 0.do lum paterfamilias, sed etiam filiusfamilias. (§ 1.')

le»l. lut. cf. Cod. VII. 4. c,9.\ 1.27. c.o. 1' i..'

Sed et servus proprius testamento cum Iibertate recte tutor dari potest. sed sciendum est eum et sine libertate tutorem datum tacite libertatem directam accepisse videri, et per hoc recte tutorem esse. plane si per errorem quasi liber tutor datus sit, aliud dicendum est. Servus autem alienus pure inutiliter testamento datur tutor: sed ita, cum liber erit, utiliter datur. Proprius j) rf. fr. 10 s 3. r>. do tcst. tut. autem servus inutiliter eo modo tutor datur. (§ 2.*)

ln».l. 1. 25. S l->. -r* . i .... . V'

Funosus vel minor vigmtiquinque annis tutor testamento datus, tunc tutor erit, cum compos mentis aut maior vigintiquinque annis factus fuerit.

3) cf. uip. fr. H. i>. eod. cai n.231. § 3." Ad certum tempus vel ex certo tempore,

vel sub condicione, vel ante heredis institutio

9 e ft. u— u D. eod. nem, posse dari tutorem non dubitatur. (§4.4)

certae autem rei vel causae tutor dari non potest, quia personae, non causae vel rei datur.

5) (i uip. fr. 5. 6. 1«. D. cod. § 5.5 Si quis filiabus suis vel filiis tutores de

derit, etiam postumae vel postumo videtur dc-
disse, quia filii vcl (iliae appellatione et postumus
et postuma continentur. Quodsi nepotes sint, an
appellatione flliorum et ipsis tutores dati sunt?
dicendum est ut ipsis quoque dati videantur, si
modo liberos dixit; ceterum, si filios, non con-
tinebuntur: aliter enimfilii, aliter nepotes appel-
lantur. Plane si postumis dederit, tam lilii po-
stumi, quam ceteri liberi continebuntur.

Tit. XV. DE LEGITIMA AONATORUM
TUTELA.

S 155. Quibus testamento quidem Quibus autem testamento tutor datutor datus non sit, iis ex lege tus non sit, his ex lege duodecim Xii agnati sunt tutores, qui vo- tabularum agnati sunt tutores, qui vocantur legitimi. (S 156.) Sunt autem cantur legitimi. (S 1.) Sunt autem

« PreviousContinue »