Page images
PDF

S 102. Item inpuberem aputpopulum adoptari aliquando prohibitum est, ;, indu permissum est. nunc ex epistula optimi Imperatoris Antonini quam scripsit Pontificibus, si i lista causa adoptionis esse videbitur, cum quibusdam condicionibus permissum est. aput Praetorem vero, et in provinces aput Proconsulcm Legatumve, cuiuscumque aetalis adoptare possumus.

Il fr. 17-1*. D. de »dopt. с. 2. С. eod. Гг. 13. {i. ti quid in fraud, pair.

T, tf. С. I. 1U6. fr. IB. 40. D h. I.

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small]

S 103. 111м</ vero utriusqiie adoptionis commune est, quia el hi qui generare non possunt, qiiales sunt spadones, adoptare possunt. (§104.) Feminae vero nullo modo adoptare possunt, quia ne quidem naturales liberos in potestate habent. (§ 105.) Item si quis per populum sive apud Praetorem vel aput Praesidem pro»inciae adoptaverit, potest eundem

turalia et adoptionis iura, manet stabile ius patrie adoptivi, et naturali vinculo copula tum, et legitimo adoptionis modo [al. nodo] constrictum [al. contraction, v. construction], ut et in familia et potestate hiiiusmodi patris adoptivi sit.

§ 3. Cum autem impubes per principale rescriptum arrogatur: causa cognita arrogatio permittitur, et exquiritur causa arrogationis,1 an honesta sit expediatque pu pillo, et cum quibusdam condicionibus arrogatio fit, id est ut caveat arrogator personae publicae, hoc est tabulado, si intra pubertatem pupillus decesserit, restituturum se bona illis, qui, si adopt i о facta non esset, ad sucсШ s i une m eiusventuriessent. item non alias emancipare eos potest arrogator, nisi causa cognita digni emancipatione fuerint, et tunc sua bona eis reddat. sed etsi decedens pater eum exheredaverit, vel vivus sine iusta causa eum emancipa veri t, iubetur quartam partem ei suorum bonorum relinquere, videlicet praeter bona quae ad patrem adoptivum transtulit, et quorum commodum ei acquisivit postea.

S 4.1 Minorem natu non posse majorem adoptare placet: adoptio enim naturam imitator, et pro monstro est, ut maior sit Alius quam pater, debet itaque is qui sibi per arrogationem vel adoptionem filium facit plena pubertate, id est decern et octo annis praecedere. (S 5.3) Licet autem et in locum nepotis vel pronepotis, vel in locum neptis vel proneptis, vel deinceps adoptare, quamvis liliuni quis non habeat. (§ 6.) Et tam filium alienum qujs in locum nepotis potest adoptare, quam nepotem in locum lilii. (§ 7.4) Sed si quis nepotis loco adoptet, vel quasi ex eo tilio quem habet iam adoptatum vel quasi ex illo quem naturalem in sua potestate habet: in eo casu et Dlius consentiré debet, ne ei invito suus heres agnascatur. sed ex contrario, si avus ex filio nepotem dat in adoptionem, non est necesse filium consentiré. V S 8. In plurimis autem causis assimilatur is qui adoptatus vel arrogatus est, ei qui ex legitimo matrimonio natus est. et ideo si quis per Imperatorem, sive apud Praetorem, vel apud Praesidem provinciae non extraneum adoptaverit, potest eundem alii in adoptionem dare. (§ 9.5) Sed et í 11 и cl utriusque adoptionis commune

est, quod et hi qui generare non pos

aliiinadoptiunemdare.(§106.) sunt, quales sunt spadones, adoptare posSet illa quaestio est, an minor sunt; castrati autem non possunt. (§ 10.) natu maiorem natu adoptare Feminae quoque adoptare non possunt, quia possit: idque* utriusque ado- nec naturales liberos in potestate sua haptionis commune est. bent: sed ex indulgentia Principis ad sola

l) cf. Diod.-e. 5. c. de adopt. tium liberorum amissorum adoptare possunt.1

S 107. Illud proprium est eius $11. Illud proprium est illius adoadoptionis quae per populum fit, ptionis quae per sacrum oraculum lit, quod is qui liberos in potestate ha- quod is qui liberos in potestate habet, si se adrogandum dederit, non bet, si se arrogandum dederit, non solum ipse potestati adrogatoris sub- solum ipse potestati arrogatoris subicitur, set etiam Iiberi eius in eius- iicitur, sed etiam liberi eius in eiusdem fiunt potestate /anquam nepotes. deui fiunt potestate tamquam nepotes.

sic enim et divus Augustus non ante Tiberium adoptavit, quanPis Germanicum adoptavit: ut protinus adoptione facta incipiat Germanicus Augusti nepos esse.

$12. Apud Catonem bene scriptum refert antiquitas, servi [al. servos] si a domino adoptati sint, ex hoc ipso posse liberari. unde et nos i)tit.c.iiei.atinaiibert.toii. (gio.) eruditi in nostra constitutione1 etiam eum ser

vum quem dominus actis intervenientibus filium suum nominaverit liberum esse constituimus, licet hoc ad ius filii accipiendum ei non sufficit.

§ 108.* Nunc de his personis videamus quae in manu nostra sunt. ** quod et ipsum ius proprium civium Romanorum est. (S 109.) Sed in potestate quidem et masculi et feminae esse solent: in manum autem feminae tantum conveniunt. (§ 110.) Olim itaque tribus modis in manum conveniebant, usu, farreo, coemptione. (S 111.) Usu in manum conveniebat quae anno continuo nupta perseverabaf; quae enitn velut annua possessione usucapiebatur, in familiam viri transibat filiaeque locum optinebat. itaque lege duodecim tabularum cautum erat, si qua nollet eo modo in manum mariti convemre, ul quotanws trinoctio abcsset afquc ita usum cuiusque anni interrumperet. set hoc totum ius partim legibus subla

*) Lachm.: id quoque. Cetera verba huius articuli certa sunt. Huschke tamen emendat: Sed et Utud, ouod quacst/io/i est, an minor natu maiorem adoptarc possit, utriusque adoptionis commune est.

**) ita Goschen.

a) De his quae in manu sunt vide TJlp. tit IX. Gai II. 118. 136. III. 40. 41. Servium ad Georg. I. v. 31. et ad Aeneid. IV. v. 103. 214. 374. Koeth. II. ad Cic. Topic. c. 3. § 14. Cicer. pro Flacco c. 34. S 84. pro Murcna 12. § 27. Gell. m. 2. § 13. X. 23. XVIII. 6. § 9. Tacit. Annal. IV. 16.

b) Cic. Topic. cap. 4: Genus est uxor, eius duae formae, una matrum familias quae in manum convenerunl; altera earum quae tantwnmodo uxoics habentur. — Boeuiins ad Top. c. 3. § 14. (Orell. 299.): quae autem in mamim per roemtionem ronncnerant, hae matresfamilias vocabantur. Quae vero usu et farreatione minime.

[ocr errors]

tum estf partim ipsa desuetudine oblitterf tum est. (§ 112.) Farreo in manum conveniunt per

quoddam genus sacrificii * in quo

farreus panis adhibetur: unde ctiam confarreatio dicitur. sed conplura praeterea huius iuris ordinandi gratia cum certis et sollemnibus verbis, praesentibus decem testibus aguntur et tiunt. quod ius etiam nostris temporibus in usu est: nam flamines maiores, id estDiales, Martiales, Quirinales, sicerf reges* sacrorum, nisi sint confarreati* nuptiis nati, inaugurari non videmu*** —

confarreatio f (§113.)

Coemptione in manum conveniunt per mancipationem, id est per quandam imaginariam venditionem, arfAibitis non mtnus quam v testibus, civibus Romanis puberibus, item libripende, asse is sibi emil mulierem, tt cuius in manum convenit. ($114.) Potest autem coemptionem facere mulier non solum cum marito suo, sed etiam cum extraneo: unde aut matrimonii causa facta coemptio dicitur, aut fiduciae causa. quae enim cum marito suo facit coemptionem, ut aput eum tiliae loco sit, dicitur matrimonii causa fecisse coemptionem: quae vero alterius rci causa facit coemptionem cum v/ro Smo aut cum extnineo, velut tutelae evitandae causa, dicitur liduciae causa fecisse coemptionem. * (§ 115.) Quod est tale: si qua velit quos habef tutores reponere, ut alium nanciscatur, iis aucloribus coemptionem facit; deinde a coemptionatore reman

*) Uuachen proponit: quod adorco farre fit, itl est, quod cum ductibus Cod. niaximam partem coagruit: sed fortasse glossema latet. De ipsa re cf. Servius ad Georgic I. v. 31: nuptiae fiebantfarre, si per Pontificem Maximwn et Dialem Flamnem, per fruges et molem salsam coniungebantur, unde confarreatio appellatur; ex quibus nupliis pah-imi nascebantur. Alii ad Plinium H. N. XVIII. 3 respiciunt (no?ae mtptae farreum praeferebant).

**) ita ex coniect. Savinii et Heffteri.

t) fortasse addidit: dumtaxat sacrificiorum causa suo tempore in usu esse.

tt) ductus Cod. sane multifariam explicari possunt. Heffter prop.: una cwn mttiere eoque (quod proxime fere ad Sched. accedere dixerim); Gbschen: praeter suiierem eumgue; vel etiam: nummo emit mulierem is; Huschke nunc: asse emente Muliere eo; Klenze: venumdatur mulier ei; Rossbach (Kom. Khe): auctores (pater et tutores) vendunt mulierem; Bocking (IV): asse is (vel vir) sibi emil mulierem. — Boethiug II. ad Cic. Topic. c. 3. § 14. rem ita describit: Coemlio vero certis solennitatibus peragebatur, et sese in coemendo invicem inlerrogabanl: vir ita, anmuliersibi materfamilias esse vellel? illa respondebal, velle. Item mulier interrogabat, an vir sibi paterfamilias esse vellell ille respondebat, velle. Itaque mulier viro conveniebat in manum. Quamsolennilalem in suisInstituHs Vlpianus referl. Kadem fere habet Servius adAeneid. IV. 214.; ad Georg. I. v. 31. vero de antiquo ritu loquitur, quo se marilus el uxor vteicem emebant (?), et similiter Isidorus V. 24. § 26. (Lindem.) rilus, quo se maritts et uxor invicem emebant. Auctoritatem patrisfamilias ad coemtionem faciendam necessariam memorat Paul. in Collat. IV- 2 et. 7.; auctoritatem tutorum Cicero pro Fiacco c. 34. Gai I 195.

a) cf. Gai I. 118. 138. 160. Cicero pro Mur. c. 12. § 27 cit.

OIEIST 1KSTITUTIONES. 3

« PreviousContinue »