Page images
PDF

S 64. Ergo si quis nefarias atque incestas nuptias contraxerit, neque uxorem habere videtur, neque liberos. hi enim qui ex eo coitu nascuntur, matrem quidem habere videntur, patrem vero non utique. nec.ob id in potestate eius sunt, sed quales sunt ii quos mater vulgo concepit. nam nec hi patrem habere omnino intelleguntur, cum his eliam incertus sit; unde solent spurii /"ilii appellari, vel a Graeca voce quasi anooddrjv concepti, vel quasi sine palre filii.

pter diversas rationes nuptias contrahere prohibentur, quas in libris digestorum seu pandectarum ex veteri iure collectorum [al. collectarum] enumerari permisimus.

1) c. 6. C. <lc ince&lis nupl.

S 65. Aliquando autem evenit, ut liberi qui statim ut «ati sunt parentum in potestate non liant, ii postea tamen redigantur in potestatem. (S 66.*) Itaquc si Lalinus ex lege Aelia Sentia uxore ducta filium procreaverit, aut Latinum ex Latina, aut civem Romanum ex cive Romana,b non habebit eum in potestate ai catwi jirobala eivilalem Romanam conscquUur cum filio:* simul ergo eum in potestate sua habere incipit.

2) c. 10. 11. C. de nalnral. liberis.

S 12. Si adversus ea quae diximns aliqui coierint, nec vir, nec uxor, nec nuptiae, nec matrimonium, nec dos intellegitur. Itaque ii qui ex eo coitu nascuntur in potestate patris non sunt: sed tales sunt, quantum ad patriam potestatem pertinet, quales sunt ii quos mater vulgo concepit. nam ncc hi patrcm habere intelleguntur, cum his etiam \pater] incertus est: unde solent fllii spurii appellari, vel a Graeca voce quasi Onogddijv concepti, vel [S.P.] quasi sine patre filii. Sequitur ergo, ut et dissoluto tali coitu nec dotis exactioni locus sit. Qui autem prohibitas nuptias coeunt et alias poenas patiuntur, quae sacris constitutionibus continentur.1

S 13. Aliquando autem evenit, ut liberi qui statim ut nali sunt in potestate parentum non flant, postea autem redigantur in potestatem. Qualis est is equi, dum naturalis fuerat, postea curiae datus, potestati patris subiicitur. nec non is qui, a niuliere libera procrealus cuius matrimonium minime legibus interdictum fuerat, sed ad quam pater consuetudineni habuerat, postea ex nostra constitutione* dotalibus instrumentis compositis in potestate patris efflcitur: quod et alii ex eodem matrimonio si fuerint procreati, [al. quod el aliis liberis qui ex eodem malrimonio fuerint procreati] similiter

nostra constitutio praebuit. $ 67. Item 4si civis Romanus Latinam aut peregrinam uxorem duxerit per ignorantiam, cum eam civem Romanam esse crederet, et fllium

*) ita ex coniect. Huschkii. Sententia certe haec est: tilio anniculo facto et causa probata Latinum, praeterquam quod civitatem adipiscatur tam ipse quam uxor cius et filius, si ciusdem condicionis sint, incipere etiam in potestate liabcre lilium. (Goschen.)

a) cf. Gai I. 29. 73. 94. 95. III. 5. Ulp. VII. 4.

b) cf. Gai I. 30. 80.

c) legitimationem per cuiiae oblationem introduxit Theodosius II. c. 3. 4. C. de natur. liberis (5. 27) legitimationem per subsequens matrimonium primo Constantiuus, deinde Zeno, Anastasius, Iustinianirs c. 5—7. 10. 11. eod.; legitimationem per rescriptum principis et ius novissimum contin. nov. 12. c. 4; 18. c. 11; 78. c. 3 ; 74. c. 1. 2; 117. c. 2. d) cf. Gai II. 142. III. 5. 73. Ulp. VII. 4. V. 9.

procreaverit, hic non est in potestate, quiaYie quidem civis Romanus est, sed aut Latinus aut peregrinus, id est eius condicionis cuius et mater fuerit, quia non aliter quisquam ad patris condicionem accedit, quam si inter patrem et rnatrem eius conubium sit: sed ex senatusconsulto permittitur causam erroris probare, et ita uxor quoque et filius ad" civitatem Romanam perreniunt, et ex eo tempore incipit lilius in potestate patris esse. Idem iuris est, si eam per ignorantiam uxorem duxerit quae dediftciorum numero est, nisi quod uxor non lit civis Romana. (§ 68.) Item asi civis Romana per errorem nupta sit peregrino tamquam civi Romano, permittitur ei causam erroris probare, et ita filius quoque et maritus ad civitatem Romanam perveniunt, et aeque simul incipit filius in potestate patris esse. Idem iuris est si peregrino tamquam Latino ex lege Aelia Sentia nupta sit: nam et de hoc specialiter senatusconsulto cavetur. Idem iuris est aliquatenus, si ei qui dediiiciorum numero est, tamquam civi Romano aut Latino e lege Aelia Sentia nupta sit: nisi quod scilicet qui dediticioriun numero est, in sua condicione permanet, et ideo filius, quamvis fiat civis Romanus, in potestatem patris non redigitur. (§ 69.) Item si Latina peregrino, quem Latinum esse crederet, nnpserit, potest ex senalusconsulto lilio na/o causam erroris probare, el ita omnes fiunt cives Romani, et filius in potestate patris esse incipit. (S 70.) Idemiuris omnino est, bsi Latinus per errorem peregrinam guasi Latinam aut civem Romanam e lege Aelia Sentia uxorem duxerit. (S 71.) Praeterea si civis Romanus, qui se credidissef Latinum, duxissel Latinam, permittitur ei filio nato erroris causam probare, tamquam si a lege Aelia Sentia uxorem duxisset. Item his qui licet cives Romani essent, peregrinos se esse credidissenf et peregrinas uxores duxissent, permittitur ex senatusconsulto filio nato causam erroris probare: quo facto peregrina uxor civis Romana fit et filius quoque ita non solum ad civitelem Romanam pervemi, sed etiam in potestatem patris redigitur. 72.) Quaecumque de filio esse diximus, eadem et de filia dicta intellegemus. ($ 73.) Et quantum ad erroris causam probandam attinet, nihil interest cuius aetatis filius sive filia s»< ■

[ocr errors]

— * nisi minor anniculo stt fiiius liliave, causa probari non potest. nec me praeterit in aliquo rescrjpto divi Hadriani ita esse constitutum, taniquam quod ad erroris quoque causam probandam [desunt 2. Hn.] Imperator —■ ■—■ —■ tuendam dedit. ($ 74.) Item peregrino [3% lin.] uxorem duxisset et filio nato alias civitatem Romanam consecutus esset, deinde Sum quaererefur an causam probare posset, rescripsit Imperator Antoninus perinde posse eum causam probare, atque si peregrinus mansisset. ex quo colligimus etiam peregrinum cattsam probare posse. ** (S 75.) Ex iis quae diximus apparef — crrore

■ —• ■—■ peregrinus [1% lin.] quidem — er

rorem —■ — matrimonium —■

■ ea quae superius [8 esj nul

lus error intervenerit

— nullo casu :*♦*.

S 76. [2 lin.] uxorem duxerit, sicu* supra [$ 56] quoque diximus, iuslum matrimonium contrahif ct tunc ex iis qui nascitur, civis Romanus est et in potestate patris erit. (§ 77.) Itaque si civis Romana peregrino nupserit, is qui nascitur, licet ornni modo peregrinus sil, tamen inlervenienle conubio iustusii (ilius est, tamquam si ex peregrina eum procreasset. hoc tamen tempore e senatusconsulto quod auctore divo Hadriano factum est, elsi non fuerit conubium inter civem Romanam et peregrinum, qui nascitur iustus patris lilius est. (S 78.) Quod autem diximus inter civem Romanam peregrinumoue matrimonio contracto eum qui nascitur, peregrinum [desunl 11 lin.]. ttt (S 79.)

*) cf. Gai I. 29. sententia haec est: in erroris causa prohanda nihil interest, cuius aetatis filius sit: ex lege Aclia Sentia autem causaprohari non potcst, si tilitis rainor anniculo sit (Goschen).

**) argumcutum hoc fere cst: Peregrinus si civem Romauam uxorem duxerit, sive intervenicnte errore sive non, is qui nascitur peregrinus est; sed matrimoniu per errorem contracto poterit admitti causae probatio, quam, uhi nullus crror iutervencrit, cessare constat. (Goschen secundum Hollw.)

***) summa hujus articuli haec videtur: peregrinuin ex Loge A-. S. causam probare non posse, sed erroris causam probandam admitti. (Goeschen.)

t) ex iis quae sequuntur intclligitur Gaium loqui do cive Romano qui peregrinam, cum qua conubium habeat, uxorem duxerit. (Goschen.)

tt) ita ex coniect. Lachmanni. cf. §. 92.

ttt) in his undecim vcrsibus (Cod. Ver. pag. XXIX a. v. 5 —15) hacc tan

tummodo legi possunt: lin. 7: eadem lege si partus; lin. 8. 9:

t/ua et [ei?] conubium non sit — — — — — — peregrimis c.v eo coitu nascalur;

Iin. 10: saria lex, lin. 14—10: est

accedit. gua parte iubet lex peregrina peregrinum nam eliam

tege fulurum erat. — Totum articulum Goschen et Huschko

ita fere supplere volunt: (§. 78.) Quod autem diximus inter civem Romanum pe. regrinumquc matrimonio contracto, eum qui nascitur peregrinum nasci, etiamsi co

« PreviousContinue »