Page images
PDF

domini esse diceinns, si in bonis eius sit, etiamsi simal ex iure Quiritium eiusdem non sit. nam qui nudum ius Quiritium in servo habet, is potestatem habere non intellegitur.

Tit. IX. DE PATRIA POTESTATE.

$ 55. Item in potestate nostra sunt Iiberi nostri" quos iustis naptiis procreavimus. quod ius proprium civium Romanorum est.* fere enim nulli alii sunt homines, qui talem in lilios suos habent potestatem, qualem nos habemus. idque ilivMi Hadrian«* edicto quod proposuit de his, qui sibi Iiberisque suis ab е£Г civitatem Romanam petebant, significavit. nec me prae/en/ Galatarum gentem credere, in potestatem** parentum liberos esse.

1) cf. fr. 1. D. de rilu nuptiaruni.
T, ex Ulp. fr. 4. D. de his qui sui.

S 56. Habent aiilem in potestote /itérai cktsfíomani,*** si cives Romanas uxores duxerint, vel etiam Latinas peregrinasve cum quibus conubium habeant. cum enim conubium id efliciat, ut

In potestate nostra sunt Iiberi nostri quos ex iuslis nuptiis procreaverimus. (S 1.') Nuptiae autem sive matrimonium est viri et mulieris coniunctio, individuam consuetudinem vitae continens. ($ 2.) lus autem potestatis quod in liberos habemus proprium est civium Romanorum: nulli enim alii sunt homines, qui talem in liberos habeant potestatem, qualem nos habemus.

(S 3.*) Qui igittir ex le et uxore tua nascitur in tua potestate est. item qui ex filio tuo et uxore eius nascitur, id est nepos tuus et neptis, aeque in tua sunt potestate, et pronepos et proneptis, et deinceps ceteri. Qui tarnen ex filia tua nascitur in tua potestate non est, sed in patris eius.

Tit. X. DE NUPTIIS. Iustas autem nuptias inter se cives Romani contrahunt, qui secundum praecepta legum coëunt, masculi quidem pubères, feminae autem viripotentes, sive patresfamilias sint sive filiifamilias; dum tarnen filiifamilias eteonsensumb habeant parentum, quorum in po

*) haec verba §i 55. repetuntur in Gai fr. 3. D.| de his qui sui (1. 6). Ceterum cf. fr. 4. 5. eod.

**) in potestatem est: sic Cod. Ver. — Booking in Addendis pag. 342. edit. IV. permultoe locos collegit, quibus huius accusatiri usus confirmatur, velut: inpotestatmesse G. 1.55. 57.88.132. Aes Salpens. e. 21. Liv. П. 14. Valer. Max. 10. Cicero de imp. Pomp. 12. 33. Gell. I. 7; in libertaiem esse Liv. XXXVII. 50; in possessionem ше Gai IV 153. et fr. 9. D. 41. 2. et Paulus, Ulp., Scaevola, Tryph. in Dig.; ut adoptionem habere Iavolenus fr. 107. D. 45. 1. Gai II. 130; in vadimonium esse C'ic. pro Quint. 5, 22.; in amicitiam P. K. dicionenique esse Cic. div. 20, 00; in mor am ose Sallust. in censum manumilii Dosith. § 17; in custodian habere Liv. Tac; in terra» ltaliam esse Lex agr. v. 1; in Macedonian esse, Liv.; in usum est Gai III 123. Cod. Ver.; in mentem est Plaut.; in eius personam procedit G. II 217. etc.

***) ita prop. Göschen. Huschke duorum versuum spatium explere raavult ita: lastas autem nuptias contraxisse liberosque iis procréalos in potestate habere cives Romanilla intelleguntur, si conubium intervenerit, hoc est rel. De re ipsa cf. Gai. I 07. 76. 80. 88. Ulp. V. § 1—0. 8. fr. 19. 24. D." de statu horn. (I. 5.)

a) cf. fr. 4. D. de his qui sui i. (1. 0.) Ulp. libro I. Inst.: Nam civium Romanoпал quidam sunt patresfamiliarum, alii filiifamiliarum, quaedam matresfamiliarum, quaeiaa ftiiaefamiliarum. patresfamitiarum sunt, qui sunt suae potestatis, sive pubères sise impubères; simili modo maires familiarum. filiifamiliarum et filiae, quae sunt in aliena potestate; nam qui ex me et uxore mea nascitur, in mea potestate est; item qui ex filio neo et uxore eius nascitur, id est nepos meus et neptis, aeque in mea sunt potestate; tt pronepos et proneptis, et deinceps ceteri.

b) cf. fr. 2. 3. D. de ritu nupt. (23. 2.) fr. 25. § 4. D. de acqnir. hered. (29. '•!•); de ritu nuptiarum vid. ad Gai. I HO sqq. citt.

liberi patris condicionem sequantur, evenit ut non solurn cives Romani fiant, seteYin potestate patris sint. (§57.)Unde et veteranis quibusdam concedi soletprincipalibus constitutionibus conubium cumhis Latinis peregrinisve quas primas post missionem uxores duxerint. et qui ex eo matrimonio nascuntur, et cives Romani et in potestatem parentum fiunt.

S 58. Sciendum aulem csl non omnes nobis uxores ducere licere: nam a quariindam nuptiis abstinere debemus.

§ 59. Inter eas enim personas quae parentum liberorumve locum inter se optinent nuptiae contrahi non possunt, nec inter eas conubium est, velut inter patrem et liliam, vel matrem et filium, vel avum et neptem: et si tales personae inter se coierint, nefarias atque incestas nuptias conlraxisse dicunlur. el haec odeo ita sunt, ut quamvis per adoplionem parcntum liberorumvc loco sibi esse coeperint, non possint inter se matrimonio coniungi, in tantum, ut et dissoluta adoptione idem iuris maneat: itaque eam quae nobis adoptione filiae aut neptis loco esse coeperit non poterimus uxorem ducere, quamvis eam emancipaverimus.

§ 60. Inter eas quoque personas quae ex transverso gradu cognatione iunguntur est quaedam similis observatio, sed non tanta. (§ 61.) Sane inter fratrem et sororem prohibitae sunt nuptiae, sive eodem patre eademque matre nati fuerint, sive alterutro eorum. sed si qua per adoptionem soror mihi esse coeperit, quamdiu quidem constat adoptio, sane inter me et eam nuptiae non possunt consiitere; cum vero per emancipationem adoptio dissoluta sit, potero eam uxorem ducere; set et si ego emancipatus fuero, nihil inpedimento erit nuptiis.

testate sunt. nam hoc fieri debere, etcivilis et naturalis ratio suadet in tantum, ut iussum parentis praecedere dcbeat. unde quaesitum est, an furiosi filia nubere, aut furiosi filius uxorem ducere possit? cumque super filio variabatur, noslra processit decisio [e.». c. de oupt.], qua permissuni est, ad exemplum (iliae furiosi filiuni quoque posse et sine patris interventu [al. interilu] malrimonium sibi copularc secundum datum ex constitutione modum. S 1. Ergo non omnes nobis uxores ducere licet. nam quarundani nuptiis abstinendum est.'

Inter eas enim personas quae parentum liberorumve locum inter se obtinent nuptiae contrahi non possunt, veluti inter patrem et filiam, vel avum et neptem, velmatrem ctfilium. vel aviam et nepotem, et usque ad infinitum. et si tales personae inter se coierint, nefarias atque incestas nuptias contraxisse dicuntur. Et haec adeo ita sunt, ut quamvis per adoptionem parentum liberorumve loco sibi esse coeperint, non possint inter se matrimonio iungi, in tanlum, ut etiam dissoluta adoptione idem iuris maneat: itaque eam quae libi per adoptionem fiiia aut neptis esse coeperit non poteris uxorem ducere, quamvis eam emancipaveris.

§ 2. Inter eas qubque personas quae ex transversograducognationis iunguntur est quaedam similis ol>servatio, scd non tanta. Sane enim inter fratrem et sororem nuptiae prohibitae sunt, sive ab eodem patrc eademque matre nati fuerint, sive ex alterutro eorum. sed si qua per adoptionem soror tibi esse coeperit, quamdiu quidem constat adoptio, sane inter te et eam nuptiae consistere non po^sunt; cum vero per emancipationem adoptio dissoluta sit, poteris eam uxorem ducere; sed et si tu emancipatus fueris, nihil esl impedimento nuptiis. et ideo con

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

S 62. Fratris Piliam uxorem ducere licet: idqiie primum inusumvenit, cum divus Claudius Agrippinam, fratris sui Uliam, uxorem duxisset. sororis vero liliam uxorem ducere non licet, et haec ¡ta principalibus constitutionibus siirniGcantur. Item amitam et materteram uxorem ducere non licet.

î) cf. Diocl. c. 17. C. de napliis.

с 5. С. (le incestis nupt.

§ 63. Item earn quae nobis quondam socrus aut nurus aut privigna aut noverca fuit, ideo auleni diximus quondam, quia si adhuc constant eae nuptiae per quas talis adfinitas quaesita est, alia ratione inter not nuptiae esse non possunt, quia neque eadem duobus nupla esse potest, neque idem duas uxores habere.

3) dr. It. 8 4. D. de rim nnpt.

[ocr errors][ocr errors][ocr errors]

stat: 'si quis geiierum adoptare velit, deberé cum ante liliam suara emancipare; et si quis velit nurum adoptare, deberé eum ante (ilium emancipare. (§ 3.) Fratris vel sororis filiam uxorem ducere non 'licet, sed nec neptein fratris vel sororis ducere quis potest, quamvis quarto gradu sint: cuius enim filiam uxorem ducere non licet, eius neque neptem permiltitur. eius vero mulicris quam pater tuus adoptavit filiam non videris impediri uxorem ducere, quia neque natural i neque civili iure tibi coniungitur. (S 4.) duorum autem fratrum vel sororum liberi, vel fratris et sororis, iungi possunt. (§ 5.) item amitam, licet adoptivam, uxorem ducere non licet, item materteram: quia parentum loco habentur. qua ratione verum est, magnam quoque amitam et materteram magnam prohiben uxorem ducere.

§ 6. Aflinitatis quoque veneratione quarundam nuptiis abstinere necesse est. Ut ecce privignam aut nurum uxorem ducere non licet, quia utraeque liliae loco sunt, quod scilicet ¡ta accipi debeat, si fuit nurus aut privigna: nam si adhuc nurus est, id est si adhuc nupta est lilio tuo, alia ratione uxorem earn ducere non possis, quia eadem duobus nupta esse non potest; item si adhuc privigna tua est, id est si mater eius tibi nupta est, ideo earn uxorem ducere non poteris, quia duas uxores eodem tempore habere non licet. (S 7.) 'Socruni quoque et novercam prohibitum est uxorem ducere, quia matris loco sunt, quod et ipsum dissoluta demum aflinitatc procedit: alioqui, si adhuc noverca est, id est si adhuc patri tuo nupta est, communi iure impeditur tibi nubere, quia eadem duobus nupta esse non potest; item si adhuc socrus est, id est si adhuc filia eius tibi nupta est, ideo impediuntur nuptiae, quia duas uxores habere non possis. (§ 8.) 4Maritï tarnen filius ex alia uxore et uxoris filia ex alio mérito, vel contra, matrimonium recte contrahunt, licet habeant fratrem sororemve ex matrimonio postea contracto natos. (S 9.) 5 Si uxor tua post divortium ex alio filiam procreaverit, haec non est quidem privigna: sed lulianus huiusmodi nuptiis abstinere deberé ait; nain nec sponsam filii nurum esse, nec patris sponsam novercam esse, rectius tarnen et iure factures eos qui huiusmodi nuptiis se abstinuerint. (§ 10.) 6 Illud certum est serviles quoque cognationes impedimento esse nuptiis, si forte pater et filia, aut frater et soror manumissi fuerint. (§ 11.) Sunt et aliae personae, quae pro

« PreviousContinue »