Page images
PDF

S 217. Capite tertio <le omni cetero damno cavetur." itaque si quis servum vel eam quadriipedem quae pccudum numero est vulnerareril, site eam quadrupedem quae pecudum nutoero non est, velut canem, aut feram bestiam velttl ursum leonem vulneraverit vel occiderit, ex hoc capite actio constituitur. in ceteris quoque animalibus, item in omnibus rebus quae anima carent, damniim iniuria datiiin hac parte vindicatur. si quid enim ustiim aut ruptum aut fractum fuerit, actio hoccapite constituitur; quamquam potuerit sola rupti appellatio in omnes istas causas suflicere: ruptum enim inteUegitur quod quoquo modo corruptum est. unde non solum usta aut rupta aut fracta, sed etiam scissa et rollisa et effusa et diruta* aut perempta atque deteriora facta lioc verbo continentur.

[ocr errors]

($ 218.) Hoc tamen capite non
quanti in eo anno, sed quanti in
diebus xxx proxumis ea res fuerit,
damnatur is qui damniim dederit;
ac ne Plurimi quidem verbum adici-
tur: et ideo quidam diversae seholae auriures putave-
runt liberum esse ius dalum, ut duntaxal de XXX
diebus proxunds vel eum Praetor formulae adiceret **
quo plurimi res fuit, vel aiium quo minoris fuit.
sed Sabino placuit perinde habendum ac st etiam
hac parte Plurimi verbum adiectum esset:b nam

§ 13. Capite tertio de omni cetero damno cavetur. Itaque si quis servtim vel eam quadrupedem quae peciidum numero est vulneravit, sive eam quadrupedem quae peciidum numero non est, veluti canem aut feram bestiam vulneraverit aut occiderit, hoc capite aclio constituitur. in cetcris quoque omnibus animalibus, item in omnibus rebus qtiae anima carent, damnum iniuria datum hac parte vindicatur. si quid enim ustum aut ruptum aut fractum fuerit, actio ex hoc capite constituitur; quamquam potuerit sola rupti appellatio in omnes istas causas suflicere: ruptum enim intellegitur quod quoquo modo corruptum est. unde non solum usta aut fracta, scd etiam scissa et collisa et effusa et quoquo modo perempta atque deteriora facta hoc verbo continentur; denique responsum est, si quis in alienum vinum aut oleum id immiserit |al. immiscuerit] quo naturalis bonitas vini vel olei corrumperetur,' ex hac parte legis eum teneri. (§ 14.) Illud palam est,* sicut ex primo capite ita demum quisque tcnetur, si dolo aul culpa eius homo aut quadrupes occisus occisave fuerit, ita ex hoc capite, ex dolo aut culpa, de cetero damno quemque teneri. Hoc tamen capite non quanti in eo anno, sed quanti in diebus triginta proximis resfuerit, obligalur is qui damnum dedcrit. (§ 15.) Ac ne plurimi quidem verbum adiicitur. sed Sabino recte placuit perinde ha

bcndam aestimationem, acsi etiam hac parte p 1 u r i m i verbum adiectum fuisset: nam ple

*) ita lacunam supplet Lachm. e fr. 27. § 3 D. h. t. Hnschke: quoquo moito aliter.

**) ita ex coniectura Huschkii. Similia Heffter proponit: 1. e. iux dicrnlis mtciorilali ex XXX diebus proxumis eum forinulae adiccrc, quo pl. — Goeschen ad sensum ita fere: lib. esse iudici arbilrium, ex diebus XXX proxumis vcl eum eliyere, quo pl.

a) verba capitis III. exhibet Ulp. fr. 27. § 5. D. ad L. Aqu. ('.». 2.): Celerarmn rentm, praeter hominem et pecudem oceisos, si qitis alteri damnum faxit, r/uod usserit, fregerit, ruperil iniuria, quanti ea res erit in diebus triyinla proximis, tautum aes domino dare damnas esto. (cf. §§ 13. 16. eod.)

b) ita etiam Ulp. fr. 29. § 8. eod.

legis latorem contentumfuisse, bcm Romanam quae Aquilio tribuno roganle quod prima parte eo rerbo hanc legem tulit contentam fuisse, quod priiisus esset. (S 219.) Et pla- ma parte eo verbo usa cst. (§ 16.) Ceterum cuit ita demum ex ista lege placuit ita demum [directam] ex hac lege actionem esse, si quis cor- actionem esse, si quis praecipue corporc pore suo damnum dederit. ttoqne* suo damnum dederit. ideoque in alio modo damno dato utiles actio- eum qui alio modo damnum dederil nes dantur: velut si quis alienum ho- utiles actiones dari solent: veluli si minem attf pecudem incluserit et fame quis hominem alienum aut pectis ita necaverit, aut iumentum incluserit ut fame nccaretur, aut iumentum tam tam vehementer egerit, vehementer egerit ut rumperetur, aut pecus in ut rumperetur; atil si quis tantum exagitaverit nl praecipitarelur; autsi qais alieno servo persuaserit, ut in arbo- alieno servo persuaserit, ut in arborem ascenderet vel in puteum descen- rem ascenderet vel in puteum descenderet, et is ascendendo aut descen- deret, et is ascendendo vel desccnilendo ceciderif, et aut mortuus fuerit dendo aut mortuus fuerit aut aliqna aut aliqua parte corporis laesus sit. parte corporis laesus, utilis in eum item si quis alienum servum de ponte actio datur. sed si quis alienuni sernut ripa in flumcn proiecerit et is suf- vum de ponte aut ripa in flumen dcfocatus fuerit, tum hic ** corpore suo iecerit et is suflbcatus fueriteo quod daninum dedisse eo quod proiecerit, proieccrit, corpore suo damnum dcnon difliciliter intellegi potest. dissenon difflciliter intellegi poleril:

ideoque ipsa lege Aquilia tenetur. Sed si non corpore damnum fuerit datum, neque corpu.< laesum fuerit, sed alio modo damnum alicui coni) cir. 7. § o. fr. 9. 53. h. i.. tigerit,1 cum non sufiicit nequc directa neque

utilis Aquilia, placuit eum qui obnoxius fueril •->) ctr. 7. § 7. D. dc iioio m. in factum actione tencri: veluti* si quis nriseri

cordia ductus alicnum servum compcdilum solverit, ut fugeret.

Tit. iv. De Iniuhi is. 5) d. i'aui. in Coiiai. ii. 5.«) Generaliter iniuria dicitur3 omne quod non

iure lit; specialiter alias contuniclia, quae ■ contemnendo dicta est, quam Graeci vfigiv appellant, alias culpa, quam Graeci ddixrjua dicunt, sicut in lege Aquilia damnum iniuria ]ilnlum] accipitur, alias iniquitas et iniustilia, quam Graeci ubixiav vocant. cum enim Praelor vcl iudex non iurc contra quem pronuntiat, iniuriam S 220. Iniuria autcm committitur* accepissc dicitur. (§ 1.) Iniuria autcm non solum cum quis pugno pulsa/)/* mil committitur non solum, cum quis pufusle percussus vel eliam vcrberatus gno puta [al. ptilsatus] aut fustibus erit, sed et si cui convicium factuni caesus vel etiam vcrberatus eril, sod

*) ita Husclike; llcffter: quia; Goschen: atqui. In Cod. est q. **) ita Lacbmann; alii: hunc; Biickinp;: is uliqtie, ct initio pro iiem: nam. a) cf Paul. libro singulari et titulo de iniuriis (Collat. II. 5): Gencraliter rficiiur iniuria omne quod nun iurc fit. Specialiter alia e.it contitmclia quam Gracci atinittv vocunt: nam cum Praetor noster adverstim nos pronuntiaret, iniuriam rios accejiis.se dicimut. Unile apparet non verum essc quod Labco pulabat, npud Praetorcm iniuriam vpQiv duntaxat signifieare. Commune omnibtts enim iniuriis esl, quod semper

« PreviousContinue »