Page images
PDF

ei * legare liceat qiiam dodrantem. itaque ne- euni eosve pars quarta rc

cesse est, ut heres quarlam partem liereditatis maneret.

habeat. et hoc trnnc iure utimur. (§ 228.) In

libertatibus quoque dandis nimiam licentiam con

pescuit lex Furia Caninia, sicut in primo com

mentario rettulimus fi. 42.].

n rtr. 77. D. ad L. Kaic. id. § 1.' Et cum quaesitum esset, duobus lieredi

bus institutis, veluti Titio et Seio, si Titii pars aut tota exhausla sit legatis quae nominatim ah eo data sunt, aut supra modum onerata, a Seio vero aut ntilla relicta sint lcgata, aut quae parlcm eius dumtaxat in partem dimidiam minuunt, an, quia is quartam partem totius hcreditatis aut amplius habet, Titio nihil ex legatis quae ab eo relicta sunt retinerc licerct? placuit, ut quartam partem suae partis salvam habcat: etenim in singulis heredibus ratio lcgis Falcidiae ponenda est.

») cf. c»i. rv. 73 pr. s i. f>. 30. eoi. (S 2.8) Quantitas auteni patrimonii ad quam ratio

legis Falcidiae redigilur mortis tempore spectatur. itaque si vcrbi gratia is qui cenluin aureoriiin patrimonium in bonis habebat ccntiim aureos legaverit, nihil legatariis prodest, si ante iiditnm hereditatem per servos hcreditarios aut ex partu ancillarum hercditnriarum aut cx fetu pccoruin tantum accesserit hereditati, ut centuin aureis lcgatorum nomine crogatis heres quartam parleni hcreditatis habiturus sit, scd necesse est, ut nihilominiis quarta pars legatis detrahatur. ex diverso si septuaginta quinqiie legaverit, et ante aditam hcreditalem in tantum decreverint bona incendiis forte aut naufragiis aut morle servorum, ut non amplius quam septuaginta qiiinqiie aureorum substantia vcl etiam minus relinqualur, solida legata debentur [al. dentur.] ncc ea res damnosa cst heredi, cui liberum cst non adire hereditatem: quae rcs eflicit, ut necesse sit legatariis, nc deslituto testamento nihil consequan

3) pixiim e c«i fr. 73. s 5. roii. tiir, cum herede in portionem pacisci. (§ 3.3)

Cum autcm ratio legis Falcidiae ponitur, ante deducitur acs alicnum, itcm funeris impensa et pretia servorum manumissorum; tunc dcinde in

finmani sunt, qui eorum posl hanc leyem royalam testainentum facere nttel, ut eam pecuniam easque res quibusquc darc leyare volet, ius potettasquc eslo, ui hac leye sequenti licebit. Secundo capite modum lcyalorum constituit hi.i verbit: Quicumquc civis Itom. po.it hanc legem rogatam testnmentum faeiet, is quantam cuique civi Ilom. pecuniam iure p ublico dare legare volet, iits potestasque eslo, dum ita dctur leyalum, ne minus quam partem quartam hereditatis eo iestamcnlo hcredes capiant. Eis quibus quid ila datum leyatumve erit, eam pccuniam sine fraude sita capcre lieeto. isquc heres qui cam pccuniam dare iussus damnntiix erit, cam pecuniam dcbeto dare, quam d amn ntits est. *) Sic Cod. — Lachm. vnlt: plus eleyare licent, cf Diiprn. § '215.

!)♦

reliquo ita ratio habetur, ut ex eo quarta pars apud lieredcs rcmaneat, tres vero partes inler legatarios distribuantur, pro rata scilicet portione e.ius quod cuique eorum legatum fuerit. itaque si flngamus quadringcntos aureos legatos esse-, et patrimonii quantitatem ex qua legata erogari oportet quadringentoriim esse, quarta pars singulis legalariis detralii debet. quodsi trcccntos quinquaginta legatos fingamus, octava debet detralii. quodsi quingentos legaverit, initio quinta, deinde quarta dctralii debet: ante enim dctrahendum est quod extra bonorum quantitalem est, deinde quod ex bonis apud heredem remanere oporlet.

DE INUTILITF.R RELICTIS LEGATI8.

S 229. Antc Aercdis institutionem tnutiliter legatur,' scilicet quia testamenta vim ex institutione heredis accipiunt, ct ob id velut caput et fundamentum intellcgilur totius testamenti heredis institutio. (S 230.) Pari ratione ncc libcrtas ante heredis institutionem dari potest. (S 231.) Noslri praeceptores nec quia incivilc tutorcm eo loco dari posse existimant: scd Labeo et Proculus tutorem posse dari, quod nihil ex hereditatc erogatur tutoris datione.

1) cf. c. 21. 25. C. (lc testainentis.

S 232. Post mortemb quoque heredis inutiliter legatur; id est hoc modo: Cum Heres Meus Mortuus Erit, Do Leoo , aut Dato. Ita aulem recte legatur: Cum Iieres Morietur: quia non post morteni heredis relinquitur, sed ultimo vitae eius tempore. Rursum ita non potest legari: Pridie Quam Hf.res Meus Mohietur. quod non pretiosa ratione receptum videtur. (S 233.) Eadem et de libcrtatibus dicta intcllegemus. (S 234.) Tutor vero an post mortem heredis dari possit quaerentibus eadem forsitaw poterit esse quacstio, qnae de eo agitalur qui antc hcredum institutionem datur [s »i.].

2) r. 1. C. ul aclione* al> hered.

Tit. xx. De Legatis. (contin.) § 34. Ante heredis institutionem inutiliter antea legabatur, scilicet quia testamenta vim cx institutionc heredum accipiunt, et ob id veluti caput atque fundamentiim intellegitur totius testamenti hercdis institutio. pari rationc nec libertas anle hercdis institutioncm dari poterat. Sed esse putavimus, ordinem quideni scripturae sequi (quod ct ipsi antiquitati vitupcrandum ftierat visum), sperni autem testatoris voluntatem: pcr nostram constitutionem1 cl hoc vilium emendavimiis, ut liceat et ante heredis institutionem et inter medias heredum institutiones legatum relinquere, et multo magis libertatem cuius usus favorabilior est.

S 35. Post mortem quoquc hcrcdis aut legatarii simili modo inutiliter legabutur: veluti si quis ita dicat, cum heres meus mortuus erit, do lego; item pridie quam heres aut legatarius niorictur. sed simili modo et hoc correximus,1 lirmilatem huiusmodi legatis ad lideicommissorum similitudincm pracstantes, ne vel in hoc casu deterior causa legatorum quam fldeicommissorum inveniatur.

[ocr errors]

BE POENAE CAUSA RELICTIS LEO ATI8.

(S 235.) Poenae quoquc* nomine inutiliterlegatur. poenae auteni nomine legari videtur quod coercendi heredis causa relinquitur, quo magis heres aliquid faciat aut non faciat; velut quod ita legatur: si Heres Meus Filiam Scam

TITIO IN MATRIMONIUM COLLOCAVE

Rir, x Milia Seio Dato; vel ita: si Fi

LIAM TITIO IN MATRIMO-
NIUM NON COLLOCAVERIS,

x Milia Titio Dato. sed
et si heres verbi gratia
inlra biennium monu-
menlum sibi non fe-
ceri t, x Titio dari iusse-
rit, * poenae nomine lega-
tum esl. et rfemque ex ipsa
definitinne mullas similes
species proprias lingere
possumus. (S 236.) Nec
libertas quidem poenae
nominedari potest; quam-
vis de ea re fuerit quaesi-
tum. (S 237.) De tutore
vero nihil possunius quae-
rere, quia non potest da-
•lione tuloris heres con-
pelli quidqiiam facere aut
non facere; ideoqup nec da-
tur poenae nomtne tulor;
et si datus fuerit, magis
sub condicione quam poe-
nae nominc datus vide-
bitur.

1) e. I. C (le his qu. poen. noni.

S 238. Incertae personaeb legatum inutiliter relinquitur. incerta autem videtur persona quam per incertam opinionem animo suo testator subicit, vefcrf « ita legatum

sit: QITI PRIMUS AD FUNUS MEUM VENEMT, EIHERES MEUS X MhU DA

S 36. Poenae quoque nomine inutiliter legabatur et adimebatur vel transferebatur. poenae autem nomine legari videtur quod coercendi heredis causa relinquitur, quo magis is aliquid faciat aut non faciat: veluti si quis ila scripserit, heres meus, si filiam suam in matrimonium Titio collocaverit (vel ex diverso, si non collocaverit), dato.decem aureos Scio; aut si ita scripserit, heres mcus,siservumStichiiinalienaverit (vel exdiverso, si non alienaverit), Titio deccm aureos dato. et in tantum haec regula obscrvabatur, utpcrquam pluribus principalibusconstitutionibus signiiicetur, nec Principem quidem agnoscere quod ei poenae nomine legatum sit. nec ex inilitis quidem tcstamento talia iegaia valebant, quamvis aliae [al. alias] militum voluntates in ordjnandis testamentis valde obscrvantur. quin etiam nec libertatem poenae nomine dari posse placebat. eo amplius nec heredcm poenae nnniine adiici posse Sabinus cxistimabat, veluti si quis ita dicat, Titiusheresesto, si Titius filiam suam Seio i n matrimonium colloeuverit, Seius quoque heres esto: nihil enim intereral, qua ratione Titius coerceatur, utrum legati datione, an coheredis adiectione. Sed htiiusmodi scrupulositas nobis non placuit, et gencraliter ea quae relinqiiHntur, licet poenae nomine fuerint relicta vcl adempta vel in alios translata, nihil distare a ceteris legalis constituimus1 vel in dando vel in adimendo vel in transferendo; exceptis his videlicet quae impossibilia sunt vel legibus inlcrdicta aut alias probrosa: huiusmodi enim teslaloriim dispositiones valere sccta tcmporum meorum non patitur.

S 25. Incertis vero personis neque lcgata ncque fideicommissa olim relinqui concessum crat: nam nec miles quidem incertae personae poterat relinquerc, ut divus Hadriunus rescripsit. incerta autem persona videbalur quam mcerta opinione animo suo testator sub

[ocr errors]
« PreviousContinue »