Page images
PDF
[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

Tit. XVIII. DE INOFFICIOSO TESTAMENTO. *

Quia plerumque parentes sine causa liberos suos vel exheredant vel omittunt: inductum est,1 ut de inofflcioso testamento agere possint liberi, qui queruntur aut inique se exheredatos aut inique praeteritos, hoc colore quasi non sanae mentis fuerunt, cum testamentum ordinarent. sed hoc dicitur non quasi vere furiosus sit; sed recte quidem fecit testamentum, non autem ex offlcio pietatis: nam si vere furiosus est, nullum est testamentum. (§ 1.') Non tantum autem liberis permissum est parentum testamentum inofficiosum accusarc, verum etiam parentibus liberorum. soror autem et frater turpibus personis scriptis heredibus ex sacris constitutionibus praelati sunt: non ergo contra omnes heredes agere possunt. ultra fratres igitur et sorores cognati nullo modo aut agere possunt, aut agentes vincere. (§ 2.*) Tam autem naturales liberi, quam secundum noslrae constitutionis [t. u. % 2] divisionem adoptati, ita dcmum de inofflcioso testamento agere possunt, si nullo alio iure ad bona defuncti venire possunt. nam qui alio iure veniunt ad totam hereditatem vel partem eius, de inofficioso agere non possunt. Postumi quoque qui nullo alio iure venire possunt, de inofficioso agere possunt. (§ 3.4) Sed haec ila accipienda sunt, si nihll eis penitus a testatoribus testamento relictum est. quod nostra constitutio ad verecundiam naturae introduxit. sin vero quantacumque pars hereditatis vel res eis fuerit relicta, inofflciosi querela quiescente, id quod eis deest usque ad quartam5 legitimae partis repletur, licet non fuerit adiectum, boni viri arbitratu debere eam repleri. (§ 4.") Si tutor nomine pupilli cuius tutelam gerebat ex testamento patris sui legatum acceperit, cum nihil erat ipsi tutori relictum a patre suo, nihilominus possit nomine suo de inoflicioso patris testamento agere. (§ 5.*) Sed et si e contrario pupilli nomine cui nihil relictum fuerit de inofficioso egerit, et superatus est, ipse quod sibi in eodem testamento legatum relictum est non amittit. (§ 6.*) Igitur quartam quis debet habere, ut de inofficioso testamento agere non possit: sive iure hereditario, sive iure legati vel lideicommissi, vcl si mortis causa ei quarta donata fuerit, vel inter vivos, in his tantummodo casibus, quorum nostra constitutio mentionem

a) cf. Cic. de Orat. I. 38. Plin. Epist. V. 1. VI. 33. Val. Maxim. VII. 7. 8. Quint. Inst. IX. 2, 9. 34. — Vide etiam Paul. S. R. IV. 5.

facit, vel aliis modis qui constitutionibus contil) cf. fr. 8. gs. D. de inoff. teit. nentur. (§ 7.') Quod autem de quarta diximus,

ita intellegendum est, ut sive unus fuerit sive plures quibus agere de inofficioso teslamento permittitur, una quarta eis dari possit, ut pro rata dislribuatur eis, id est pro virili portione quarta. *

a) ius novissimum constitnit Iustiniani novella 115. c. 3. „Aliad quoque capitulum praesenti legi addendum esse perspeximus. Sancimus igitur, non licere penitus patri vel matri, avo vel aviae, proavo vel proaviae suum filium vel filiam vel ceteros liberos praeterire aut exheredes in suo facere testamento [praeteritos xaraXifindveiv rj ano xXrjQOvofuov iv rjj ISCct noieCv dia&rj-xri], rjec si per quamlibet donationem vel legatum vel fideicommissum vel alium quemcunque modum eis dederint legibus debitam portionem, nisi forsan probabuntur ingrati, et ipsas norainatira ingratitudinis causas parentes suo inseruerunt testamento. Sed qu'a causas ex quibus ingrati liberi debeant iudicari in dirersis legibns dispersas et non aperte declaratas invenimnSj quarum aliquae nec dignae nobis ad ingratitudinem visae sunt, aliquae vero, cum essent dignae, praetermissae sunt, ideo necessarium esse perspeximus eas nominatim praesenti Iege comprehendere, ut praeter ipsas nulli liceat e x alia lege ingratitudinis causas opponere, nisi quae huius constitutionis serie continentur. Cansas autem iustas ingratitu

dinis has esse decernimus. [guae sequvntur §§ 1—14.] Sive igitur omnes

memoratas ingratitudinis causas, sive certas ex his, sive unam quamlibet parentes in testamento suo inseruerint, et scripti heredes nominatam vel nominatas cansas, vel nnam ex his verain esse monstraverint, testamentum suam habere firroitatem decernimns. Si autem haec observatae non fuerint, n nl lum .exhereda tis liberis praeiudicium generari (firjSiv yivea&ai Trpoxf/i/ta zoCg ano %XrjQOv6fuov YQtttpcCat natoCv), sed quantum ad institutionem heredum pertinet testamento evacuato (dXX oaov elg zr)v ivazaaiv ztov nXrjQOvoficov dvr]%ei zijg dia9rjnrjg dxvQOvfievrigJ, a,d parentum hereditatem liberos [tanquamj ab intestato (i£ dStafrezov) ex aequa parte pervenire, ne liberi falsis accusationibus condemnentur vel aliquam circumscriptionem in parentum substantiis patiantur. Si tamen contigerit in quibusdam talibus testamentis qnaedam legata vel fideicommissa, aut libertatcs, aut tutorum dationcs relinqui, vel quaelibet alia capitula concessa legibus nominari, ea omnia iubemus adimpleri, et dari illis quibus fuerint derelicta, et tamquam in hoc non rescissum obtineat testamentnm (to; ei xazd zovzo zo fieQOg fir) dvazQaneCaa r) SiaQ-rjM] ixQazei). Et haec quidem de parentum ordinavimus testamentis.

Cap. 4. Iustum autem perspeximus et e contrario de liberorum testamentis haec eadem cum aliqua distinctione disponere. Sancimus itaque non licere liberis parentes suos praeterire, ant quolibet modo rebus propriis in quibus habent testandi licentiam eos omnino alienare (pij (fceCvai zoCg naial zovg ISCovg yoveCg praeteritorc mazaXifinaveiv fj zmv ISiwv nQayfidzcov dXXozQiovg noieCa&ai), nisi causas quas enumeravimus in suis testamentis specialiter nominaverint. Has autem esse decerniinus: (§§ 1—8.) . . Si tales igitur causas, vel certas vel unam ex his liberi suis testamentis inscripserint, et scripti ab eis heredes aut omnes aut certas aut unam ex his probaverint, testamentum in sua firmitate znanerc praecipimus. Si autem haec non fuerint observata, nullam vimhuiusmodi testamentum quantum ad institutionem heredum haberc sancimus, (firjSefiiav Svvafiiv rr)v zoittvzrjv Sia&rjKTjV, To ye zijv evaxaaiv zav %XrjQOv6ficov, e*xuv) Be^ rescisso testamento (avaXQenofievng zrjg Sitt9jn\r\g) eis qui ab intestato ad hereditatem defuncti vocantur res eius dari disponimus, legatis videlicet yel fideicommissis et libertatibus et tutorum dationibus seu aliis capitulis, sicut superius dictum est, suam obtinentibus firmitatem. Si quid autem pro legatig sive fideicommissis aut libertatibus aut quibuslibet aliis capitulis in aliis legibus inventum fuerit huic constitutioni contrarium, hoc nullo modo volnmus obtinere. Et haec qnidem exheredatio nis aut prae

« PreviousContinue »