Page images
PDF

quoque modis accidere potest, ut quis quoque modis accidere potest, ut quis sine vitio furti rem alienam ad aliquem sine vitio furti rem alienam ad aliquem transferat et efficiat, ut a possessore transferat et efficiat, ut a possessore usucapialur. (§51.) Fundi quoque usucapiatur. (§ 7.) Quod autem ad eas alieni potest aliquis «ine v» posses-. res quae solo continentur expeditius sionem nancisci, quae vel ex negli- procedit. ut si quis loci vacantis posgentia domini vacet, vel qu»a domi- sessionem propter absentiam aut neglinus sine successore decesserit vel gentiam domini, aut quia sine succeslongo tempore afuerit. nam si ad sore decesserit, sine vi nanciscatur. alium bona fide accipientem transtu- qui quamvis ipse mala fide possidet lerit, potferit usucapere possessor; (quia intellegit se alienum fundum ocet quamvis ipse qui vacantem pos- cupasse), tamen si alii bona fide acsessionem nactus est, intellegat alie- cipienti tradiderit, poterit ei longa posnum esse funrfum, tamen nihil hocoo- sessione res acquiri, quia neque furtime fidei possessori ad imicapionem vum neque vi possessum accepit; abonocet, cum inprobata sit eorum sen- lita est enim quorundam veterum sen(entia qui putaverint furticwm fun- tentia, existimanlium etiam fundi lodum fieri posse. cive furtum fieri, et eorum [utilitati]

qui res soli possident principalibus constitutionii) iusi. c. li. c. unde vi. bus1 prospicitur, ne cui longa et indubitata pos

sessio auferri debeat. (§ 8.) Aliquando etiam furtiva vel vi possessa res usucapi potest; veluti si in domini potestatem reversa fuerit. tunc enim

2) usJ'' 24' S t- fr' 4' 8 6- D- de vitl° rel Purgal°2 procedit eius usucapio. (§ 9.)

Res fisci nostri usucapi non potesl. Sed Papinianus scripsit bonis vacantibus fisco nondum nuntiatis bona fide emptorem sibi traditam rem ex his bonis usucapere posse; et ita divus Pius et divi Severus et Antoninus rescripserunt.

3)cf fr is. D. eod. /g j Q 3\ Novissime sciendum est rem talem esse

c. 2. C. commmi. de usuc. - v*7 J

debere, ut in se non habeat vitium, ut a bona fide emptore usucapi possit, vel qui ex alia iusta causa possidet. 4) f ir- 27'rD' nod' , § ll.4 Error autem falsae causae usucapionem

Fr. 2. pr. 11. D. pro enitore. ** r

non parit. veluti si quis, cum non ement, emisse se existimans, possideat; vel cum ei donatum non fuerat, quasi ex donatione possideat. S 52. Rursus ex contrario accidit, ut qui sciat

alienam rem se possidere usucapiat: velut si rem

hereditariam * cuius pcmessionem heres nondum

nactus est, aliquis possederit; nam ei concessum

est usucapere, si modo ea res est quae recipit

usncapionem. quae species possessionis et usu

capionis pro herede vocatur. (§ 53.) Et in tan

tum haec usucapio concessa est, ut et res quae

solo continentur anno usucapiantur. (§ 54.)

Quare autem etiam hoc casu soli rerum annua

a) de usucapione pro herede cf. Gai III. 201. Cic. pro Flacco c. 34. a-d Att. Iep 5. deLegg. II. 19. 20. Seneca de benef. VI. 5 -^ c. 4. C. VII. 34. coll. c. 1. 2. C de nsuc. pro herede (7. 29.) et fr. 29. fr. 32. § 1. D. de usurp. (41. 3.)

constituta sit usucapio, illa ratio est, quod o/iin
rerum hereditariarum possessione velut ipsae he-
reditates usucapi credebantur, scilicet anno. lex
enim xu tabularum soli quidem res biennio usu-
capi iussit, ceteras vero anno. ergo hereditas
in ceteris rebus videbatur esse, quia soli non
est, quia neque corporalis est: el quamvis postea
creditum sit ipsas hereditates usucapi non posse,
tamen in omnibus rebus hereditariis, etiam quae „
solo tenentur, annua usucapio remansit. (§ 55.)
Quare autem omnino tam inproba possessio et
usucapio concessa sit, illa ratio est, quod volue-
rimt veteres maturius hereditates adiri, ut essent
qui sacra facerent, quorum illis temporibus summa
observatio fuit, et ut creditores haberent a quo
suum consequerentur. (§ 56.) Haec autem spe-
cics possessionis et usucapionis etiam lucrativa
vocatur: nam sciens quisque rem alienam lucri-
facit. (§ 57.) Sed hoc tempore etiam non est lu-
crativa. nani ex auctoritate Hadriani senatuscon-
sultum factum est, ut tales usucapiones revoca-
rentur; et ideo potest heres ab eo qui rem usu-
cepit, hereditatem petendo perinde eam rem con-
sequi, atque si usucapta non esset. (§58.) et*
necessario tamen herede extante ipso iure pro
herede usucapi potest.

§ 59. Arfhuc etiam ex aliis causis sciens quisque rem alienam usucapit. nam qui rem alicui liduciae causa* mancipio dederit vel in iure cesserit, si eandem ipse possederit, potest usucapere, anno scilicet, eliam soli si sit. quae species usucapionis dicitur usureceptip, quia id quod aliquando habuimus recipimus per usucapionem. (§ 60.) Sed cum fiducia contrahitur aut cum creditore pignoris iure, aut cum amico, quod tutius nostrae res aput eum essent, si quidem cum amico contracta sit fiducia, sane omni modo conpetit usus receptio; si vero cum creditore, soluta quidem pecunia omni modo conpetit, nondum vero soluta ita demum competit, si neque conduxerit eam rem a creditore debitor, neque

*) alii set; at Codicis scripturam retineudam esse docet Puchta Inst. § 239. not. ff. cf. Gai III. 201. c. 2. C. h. t. (7. 29.)

a) Isidor. Orig. V. 25. § 23: Fiducia est, cum res aliqua sumendae mutuae pecuniae gralia vel mancipatur vel in iure cedilur. cf. Gai III. 201. Boethius ad Cic. Top. 10. § 41. (Orell. pag. 340): Fiduciam vero accepit cuicunque res aliqua mancipalur, ut eam mancipanti remancipet; velut si quis iempus dubium timens amico potentiori fundum mancipet, ut ei, quum tempus quod suspectum est praelerierit, reddat: haec mancipalio fiduciaria nominatur idcirco, quod restituendi fides interponitur. Cic. pro Flacco 21: pecuniam adotescentulo grandi foenore, fiducia tamen accepta, occupavisti. Hanc fiduciam commissam libi dicis, tenes hodie ac possides. Cf Paul. S. E. II. 13

precario rogaverit, ut eam rem possidere liceret; quo casu lucratiua ususcapio conpetit. 61.) Item si rem obligatam sibi populus vendiderit, eamque d.ominus possederit, concessa est usus receptio: sed hoc casu praedium biennio usurecipitur. et hoc est quod volgo dicitur ex praediatMi-a possessionem usurecipi. nam qui mereatur a populo praediator appellatur.*

I^^"ri;,»'ifc1»*Dtdle,nim*'jr' § 12-' Diutina possessio quae prodesse coe

perat defuncto et heredi et bonorum possessori continuatur, licet ipse sciat praedium alienum; quodsi Hle initium iustum non habuit, heredi et bonorum possessori, licet ignoranti, possessio

2) c. I. c. de usuc. i ansform. non prodest. quod nostra constitutio* similiter

et in usucapionibus observari constituit, ut tempora continuentur. (§ 13.) Inter venditorem quoque et emptorem coniungi tempora divus Severus et Antoninus rescripserunt.

§ 14. Edicto divi Marci cavetur eum qui a fisco rem alienam emit, si post venditionem quinquennium praeterierit, posse dominum rei per

3) cr. Dioci. c. 3. c. si adv. fisc. exceptionem repellere.3 Constitutio autem divae

4) e,i c. j. c. de quadr. praescr. memoriae Zenonis4 bene prospexit his qui a

fisco per venditionem vel donationem vel alium titulum aliquid accipiunt, ut ipsi quidem securi statim fiant et victores existant, sive conveniantur sive experiantur; adversus sacratissimum autem aerarium usque ad quadriennium liceat intendere his qui pro dominio vel hypotheca earum rerum quae alienatae sunt putaverint sibi quasdam com

5) est c. 3. c. eodcm. petere actiones. Nostra5 autem divina constitutio

qnam nuper promulgavimus etiam de his qui a nostra vel venerabilis Augustae domo aliquid acceperint, haec statuit quae in fiscalibus alienationibus praefatae Zenonianae constitutionis continentur.

*) cf. Paul. S. H. V. II. Ulp. 1. 1. Tit. VII. DEDONATIONIBUS.6

Est etiam aliud genus acquisitionis, donatio. Donationum autem duo genera sunt: mortis causa,

a) cf. Gai IV. 28. Cic. pro Balbo c. 20. § 45. (cum de iure praedialorio consideretur.) in Verr. II. 1. c. 54. § 142: ubi illa consueludo in bonis praedibus praediisque vendendis omnium Consulum ut optima conditione sit is cuia res sit, cuium periculum? Pseudo-Asconius h. 1. (Orell. p. 196.): Praedia sunt res ipsae; praedes homines, id est fideiussores, guorum res bona praedia [non]uno nomine dicuntur. Varro de LL. V. 40: Praedia dicta, ilem ut praedes, a praestando, quod ea pignori data publiee mancupis fidem prae.stent. VI. 74: Praes, qui a magistratu interrogatus, in publicum ut praes siel; a quo et quom respondet dicit: Praes. Suet. Claud. c. 9. (lege praedidtoria). Festus v. Manceps dicitur, qui quid a populo emil conducitve, quia manu sublata significat se auctorem emtionis esse: qui idem praes dicitur, quia tam debet populo praeslare quod promisit, quam is qui pro eo praes facius est. (Mtill. p. 151.) Aes Malacitanum c. 65. (Mommsen.) Cf. Huschke Zeitschr f. gesch. R.-w. XIV. 145 sqq.

0 m. c? do'npr'82'fr'37'pr'D'dc et r,on mortis causa- (S 1 ■') Mortis causa donatio i'aui. s. R. Iii. 7. est quae propter mortis lit suspicionem: cum

quis ita donat, ut si quid humanitus ei contigisset, haberet is qui accepit; sin autem supervixisset qui donavit, reciperet, vel si eum donationis poenituisset, aut prior decesserit is cni donatum sit. Hae mortis causa donationes ad exemplum legatorum redactae sunt per omnia. nam cum prudentibus ambiguum fuerat, utruni donationis an legati instar eam obtinere oportet, et utriusque causae quaedam habebat insignia, et alii ad atiud genus eam retrahebant; a nobis constitutum est, ut per omnia fere legatis connumeretur, et sic procedat quemadmodum eam

2) esi c. 4. c. dc m. c. donai. nostra formavit constitutio.* Et in summa mortis

causa donatio est, cum magis se quis velit habere, quam eum cui donatur [al. donat], magisque eum

3) ex Marc. fr. i. D. eod. cui donat [al. donatur], quam heredem suum.3

sic et apud Homerum Telemachus donat Piraeo:

neiQai', ovyaQX iSjiev, oncog esxai xdSe egyct-
EX r.ev ijie iLvrjGxrJQeg ayr\voQeg iv (ieyaQOiSi
Aa&orj xxeivavxeg, naxQcoia navxa SaScovxai,
Avxov eypvxa Ge ^ovlofi inavQejiev, v\ xiva xavSc
El Si x iyco xovxot6t (povov xott xrJQa cpvxevGa,
Ar\ xoxe fioi %aiQ0vxi cpsQeiv nQog Sco(iaxa %aiQ®v.

§ 2. Aliae autem donationes sunt quae sine ulla mortis cogitatione fiunt, quas inter vivos appellamus. quae omnino non comparantur legatis; quae si fuerint perfectae, temere revocari non possunt. Perficiuntur autem, cum donator suam voluntatem scriptis aut sine scriptis manifestaverit; et ad exemplum venditionis nostra constilutio eas etiam in se habere necessitatem traditionis voluit, ut etsi non tradantur habeant plenissimum et perfectum robur, et traditionis necessi4)cf.c.35.85.con.29.3i.c.dedoii. tas incumbat donatori.4 Et cum retro Principum

dispositiones insinuari eas actis intervenientibus volebant, si maiores ducentorum fuerant solido

5) csi c. 30. ss. c. dc donai. rum, nostra constitutio6 et quantitatem usque ad

quingentos solidos ampliavit quam stare et sine insinuatione statuit; et quasdam donationes invenit quae penitus insinuationem fieri minime desiderant, sed in se plenissimam habent firmitatem. Alia insuper multa ad uberiorem exitum donationum invenimus, quae omnia ex nostris constitu

6) cc. 34. 35. 37. c. de don. tionibus6 quas super his posuimus colligenda

sunt. Sciendum tamen est, quod etsi plenissimae sunt donationes, tamen si ingrati existant homines in quos beneficium collatum est, dona

7) esi c 10. c; dc revoc don. loribus per nostram constitutionem7 licentiam praestavimus certis ex causis eas revocare: ne

qui suas res in alios contulerunt ab his quandam

patiantur iniuriam vel iacturam, secundum enu

i)cf.c 17—20.c. dedon.anienupt. meratos in nostra constitutione modos. (§3.')

Est et aliud genus inter vivos donationum quod veteribus quidem prudeutibus penitus erat incognitum, postea autem a iunioribus divis Principibus introductum est, quod ante nuptias vocabatur et tacitam in se condicionem liabebat. ut tunc ratum esset, cum matrimonium fuerit insecutum; ideoque ante nuptias appellabatur, quod antc matrimonium efliciebatur et nusquam [al. numquam] post nuptias celebratas talis donatio procedebat. Sed primus quidem divus Iustinus, pater noster, cum augeri dotes et post nuptias fuerat permissum, si quid tale evenerit, etiam ante nuptias donationem augeri et constante matrimonio sua constitutione permisit; sed tamen nomen inconveniens remanebat, cum ante nuptias quidem vocabatur, post nuptias autem tale accipiebat incrementum. Sed nos, plenissimo fini tradere sanctiones cupientes et consequentia nomina rebus csse studentes, constituimus, ut tales donationes non augeantur tantum, sed et constante matrimonio initium accipiant, et non ante nuptias, sed propter nuptias vocentur, et dotibus in hoc exaequentur, ut quemadmodum dotes et constante matrimonio non solum augentur, sed etiam fiunt, ita et istae donationes quae propter nuptias introductae sunt non solum antecedant matrimonium, sed etiam eo contracto et augeantur et constituantur.

2) cr. uip. i. ig. § 4.2 Erat olim et alius modus civilis acquisi

tionis per ius accrescendi, quod est tale: si communem servum habens aliquis cum Titio solus libertatem ei imposuit vel vindicta vel testamento, eo casu pars eius amittebatur et socio accrescebat." Sed cum pessimum fuerat exemplo et libertate servum defraudari et ex ea humanioribus quidem dominis damnum inferri, severioribus autem lucrum accrescere; hocquasi invidiae ple

3) est r. i. c. de commun. serv. num pio remedio per nostram constitutionem3

mederi necessarium duximus; et invenimus viam per quam et manumissor, et socius eius, et qui libertatem accepit, nostro fruantur beneficio,

a) cf. Dositheus fr. de manumiss. (ed. Laehmann) § 12. Communis servus si abuno tnanumitlatur, ut fiat liber, neque ad liberlatem pervenit, et alterius domini totus fil servus iure adcrescendi. Sed inter amicos servus ab uno ex sociis manumissus utriusque domini servus manebit: iustum enim non adcrescere in hac manumissione in qua ser

vaiur; quamvis Proculus existimaverit adcrescere eum socio qua senlenlia

utbmir. cf. Paul. S. R. IV. 12. § 1.

« PreviousContinue »