Page images
PDF

eius admittit, quia desinunt in liberorum numero esse. (S 13.) Admonendi tamen sumus eos qui in adoptiva familia sunt, quive [al. qui] post mortem naturalis parentis ab adoptivo patre emancipati fuerint, intestato parente naturali mortuo, licet ea parte edicti qua liberi ad bonorum possessionem vocantur non admittantur, alia tamen lKr.i.84.rr.2.5.D.iJndecoffnati. parte Vocari, id est qua cognati' defuncti vocan

fr. 1. pr. D. yuisordo in poss. ■ . i

tur. ex qua parte ita admittuntur, si neque sui heredes liberi, neque emancipati obstent, neque agnatus quideni ullus interveniat: ante enim Praetor liberos vocat tam suos heredes quam emancipatos, deinde legitimos heredes, deinde proximos cognatos. (S 14.) Sed ea omnia antiquitali quidem placuerunt: aliquaniaiitem emendationem a nostra constitutione accepertint quam super his

2) est c. io. c. de adopt. personis posiiiiiius2 quae a patribus suis natura

lilius in adoptionem aliis dantur. Invenimus etenim nonnullos casus in quibus filii et naturalium parentum successionem propter adoptionem amittebant, et adoptione facile per emancipationem soluta, ad neutrius patris successionem vocabantur. Hoc solito more corrigentes, constitutionem scripsimus per quam delinivimus, quando parens naturalis iilium suum adoptandum alii dederit, integra omnia iura ita servari, atque si in patris naturalis potestate permansisset, nec penitus adoptio fuerit subsecuta; nisi in hoc tantummodo casu, ut possit ab intestato ad patris adoptivi venire successionem. testamento autem ab eo facto , neque iure civili neque praetorio aliquid ex hereditate eius persequi potest, neque contra tabulas bonorum possessione agnita, neque inofliciosi querela instituta, cum nec necessitas patri adoptivo imponitur vel heredem eum instituere vel exheredatum facere, utpote nullo naturali vinculo copulatum. neque si ex Sabiniano senatusconsulto

3)cr.c.66.§2 c. dedecurionibus. ex tribus maribus3 fuerit adoptatus: nam et in

el Theophil. h. 1. , . .. .r ,,

huiusmodi casu neque quarta ei servatur, nec ulla actio ad eius persecutionem ei compctit. nostra autem constitutione exceptus est is quem parens naturalis adoptandum susceperit: utroque enim iure, tam naturali quam legitimo, in hanc perso. nam concurrente, pristina iura tali adoplione [al. adoplioni] servavimus, quemadmodum si paterfamilias sese dederit arrogandum. quae specialiter et singillatim ex praefatae constitutionis te') * Ust. i. ii. g 2. nore4 possunt colligi.

S 15. Item vetustas, ex masculis progenitos plus diligens, solos nepotes vel neptes qui quaeve ex virili sexu descendunt ad suorum vocabat successionem, et iuri [al. iure] agnatorum eos anteponebat; nepotes autem qui ex filiabus nati sunt et pronepotes ex neptibus cognatorum loco numerans, post agnatorum lineam eos vocabat, tam in avi vel proavi materni quam in aviae vel proaviae, sive paternae sive maternae, successio

l) Vai.Theod.c.9.c.desuUe4ieg-it. nem. Divi autcm Principes' non passi sunt talem

contra naturam iniuriam sine competenti emendatione relinquere: sed cum nepotis et pronepolis nomen commune est utrisque qui tam ex masculis quam ex feminis descendunt, ideo eundem gradum et ordinem successionis eis donaverunt; seil ut uliquid amplius sit eis qui non solum naturae, sed etiam veteris iuris suftragio muniuntur, portionem nepotum et neptum vel deinceps, de quibus supra diximus, paulo minuendam esse existimaverunt, ut minus tertiam partem acciperent, quam mater eorum vel avia fuerat acceptura, vel pater eorum, vel avus paternus sive maternus, quando femina mortua sit cuius de hereditate agitur, hisque, licet soli sint, adeuntibus, agnatos minime vocabant. et quemadmodum lex duodecim tabularum, filio mortuo, nepotes vel neptes, pronepotes vel proneptes in locum patris sui ad successionem avi vocat: ita et principalis dispositio in locum matris suae vel aviae eos cum iam designata partis tertiae deminutione vocat. (§16.) Sed nos, cum adhuc dubitatio manebat inter agnatos et memoratos nepotes, partem quartam defuncti substantiae agnatis sibi vindicantibus ex cuiusdam [al. eiusdem] constitutionis* auctoritate: memoratam quidem constitutionem a nostro codice segregavimus, neque inseri eam ex Theodosiano codice in eo concessimus. nostra autem

3) est e. 12. c. de suis ct leg-ji. constitutione3 promulgata, toti iuri eius deroga

tum est; et sanximus talibus nepotibus ex Qlia vel pronepotibus ex nepte et deinceps superstitibus agnatos nullam partem mortui successionis sibi vindicare, ne hi qui ex transversa linea veniunt potiores his habeantur qui recto iure descendunl. quam constitutionem nostram obtinere secundum sui vigorem et tempora et nunc sancimus: ila tamen, ut quemadmodum inter filios et nepoles ex fllio antiquitas statuit, non in capita, sed in stirpes dividi hereditatem, similiter nos inler filios et nepotes ex filia distributionem fieri iubemus, vel inter omnes nepotes et neptes et alias deinceps personas, ut utraque progenies matris suae vel patris, aviae vel avi portionem sine ulla deminulione consequantur, ut si forte unus vel duo ex una parte, ex altera tres aut quatuor

[ocr errors]

extent, unus aut duo dimidiam, alteri tres aut quatuor alteram dimidiam hereditatis habeant.

Tit. II. DE LEGITIMA AGNATOHUM SUCCESSIONE.

Si nemo suus heres, vel eorum quos inler

suos heredes Praetor vel constitutiones vocant,

extat, et qui successionem quoquo modo ample

ctatur: tunc ex lege duodecim tabularum ad agna

tum proximum hereditas pertinet. (§ 1.) Sunt

autem agnati, ut primo quoque libro

[i. 15. i i] tradidimus, cognati perviri

lis sexus personas cognatione iuncti,

quasi a patre cognati. itaque eodem

patre nati fratres agnati sibi sunt, qui

et consanguinei vocantur, nec re

quiritur an etiam eandem matrem

habuerint. item patruus fratris lilio

et invicem is illi agnatus est. eodem

numero sunt fratres patrueles, id

est qui ex duobus fratribus pro

creati sunt, qui etiam consobrini vo

cantur [iu. «. s *]. qua ratione etiam

§ 9. Si nullus sit suorum heredum, tunc liereditas nertinet ex eadem lege xn tabularum ad adgnatos. (§ 10.*) Vocantur aulem adgnati qui legitima cognatione iuncti sunt: legitima autem cognatio est ea quae per vjrilis sexus personas coniungitur. itaque eodem patre nali fratres agna/i sibi sunt, qui etiam consanguinei vocanlur, nec requiritur an etiam matrem eandem habuerint.' item patruus fratris lilio et invicem is illi agnatus est. eodem numero sunt fratres patrueles inter se, id est qui ex duobus fratribus progenerali sunt., quos plerique eliam consobrinos vocant. qua ratione

scilicet eliam ad plures ad plures gradus agnationis pervenire poterigradus agnationis perre- mus. Hi quoque qui post mortem patris nascunnire poterimus. (§ 11.) tur iura consanguinitatis nanciscuntur.c (§2.)

Non tamen omnibus simul agnatis dat
le.xxn tabularum hereditatem, sed his
<\uitunc, cum certum estaliquem in-
testalo decessisse, proximo gradu
sun.t. (§ 12.) Nec in eo iure succes-
sio est:b ideoque si ognatus proximus here-
ditatem omiserit, vel antequam adierit, de-
cesserit, sequentibus nihil iuris ex lege com-
petit. (§ 13.) Ideo autem non mortis tempore
quis proximus sit requirimus, sed eo tem-
pore quo cerlum fuerit aliquem intestatum
decessisse, quia si quis lestamento facto
decesserit, melius esse visum est tunc ex
iis requiri proximum, cum certum esse coe-
perit neminem ex eo testamento fore he-
redem.

Non tamen omnibus simul agnatis dat

lex hereditatem, sed his qui tunc

proximiore gradu sunt, cum certum

esse coeperit aliquem intestatum de

cessisse. Per adoptionem quoque

agnationis ius consistit, veluti

inter lilios naturales, et eos

quos pater eorum adoptavit

(nec dubium est quin proprie

[al. improprie*] consanguinei

appellentur); item si quis ex ce

teris agnatis, veluti frater, aut

patruus, aut denique is qui lon

giore gradu est, aliquem ado

ptaverit, agnatos [al. agnalus]

inter suos esse non dubitatur.e

*) §§ 10—17. suppletae ex Collat. XVI. 2. et Inst. De re ipsa vid. Gai I. 150. Ulp. XXVI. §. 1 3—6. Paul. S. R. IV 8. § 13—24. Ulp. fr. 105. § 1. D. de V. S. (50. 16.) fr. 1. § 9 sqq. fr. 2. D. de suis et leg. (38. 16.) Paul. fr. 7. pr. D. de cap. minut. (4. 5.) De iure novissimo vid. tit. IX. in fine.

a) cf. Ulp. libro II. Instit.: Post suos ab intestalo legitimi admittuntur primum consanguinei. Ii sunt frater et soror qui in eiusdem potestale patris fuerunt, et si ex diversis matribus nati sunt. Consanguineos et adoptio facit et adrogatio el causae probatio elin manum conventio. (Collatio XVI. c. 6.)

b) cf. Gai III. 22. Ulp. XXVI. 5. Inst. III. 2. § 7. III. 4. § 4. Paul. S. R. IV. 8. § 23. 26. Marc. fr. 9. D. de suis et legit. (38. 16.)

c) cf. fr. 6. D. Unde legitimi (38. 7.). d) cf. fr. 23. 44. D. de adopt. (1. 7.) e) cf. UIp. fr. 2. § 3. cit. D. de suis. (38. 16.)

§ 14. Quod ad feminas tamen atti- § 3. Ceterum inter masculos quidem net, in hoe iure aliud in ipsarum he- agnalionis iure hereditas etiam lonreditatibus capiendis placuit, aliurf in gissimo gradu ultro citroque capitnr. ceterorum bonis abhiscapiendis. nam Quod ad feminas vero, ita placebat, feminarum hereditates perinde adnos ut ipsae consanguinitatis iure tantum agmationis iure redeunt atque mascu- capiant hereditatem, si sorores sint, lorum: nostrae vero hereditates ad ulterius non capiant; masculi vero ad feminas ultra consanguineorum gra- earum hereditates, etiamsi longissidum non pertinent. itaque soror fra- mo gradu sint, ailniitUintur... qua de tri sororive legitima heres est; amita causa fratrfs tui aut patrui tui filiae, vero et halris filia legitima heres vel amitae tuae hereditas ad te pertiesse non potest. sororis autem no- net, tua vero ad illas non pertinebat. bis loco est etiam mater aut no- quod ideo ita constitutum erat, quia verca quae per in manum conven- commodius videbatur ita iura constitionem aput patrem nostrum iura tui, ut plerumque hereditates ad mas(iliae consecMta est. culos confluerent. sed quia sane ini

quum erat in universum eas quasi extraneas repelli, Praetor eas ad bonoruni possessionem admittit ea parte qua proximitatis nomine bonorum possessionem pollicetur; ex qua parte ita scilicet admittunlur, si neque agnatns ullus nec proximior cognatus interveniat. Et haec quidem lex duodecim tabularum nullo raodo introduxit, sed simplicitatem legibus amicam amplexa, simili modo omnes agnatos, sivemasculos sive feminas, cuiuscumque gradus, ad similitudinem suorum invfcem ad successionem vocabat; media autem iurisprudentia, quae erat lege quidem duodecim tabularum iunior, imperiali autem dispositione anterior, subtilitate quadam excogitata praefatam difTerentiam inducebat, et penitus eas a successione agnatorum repellebat, omni alia successione incognita, donec Praeto

1) cMnst. ni. 5. ei Gai eod. infra. res' paulatim asperitatem iuris civilis corrigen

tes, sive quod deest adimplentes , humano proposito alium ordinem suis edictfs addiderunt, et cognationis linea proximitatis nomine introducta per bonorum possessionem eas adiuvabant, et pollicebantur his bonorum possessionem quae

2) heied 15'pr- s 2 c- dc lcffiL unde cognati appellatur. nos vero,2 legem

duodecim tabularum sequentes et eius vestigia in hac parte conservantes, Iaudamus quidem Praetores suae humanitatis, non tamen eos in plenum causae mederi invenimus: quare etenim, uno eodemque gradu naturali concurrente, et agnationis titulis tam in masculis quam in feminis aequa lance constitutis, masculis quidem dabatur ad successionem venire omnium agnatorum, ex agnatis autem mulieribus nullis penitus, nisi soli . sorori, ad agnatorum successionem patebat aditus? ideo in plenum omnia reducentes et ad ius

duodecim tabularum eandem dispositionem exae3) c. u. c. eit.de icg-it. hw. quantes , nostra constitutione3 sanximus omnes

legitimas personas, id est per virilem sexum

descendentes, sive masculini sive feminini ge

neris sunt, simili modo ad iura successionis le

gitimae ab intestato vocari secundum gradus sui

praerogativam: nec ideo excludendas, quia con

sanguinitatis iura sicuti germanae non habent.

§ 15.' Si ei qui defunclus erit sit § 4. Hoc etiam addendum nostrae con

frater et alterius fratris fllius, sicut stitutioni existimavimus, ut transfera

ex superioribus [s n.] intellegitur, tur unus tantummodo gradus a iure

frater prior est, quia gradu praece- cognationisinlegitimam successionem,

dit. sed alia facta est iuris interpre- ut non solum fratris lilius et fllia, se

latio inter suos heredes. (§ 16.) cundum quod iam definivimus, ad suc

Quodsi defuncti nullus frater extet, cessionem palrui sui vocentur, sed

sed sint liberi fratrum, ad omnes etiam germanae consanguineae vel so

quidem hereditas pertinet: sed quae- roris uterinae filius et (ilia soli, et non

-iiiim est, si dispari forte numero deinceps personae una cum his ad iura

sintnati, ut ex uno unus vel duo, ex avunculi sui perveniant, et mortuo eo

altero tres vel quattuor, utrum in qui patruus quidem est fratris sui filiis,

stirpes dividenda sithereditas, sic- avunculus autem sororis suae soboli,

ut inter suos heredes iuris est [s 8] simili modo ab utroque latere succe

.'ii potius in capita. iamdudum ta- dant, tamquam si omnes ex masculis

men placuit in capita dividendam descendentes legitimo iure veniant,

esse hereditatem. itaque quotquot scilicet ubi frater et soror superstites

erunt ab ulraque parte personae, non sunt. his etenim personis praece

in tot portienes hereditas divide- dentibus, et successionem admittenti

lur, ita ut singuli singulas portio- bus, ceteri gradus remanent penitus

nes ferant. semoti, videlicet hereditate non ad stir

i)rff.!.pr.82.4. D.desuisetieff. pes sed in capita dividenda. 5.1) Si

tr. 1. fc b sqi[. Unde coffnati.' p i ■ 1.1

plures sint gradus agnatorum, aperte Iex duodecim tabularum proximum vocat: itaque si verbi gratia sit frater defuncti, et alterius fratris lilius, aut patruus, frater potior habetur. et quamvis singulari numero usa lex proximum vocet: tamen dubium non est, quin et si plures sint eiusdem gradus, omnes admittantur: nam et proprie proximus ex pluribus gradibus intellegitur, et tamen dubium non est quin, licet unus sit gradus Jlcf.Gai iii. i3. fr.2. g 6. D. de agnatorum , pertineat ad eos hereditas. 6.8)

sms et leg-it. w» . ■ ■ i 11 v ■"

Gai iii. ii. 13. supra. Proximus autem, si quidem nullo testamento

facto quisque decesserit, per hof tempus requiritur quo mortuus est is cuius de hereditate quaeritur. quodsi facto testamento quisquam decesserit, per hoc tempus requiritur quo certum esse coeperit nullum ex testamento heredem extaturum: tunc enim proprie quisque intellegitur intestatus decessisse. quod quidem aliquando longo tempore declaratur: in quo spatio temporis saepe accidit, ut proximiore mortuo proximus esse incipiat, qui moriente testatore non erat

« PreviousContinue »