Page images
PDF
EPUB

proclamare ad libertatem. Exemplum hujufmodi fraudis in scenam produxit Plaut. in Perf. 1. 3. v. 55.111. 1. IV, 3. v.9. Quare SCto demum cautum eft, (e) ut, qui effent majorennes, seque pretii participandi caufla ve. numdari sivillent, in fervitute inanerent. L. l. L. 3. D. quibus ad libert. proclam. non licet.

VIII. Quamvis vero in fervorum conditio- VIII. Vane nulla fit differentia; S. s. Inft. h. t, revera ta- ria fervomen alias discrimen haud unum occurrit. Ra- rum mt

histeria tione inunerum alii erant atrienses, alii difpéfatores, alii medici, topiarii, pistores, capsarii vel iustloqunexes , fcoparii, lecticarii, structores, fcillores feu carptores, insularii, (f) & quæ alia erant servorum ministeria, de quibus accurate actum a Laur.Pignorio in libero de servis eorumque apud veteres minifteriis, & Tico Popma in Tractatu de operis fervorum conjunctiin editis Amft. MDCLXXII, 12. Ratione deininorum privatı alii erant,alii publici. Illi privatis ferviebáty

hi (e) SC. Claudiano hoc jus esse invectum nescio quo

auctore tradit Dionys. Gothofr. ad S. 4. Inft. h.r. (f) Et horum profeắo diversissima erat in domo

conditio . Quum enim fervorum quidam lautius haberentur in familia ; alii contra nervis ac compedibus vin&i serviebant . Tales erant janitores & oftiarii , quos in catena fuisse docet Suecon. de clar. Rher. III. Sic& ruri quidam vin&i faciebant opus. Columella de re rujt. I. ult. Plin. Hift. Nat. XVIII. 3. Seneca de Benef. Vil, 10. Hinc comparara erant ergaftula domeftica fubterranea, quæ diligenter exploranda erfe a circumspe&is pacribusfamilias monet Columella de re ruft. 1, 8. Conf. Barn. Brill. Ano tiqu. Rom. 11, p. 33. Lipf. Ele&t. 11, 15.

Hein, Ant. Rom. T.I.

hi ad publica adhibeantur ministeria & potisimum magiftratibus adparebant . Publici vel in poenam serviebant, vel tanquain captiviredigebantur in fervitutem. Priorinos non'caret exeinplis, quamvis minus probaretur a recti exempli viris. Vid. Plin. Epift. X, 40. 41. Posteriore confuetudine nihil eft frequentius . Et hi captivi, redacti in fervitutem, nomina plerumque accipiebant vel a provinciis , ut Brutiani , Cyprii, vel a victoribus, a quibus in acie capti, veluti Gelliani, Clodiani , Lipf. ElcEt. 1, 12.0 Adnot, od Tacit. Annal. II, p. 95. Eoruin aliierant tabelliones, alii actores , alii notarii populi Romani . Et longe tolerabilior erat eorum , quam privatorun servo!un , conditio, fiquidem & ante manumissionem jure gaudebant, pro parte dimidia teftamentum faciendi, Ulpian. Fragm. xx, 16. P. Pithoeus Schol. ad Collar. Leg. Moj.g Rom.V, 2.p.752. edit. Ant. Schulting. Denique alii erant servi proprie ita dicii, alii ftatu liberi, qui deftinatam in tempus vel conditionein habebant li. bertatein. 1, 1. D.de ftaru liberis. Sane & hi fervi diserte dicuntur. L. 9. pr. & L. 29. pr. D. de statu lib. L. 12. S. ult. D. familiercif. Sic & setvi rustici & urbani diftinguuntur in L. 99. D. delegat.3. Ubi videndus Merill. 1.0bf.111,5.pag. 143,Ali denique adscriptitii, vel glebæ adfcripti. Quamvis enim & hi quibufdam ingenui videantur ob L. un. C. de colon, Thrac. eo quod jure connubii gauderent, & aliquid poffent habere proprii:Thomaf. de usu pralt. distınt. inter liber. & ferv. I, 16. seq. erant tainen in connerçio , d. L. un, C, eod, L. 21. C. de agric. ego cenfe

Unde

Unde fæpe fervi vocantur in jure noftro, hec a servis differre, hinc inde dicuntur . L. 21. fin. C. de agric, do cenfit. Novell. CLXII. Cap. 3.

TI T. IV. ET V.

De Ingenuis de Libertinis.

Iberi homines fubdividuntur in ingenuds

& libertinos. Utroruinque conditio denuo ex antiquitatibus Romanis eruenda eft.

I. Ingenui erant Romanis , qui nunquam 1.Ingenul justam ferviverant fervitutem. Injuste enim in

quil fervitutem detrufi, impetrata libertate , non ad libertinorum, fed ad ingenudtum ftatum redibant. $. 1. Inst. h. t. Idem obfervandum de filiis , quos patres in servitutem vendiderant, quod ter facere poterant ex inftituto Romuli. Dionyf. Hal. II, 28. Nam & hi manuniffi non libertini erant , fed ingenui. Paull. Res cept. Sent. 1. 1. Et ita interpretanda L. 2. pr. C. Theod. de liberali causa; ubi Constantinus M. negat, libertatem, id est ingenuitatem, filiis eripi poffe a parentibus . Ingenuos enim xato, i Foxls dictos esse liberos ex L. 4. ff. de jus. de jure patet. Immo ne civitatis quidem ju. ra penitus perimebantur hac venumdatione Cic. pro Cacin. xcv. nec iis jure poftliminii opus erat si manumitterentur. Idem de Orar. 1. 181. Bynkersh. Opufcop. 149. seg. Denique & illi, qui ob æs alienum addicebantur creditoribus, itemque filii familias noxæ dediti, serviebant quidem , sed manumisli ingenuitatis jura recuperabant. Quintilian. Inft. Orm.

[ocr errors][ocr errors]

V111, 3. Declam. CCCXI. Jac. Cujac. obfera

vat. XIII, 9. (A)
II.Etqui- '11. Si qui vero e justa servitute eranç
nam li- manumifli, eos vocabant libertinos. Quam-
bertini.

vis enim libertini vetuftioribus auctoribus
fint libertorum liberi; Suet. Claud. xiv. se-
quiore tamen ævo id maxime apud jurecon-
fultos invaluit , ut & manumisli dicerentur
libertini . Casaub. ad Suet. Aug. xxv. Ob-

servatur tamen differentia, ut ratione patro-
noruin dicantur liberri, ratione ftatus liber-

tini. Oisel. ad Caji Inftit. I, I. p. 7.
III. Ricus III. Manueniffiones antiquitus fiebant fol.
manumif. lemniter I. cenfui, quando fervus juffu domi-
ceulum. ni nomen fuuin in cenfuin luitralein confere-

ba. Ulpian. Fragm. 1, 8. p. 564. Non fine cau-
fa vero Ulpianus ineminit census lultralis .
Non ffatim enim atque eum censeri jullerat
dominus , plenam libertatem consequebatur,
sed exspectandum erat, dum lustruin conde-
retur : interim enim domino pænitere lice-
bat , ceu ex Cic. de Orat. I, cap. 40. oftendit
Lud. Charond. annot. ad vipian. loco p. 564.

edit. Schulting. Adde Adpend. Lib. 1. S. 48. IV.Manu.

IV. Deinde quum Vindicius, Vilelliorum milionis fervus, conjurationem Brutorum aliorunque per vindi juvenum ad fenatum detuliffet, præmiun ei dam ori. decernebantur libertas & civitas. Unde & II.

fol

(a) Signum ingenuitatis apad, pueros & puellas

crac bulla aurea,' collo adpensa , poftea coga
prætexta . Theodor. Marcil. ad Pers. Sasa V
». 35. po Ille

1

[ocr errors]

follemni illi manuniffioni, quæ corain mai
giftratu fiebat vindilte nomen inditum
Liv. II, S. L. 2. §. 24. D. de orig. jur.
V. Fiebat hæc manumiffio coram Consu-

V. Ejufe le, (6) Prætore, Procof. adhibito lictore , demiqui servi percusso capite , eodemque in gi- ius. rum circuma to, inflictaque alapa, addebat verba: HUNC HOMINEM LIBERUM ESSE VOLO. (c) Hinc Perf. Sat. V. v. 75. de Dama seryo in girum acto: --- Heu fteriles veri, quibus una Quirites!

E 3

Ver (6) Įr consules quidem eciam sequioris ævi fta

rim, ut consulatum inierant, manumiffiones so-
Jebant expedire ad renovandam manumiflionis
illius a Bruco fa&tæ memoriaen Id quod ex
Cafliodori Var, VI, 1. p. 227. Ammiani Mar-
cell. Hift. XXII, 9. aliisque locis egregie dernon-
Itrac P. Faber. Semefir. I. ult. p. 194. Pertinenc
huc illa Sidonii carm. II, ad Anthim. v.545.
Alam modo nos jam fefta vocant , & ad Ulpia

pofcunt
Te fora, dorabis quos libertate Quirites:

Quorum gaudentes expectant verbera male.
Uc & illa Claudiani Conful. IV.Hinor.7.613.

Adspice, mox lætum fónnis clamore tribunal,
Te faftos ineunte quatuor, follemnia ludis
Omina libertas , deductum Vindice morena
Lex celebrat , famulusque, jugo laxatus herilis

Ducitur, & grato remeat securior ietu.
Ubi conferri merentur Casp. Barthii Adnoi.

pag. 706. () Subftituunt alii formulam: AJO TE LI

BBRUM MORE QUIRITIUM. Oitel, ad Çaji Inft. 1, 1.p.11. 12. edis, Schulting. Inicio ipse dominus hæc verba pronunciabat, postea tacente domino li&tor, vel ea ur diata accipie, baurur, L. 23. D. de manu no vindit.

« PreviousContinue »