Page images
PDF
EPUB

Dionyf. Halicarn. Antiq. Rom. III, p. 178. ex quo etiam discimus, C. Papifiuin illum leges Numæ , dudum abolitas, in lucem revocalle. Et hæc quidem collectio JUS CIVILE PAPISIANUM (6) vocatur a Pomponio L. 2. $. 2. D. de orig. jur. de eoque tempore Cæsaris, (ut eleganter observavit V. C. Car. Andr. Duker. de Latinit. vet. Jureconsultor.p. 156.) librum integrum compofuit Granius Flaccus,

Jaudatum in L. 144. D. de verb.fignif. II. Eius

II. Dudum vero , præter paucislima frainteritus & refti:4- ginenta (c) Papiriana illa collectio periit. Et

hinc poftrenatas litteras de colligendis legibus regiis cogicarunt Joannes Guil. Forsterus in historia juris Romani , Lib. I. Cap. Vl. Fulvius Ursinus Ant. Auguftinus & Justus Lipfius de

legi

tio.

jum adpellat. Quum autem Cujacius observat in codicibus MSC. legi VI. pro Sextum ; non dubito, quin ex nota numerali Sexti prænomen Gibi finxerint scribæ ; fignificare vero videcur numerus ifte Papifum, quem Dionysus Halicarnafseus præcipue facras Numæ leges collegille refert, fexto demum libro reliquas leges regias veluti adpendicem adjeciffe: Unde ira forsan legenda verba Pomponii. Que omnes confcripse exstant in libro fexto C. Papifii. Conf. Bynkersh. Præter

missa ad L. 2. D. de Or. I. p.17. (6) Papisii olim di&i, qui poftea Papirii, Cicero

Epift. ad famil. IX, 21. Primus Appius Claudius live Cæcus, live Centummanus Give Crassus circa annum U. C. ccccv. litteram R. reperit, ex eoque tempore dici capit, Papirius, Furius , Valerius pro Papilio, Fuso, Valesco, L. 2. S. 36. D. de orig. jur. & ibi Bynkershock in Præter

millis. Petr. Faber Semestr. I, U.P. 52. (c). Fragmentum bene longum e jure Papiriano

legibus regiis do decemviralibus . Pandulphus Pratejus in jurisprudenria vetere Draconis Sen lonis cum Romano jure legum regiarum e detem viralium collata. Lagd. MDLIX, 8. Franc. Mo dius, Steph. Vin. Pighius, Ant. Sylvius, & qui reliquis omnibus palmam præripuit Paulus Merula de legibus Romanorum, Capite it, too few quentibus . Romuli leges singulari opusculo collegit expofuitque Franc. Balduinus . (d)

ul. Ejectis Regibus, leges quoque eorun- 711. Leges dem exolevisse, (?) & jus maxime incertam XII. Ta esse cæpiffe, noviinus ex L. 2. S. 5. D. de orig.

bul.

jur. exftar apud Macrob. Saturn. III, 11. Quamvis quum illud non tam legum , quam conmentarii faciem præ fe ferat, magis Granio Flacco, quam Papirio videatur cribuendum . Forfan

etiam huc pertinet L. 2. D. de mort. infer. (!) Sequutus eft Balduinus tabulam Capitoli

nam , cujus apographum a Jo. Barth. Marliano acceperat. Sed eam genuinam, certe anciquam haud effe vel primo intuicu adparet. Vid. Eric. Maurit. Dil. de libris jur. comm. P: 92. Ge. Schubart. de Fatis Jurisprud. Rom.

Exerc. h 83. p. 64. (c) Leges omnes regias femel fimulque lege tri

bunicia abrogaas elle, vulgo colligunt ex L. 2. S. 8. D. de orig. jur. Exactis regibas lege oribia nicia , omnes leges ha exoleverunt . Ex hoc enim loco palam efle pucant , lege quadam, vel a Junio Bruto, Tribuno adhuc Celerun, laca , vel triburim a populo scita, leges regias omnes fuiffe profcriptas. Vid. Ge. Eberlin. de orig.jur. IV,11. P. 22. Ge. Schubart. de fat.) arispri Kom. Exerc. Hl. p.118. Sed sane leges lege non exolescunt , fed abrogantur : neque Pomponius ait, legesregias lege illa wibunicia exoleviffe , fed reges

jur. Pest diuturnas patriciorum plebisque fimultates, an. Urb. cond. CCCI. tres legati in Græciam mifii sunt, qui variarum civitatum le. ges describerent. Poftea decemviri, legum ferendarum caussa creati, e moribus antiquis, (f) & jure, quod legati attulerant peregrino, & præcipue Attico, (decem initio, ac paulo post

duoipfos profcriptos effe lege Tribunicia. Rittershus. ad Leg. XII. Tab.p.9. Bynkersh. ibid.p. 10. Tribunicia vero illa lex non alia eft, quam Junia de imperio consulari, quippe quam Brutus, adhuc Tribunus Celerum , ad populum tulic . Exoleverunt vero regiæ leges desuetudine, & quidem o. mines . Nam fi quæ in usu manferunt , cæ non tan. quam leges regiæ , fed tanquam mores patrii, poftliminio in usum revocaci, observabantur, ut diseinius ex Dionyf. Halic. Antiq. Hom.X.p.627. (f) Multas leges vereres in XII. Tabulas migraffe,

prolixe demonftrant Jac. Cujac. Obfervat. III, 40. Guil. Maran. ad l. 2. D. de orig. jur. p. 107. 120. Et faris id conftat exemplo patriæ poteftatis, de qua legem Romuli in quarta tabula exftitisse , teftatur Dionyf. Halic. Ant. Rom. II. p. 97. qui eriam Libro x. p. 681. obfervat, XII. Tabulas εκ τε των εκκίμικώς νομων, και παρα των opioin d'utoñs ci'y parowy i'I quan, tum ex Grecorum legibus, tim ex fuis moribus non fcriptis, efle compilatas. Sed & Livius VI, 1. poft incensam à Gallis urbem etiam leges regias cum XII. Tabulis conquisitas fuisse refert. Plura

non addo de re cerciflima. (8) Solonis leges adeo primas tulerunt, ut eas solas commemorent auctores quamplurimi. At Liv. 111, 31. legislatores illos jaftos esse ait , inclitas leges Solonis defcribere aliarum Græcia civitatum inftituta, mores , juraque nofcere. Et Gell. Noct. Attic. XX, 1. duodecim cabulas in quifitis explorarisque multarum urbium legibus,

A 3

duodecim tabulas compilarunt , quas deinde
populus in comitiis centuriatis probavit. Liv.
Hift.III, 3 1.34.37.57. Dionyf. Halicarn. Antiq.
Rom. X. p.676. Et he sung illæ tabulæ, quaso-
mnibus omnium philofophoru:n bibliothecis
anteponendas putabat Craflus apud Ciceron.
de Orat. I, 44. Hæ funt illæ tabulæ, fons univerfi
publici privasique juris. Liv. III, 34. Nævis
tamen eas non caruiffe, oftendere conati sunt
Phavorinus philofophus apud Gell. Not. Att.
XX, 1.0 Thomas, de nedisjurisprud. Rom. An-
tejuftin. I, 2.6. Dissertat. annexa p. 158. fequ.
IV. Quamvis vero hæ leges decemvirales

IV. Eze tabulis æneis (h) inscriberentur a Romanis, rum inte

Dio ritus, &

restaunga eleganti atque absoluta brevirate verborum scri tio. pras testatur. Tacicus denique Annal. III, 27. a decemviris quæ usquam egregia , accicaelle docer. De Lacedæmonum legibus vulgo hoc negant, ob testimoniuin Augustini de civ, Dei II, 16. Sed illi opponi poffent Symmachus Epift. III, 11. Ammian. Marcellin. Hift. XV1,5. Athenæus Deipnos. VI, p. 273. Forcaffe turelain agnatorun legitimain Laconuin moribus debent Romani. Sane enim Spartæ eam curelam ulicatam fuifse patet ex Herodot. I, 65. Nec dubitandum, quin ex Charonda qiroque legibus nonnulla adopcarint decemviri, imprimis legem de supplicio falli teftis, ceu ex Arist. Polit. II, 10. docer Rittershusius. Ab Æquis Faliscis quoque decemviros jura fecialia & nonnulla XII. Tabularum supplementa accepiffe, docet Servius ad Virgil. Ær. VII. v. 695. Sed erralle Servium palam eft ex Liv. I, 32, ubi jura fecialia jam Ancum Marcium, desumta a Fali

fcis, Romanis cradidiffe, legimus. (b) Pomponius L. 2. S. 4. D. de orig. jur.meminit

cabularum eborearuni , vel, ut alii legere mielunt,

Dionyf. Halicarn. Ant. Kom. X. p. 681. & loco urbis celeberriino, ideft, pro roftris, adfigerentur in perpetuam rei memoriam ; (Liv. III, 57. Diodor. Sicul. Biblioth. XII, 6.) anno tamen V.C. CCCLXVIII. Gallico incendio una cum ipsa urbe perierunt , reftitutæ paullatim, conquisitis undique fragmentis & apographis. Liv. VI, 1. Poftea ut eo minus effet cas amittendi periculum , non folum æri incidebantur in quo Cypriani adhuc ætate publice exstabant, vid. Cyprian. Epift. II, 2. verum etiam pueris ipsis ab incunabulis ediscendæ proponebantur. (i) Cicero de legib. II, 4. do 21. Verumtamen ne fic quidem ætatem tulit nobiliffimum illud legum decemviralium corpus , quod jam inde a fæculo VI. periiffe non fine ratione existimamus. (*)

V. Poft roborearum , quod Cane convenientius videtur prifcæ Romanorum paupertati. Sed forsan hæ leges in tabulis roboreis primum promulgatæ, ac de. in, ubi populus cas jure sciverat , vel eboreis vel æneis demuin inseriptæ funt. Sane Anci Marci adhuc temporibus leges inscribi confueverunt cabulis quernis, additque Dionyfius Halicarn. Lib. 3. p. 108. Xoaxi'ui gapsirasi TiT irar, Nondum enim tum erant columne kreæ, Ge Schubart. de Fat, Jurisp. Rom. Exerc. II, 35. (0) Pueris edifcendæ erant hæ tabulæ , isque mos

camdiu duravit, donec lege Cornelia Prætores ex edi&tis perpetuis jus dicere juberentur. Ex ço enim tempore juris ftudia non a legibus XII, . tabularum, fed 1 Prætoris edi&o auspicabantur adolescentes , ceu ex Cicer, de legib. I, 6, erudite oftendit v.C. Jac. Perizonius Diff. de Lege Vocon. p. 193. (k) Rittershusius ad XII. Tab. p. 13. tabulas has

« PreviousContinue »