Page images
PDF
EPUB

quareres , ludibrium debere tibi pergam. Puro ergo falli Varronem , non tantum in ridicula illa origine tõ NEXI, fed doo quod ceu diversas ponit fententias Manilii Scavola, quarum utraque vera eft, nec inter fe pugnant. Sane de Cicero distinguit ea, que tenentur JURE NEXI ME JURE MANCIPII. (Cic. Epift. ad Fam.VII. 3.) Nempe qua habeo JURE MANCIPII, eorum fum dominus : que JURE NEXI, wh en habeo obligarionem . Et fibi non contradicunt Manilius & Scavola. Nam Manilius requirit , #qua nexa fint, eadem queque fint mancipi, hoc eft , talis , quorum commercium fit, de qua mancipari poffint. Scavola dixir, nexum effe, quod per as do libram geritur , prater. quam qua dantur mancipio. Er hec enim per as an libram geruntur, fed plus dant juris, quam nexa. Non negat itaque Scavola, neceffe effe , ut aliquid quod per as dr libram geritur, fit nexum, id effe rem mancipi: sed dicit aliud effe tenere aliquid jure nexi, aliud jure mancipii , quamvis utrumque per as eo libram geratur, feu omne id nexum effe, quod per as a libram geritur, fi non mancipio detur. Ita negatione unius speciei, definit alteram , quod non negat Manilius. Qued MANCIPIO datur , ejus fio dominus : quod i NEXUM eft, ejus proprie non fum dominus , fed kabeo tantum in id obligationem. Et ita quoque NEXUS differt A SERVO, etfi obligatus est as serviles operas prestandas. NEXUM habeo jure nexi , non mancipii: ar SERVOS habeo jure mancipii. Sic quod mihi pignoris loco datum eft , habeo jure nexi ; illud etiam fi penes me fit, non tamen eft meum. Logica hec erymologia eft , non grammatica . Videntur omnia quidem mancipia

[ocr errors]

etiam efle generali vocis notione nexa, aut que han
beojure mancipii, eadem me habere jure nexi; fed
non contra, aut reciproce . Ita Cicero quum dicit
abalienationem effe traditionem alteri nexu , five
dubio generaliter vocem accipit,ut etiam,qua mane
cipio dantur , comprehendat . Sed ad utrumque re-
quiritur, ut fint res illa, quafive jure nexi five
jure mancipii tenentur , res mancipi, quod volebat
Manilius. Nec adverfatur, quod libor hemo, qui
non est mancipi , obaraius poteft fieri . Revera enim
liberi hominis commercium non eft,ideoque non pot-
eft effe mancipi ; sed ut fi at nexus , fit ex disposi-
tione legis, que obaratos nefti juffit, do ad refre-
nandam indigentiam quorumdam patrumfami-
lias hoc introduxit.Ita etiamfi liberi hominis com-
mercium non fit, idque lege sciverint,homo ramen
major XX.annis ; quum ad pretium participandum
venumdari se paritur, fit mancipi de feruus, etiam
dispofitione legis, qua unicuique favori pro fe in.
trodułto renunciari licere, der hoc modo lasciviam
fraudatorum coercere voluit.Hactenus locus Gro.
novii, prolixus ille quidein , sed quem idco totú
hic adscribere non piguit, quod eum unum vide-
rim, in quo difcrimen mancipii & nexi perspicuc
exponitur. Res eo redit. Omnis abalienatio
rerum mancipi fiebat per æs & libram vel man-
cipationem : fed duplici fine, ut aut dominium
juris Quiritium transferetur , aut res illa tan-
tum obligaretur , e. g. ut aliquis in ea jus pigno.
ris vel fimile haberet. Priore casu res dicebam
tur MANCIPIO dari ; pofteriore JURE NE-
XI transferri. Hinc recte Feftus in voce nexum :
NEXUM eft, quod inter es en libram geritur ,
(hoc enim cominune habent nexum & manci-
Hain. Ant. Rom. Til T

pium,

[ocr errors][ocr errors]
[ocr errors][merged small][merged small]

pium, nexum as dicebatur pecunia , qua per
nexum OBLIGATUR. ( In hoc enim diffe-
runt nexus & mancipium.) Recte etiam Sal-
masius de Mod. Usur.Cap. Xyill. p. 839. Nexum
effe obligationem de nexos obligatos docet ,
quamvis quum epistola Gronovii anno MDC
XXXVII. 'scripca ; Salmafi autem liber de-
mum MDCXXXIX editus sit , rectius fecil-
set , si eum , qui omnia planius scripserat

vel honoris caulla noinipallet. XXI. MC.

XXI. Quemadmodum vero mancipatio pro-
di adqui-
rendiju pria rerum mancipi erat; ita & alii erant ad-
ris gens quirendi modi , quorum quidam e JURE
dum.

GENTIUM , quidam e JURE CIVILI de-
scendebant, Ad prius genus pertinent occupa-
tio, acceffio, traditio, de quibus copiofe hoc
titulo agit Imperator. Nos id modo addimus,
quod fi duorem invenerant, quorum alter ad-
prehenderat , alter eam adprehendi viderat ,
communem eam rem utriusque esse visam
Unde sollemnis formula: IN COMMUNE
fimilis quodammodo hodiernæ : Halbe parr.
Seneca Epift. cxvII. Quoties aliquid inveni ,
non exspecto, donec dicas: IN COMMUNE :
ipfe mihi dico. Phædr. Fab, V, 6.

Invenit calvus forte in trivio pettinem ,
Accelit alrer, que defełtu pilis
Heja, inquir, EST COMMUNE, quod-

Cumque eft lucri.
Adde Plaut. Rudent. IV, 3, v. 76. ubi poeta fori
Romani argutias hac in re inrifum deducit.

Omitte vidulum.
GR. Numquam hercle hine hodie ramen.
ta fies fortunatior.

TR.

[ocr errors]

1

1

TR. Non probare pernegando mihi poras nifi

PARS DATUR,
Amt ad arbitrium reditur, aut fequestro po-

nitur.'
GR. Quemine ego excepi e mară? TR. Ai

ego infpeftavi e lirrore,
GR. Meo labore, opars , rete di horia? TR..

Num qui minus,
Si venias nunc dominus , cujus eft , ego 5

qui infpettavi procul,
Te hunc habere, fur. fum, quam tu ? GR

Nihilo. TR. Mane maftigia,
Quo argumento focius non fum, de fur fum

fac, dum ex te fciam,
GR. Nefcio, neque ego iftas leges velit ras ure

in banas fciov Nifi quia hunc meum effe dico, TR. Er egy

item ajo efe meum. Præclarus fane locus, quo non folum hic ve terum ritus, fed & complura juris noftri lo ca lucem haud mediocrem capiunt Ger, Noody. Probab. II, 6. p. 54-fequ.

XXII, Modi adquirendi CIVILES complu- XXII. res funt.Tres recenfet Alexander ad Caji Modi ade Inftit. 1, 6. 3. mancipationem puta , in jure reffio. quriscale nem, & ufucapionem; fed deceptus male intel- vilis. lecto loco Ulpiani Fragm, I, 16. in quo fervus) quem civis Romanus ä сive Romano emerity quique ei traditus fit; tantun in bonis ejus effe dicitur, nifi fit manciparus ei , nec in jure ceffus ; nec ab ipfo anno poffeffis. Sane enim Ulpianus hic non recensere voluit. modos adquirendi ju ris Quiricium , neque negaorem aliis quoque modis tranfire polle in dominium Quitita

T 2

tiuna.

1

rium. Sed modorum ineminit Varro de rë
Ruft. II, 10. Sex enim fereres in emtionibus domi-
nium legitimum perficere ait , ac deinde huc
refert HEREDITATEM , MANCIPATIO-
NEM, IN JURE CESSIONEM, USUCA-
PIONEM , SUB CORONA EMTIONEM ,
AUCTIONEM. Et hac in re Varronem fequi-
cur Sigonius de antiquo jure civ. Rom. I, 11. Sed
nec Varrorem modos omnes recensere voluif-
le , cum ex particula FERE qua utitur , tum præ-
cipue patet ex Ulpian. Fragm. XIX, 2. ubi &
adjudicationem & legem addit. Iisdem vero
haud immerito adjeceris adrogationem , do-
nationem & modum, quem SC. Claudianum
induxit. Quæ quum ita fint, duodecim erunt
modi adquirendi juris Quiritium, I. HERE-
DITAS. II. MANCIPATIO , III. IN JU-
RE CESSIO , IV. USVCAPIO, V. SUB
CORONA EMTIO VI. AUCTIO, VII.
TRADITIO , VIII. ADJUDICATIO, IX.
LEX, X, ADROGATIO, XI. DONATIO,
XII. MODUS ADQUIRENDI EX SC.
CLAUDIANO. De primo modo infra Lib. II,
Tit. XIX. de quarto Lib. II. Tits W. de decimo
Lib. III. I it. Xta de undecimo Dibuit, Tit.vii. de
ultimo LibullI. Tin x, agemus. De fecundo
modo jam diximus fupra n. xvi. XVII. Ergo
restant in jure ceflio, sub corona emtio, au£tio ,
Traditio, adjudicatio da lex, de quibus non-

nulla ex antiquitatibus erunt monenda. 1.0
XXIII. XXIII. IN JURE CEDEBANTUR res tum
Quidci mancipi tuin necomancipi non modo corpo
jure
fio ? sales , fed & incorporales, & tunc require
bantur tres persona, quarun una cedebat , al-

tera

« PreviousContinue »