Page images
PDF
EPUB

2

ftrabantur binæ iftæ tabellæ, quarum alterutram deinde in extremo ponte cistula immittebant. Plutarch. in Mario p. 407. Fiebat id ita, ut præco fingulas centurias, eo ordine, quo forte exiissent , ad fuffagia vocaret Quicunque': vero ex ea centuria primus rogabatur , PRIMUS nuncupabatur · Cic. pro Plancio xiv. Reversi e ponte intra cancellos concludebantur , quos ovilia vocat Lucanus , Pharsal. ll, v. 197.

ego misere maculavit ovilia Roma. Conf. Nic. Gruch. de Comit. Rom. I, p. 688. Omnia hæc accurate depicta fistit egregius P. Licinii Nervæ numus, quem exhibent Fulv. Urfin. Famil, Rom. p. 149. edit. Patin. Ezech. Spanhem. de ufu ego prastant, numifm.

Dil. VI. p. 579 XI.Suffra. XI. Latis hoc ordine suffragiis, diremrio giorú di. fiebat. Numerabantur enim tabellæ a singuremptio. lis cuftodibus , nunerusque earumdem pun

Etis (8)notabatur, Cic. Philipp. II, 33. den pro Planc. XXII. quo ea centuriarum fententia renunciaretur, in quam plurima fuffragia conveniffent, & reticeretur , quæ paribus effet distracia fuffragiis. Si plures fententiæ legem probaffent : SCITA VEL PERLATA ; fin plures eandem rejeciffent, ANTIQUATA dicebatur, Manut. de Legib. p. 842.

XII. Per

(8) Inde nata phrasis : omne punctum ferre . Horat. Art. poet. V. 343.

Omne tulit punétum, qui mifcuit utile dulci. De qua loquutione ,- ipsoque hoc ritu conferri meretur Savaro ad Sidon. Carm, Il, 20. & Epif. ult.

XII. Perlatam legem primo jurejurando XTI. Leconfirmatam, deinde ari incisam delatamque sum.com in ararium legimus. Manut. de Leg. p.743. Unde patet , quænam sint illa apud Ovid. Metam. I, 3.

Verba are minacia fixo.
Exstant ejus ritus veftigia in L. 8. pr. D. ad
L. Jul. pecul, Conf. Juft. Rycqu. de Capitol.
cap. XXX. p. 374. feq.

XIII. Nomina leges plerumque accipiebant XIII. Eaab utroque consule, e. g. lex Ælia Sentia, rundem

cognomi. Papia, Poppea ,Fufia, Caninia. Nonnunquam ni. unicum iis cognomen dabatur si a dictatore vel prætore vel censore latæ effent. Tales sunt lex Æmilia, lex Aurelia & aliæ. Ad debantur interdum alia cognomina , a materia legis defumta , veluti lex Cornelia fumtuaria lex Galinin tabellarim, lex Caffia agraria.

XIV. Quo ftilo {cribi concipique solitæ fint XIV.Quo leges, ex multis antiquis monimentis adpa- ftilo conret. Qualia sunt leges antiquæ apud Reinef. fignata? Infcript. CCCCLXXI, ut & egregium fragmentum legis Serviliæ apud Car. Sigon, de Judic. II, 27. p. 422. nec non legis Thoriæ apud eundem de jure Ital. II, p. 638. Adde Barn. Brisson. de Form. p. 141. seq. XV. Hxc de legibus . Sequuntur plebisci

XV. Ple. ta, quæ & ipfa leges vulgo vocantur , ceu bifeita. exemplo legin Iciliæ, Voconiæ, Aquiliæ, Cinciæ aliarumque adparet

quanvis id more antiquo non fieret, (h) tefte Gellio XV, 27. XX, 20.

XVI. Erant (b) Primo, quum parricii plebiscitis teneri nol. Jent , plebifcita vocabantur. Poft leges Hora

XVI. Eo. XVI. Erant plebiscita, quæ plebs plebejo um differentia a magiftratu interrogante, constituebat. s. 4. legibus Inft. de jure nat. gent.dociv. Ea quum eodem proprie fere ritu, quo ipfæ leges conderentur ; diffefic di&is.

rentiæ tantum legum & plebiscitorum erunt notandæ. Lex ergo a superiore magistratu; plebiscitum a plebejo, id eft, tribuno plebis rogabatur, & eo quidem, cui illud e collegio forte vel reliquorum collegarum consensu obtigiffet. Liv. III, 65. Lex fuffragante universo populo, plebiscitum fuffragante plebe condebatur. Liv. II, 56. Dionyf. Hal. IX. p.598. Tribuni enim nec advocare patricios , neque ad eos referre ulla de re poterant. Gell. Nolt. Atric. XV, 27. Lege in campo Martio ferebantur, & comitio; plebiscita, non in eo tantum, fed & nonnunquam in circo Flaininio, aut in Capitolio, maxime vero in comitio, ubi ex roftris tribuni ad plebem concionabantur. (i) Docent id exempla apud Ciceronem. Epist. ad Atticol, 1. ad familiar. VII, 39. Plutarch. in Graccho p. 832. Liv. III, 54. XXV.3. XLV, 36.III, 54. Leges in comitiis centuriatis & tributis : plebiscita in folis tributis condebantur, ubi non opus erat vel SCto vel auspiciis . Dionyf. Halic. IX. p. 598. & 605.

Soletiam , Publiliam & Horten Gam leges dicebantur,

vel leges tribunicie. Cic.de leg. Agrar. II, 8. (i) Hinc roftra inter præcipua tribuniciæ pore

statis insignia sunt. Hinc M. Lollius Palikam nus, quum cribunician potestatem a Sulla abrogatam reftituiffet , roftra in numis suis fignari juffit. Vid. Fuly, Ursin. de famil. Rom, P. 158. edit, Patini.

Solebant tamen nonnunquam & Tribuni ples bis aves consulere , & de cælo fervare quando legem erant rogaturi. Exempla funt apud Plaut. in Gracchisp.832. & Cicer. in Varin, Cap. VI. Leges plerumque tribuni plebis; plebifcita patricii & poftea magistratus diffuadebant, quanvis eain facultatem coff. adimere conaretur Volero, tribunus plebis. Dionyf. Hal. IX.p.595. Sortitio etiam in plebiscitis duplex fiebat, quarum altera, in qua tribu Latifi fuffragium ferrent, explorabatur, altera inter ipsas tribus fiebat fortitio. Liv. XXV, 3. Quidquid ergo tributim plebs ita jufillet, id ratum habebatur , & deinde tabulis inscriptum ædilibus plebeis in aliqua xde custodienduin dabatur. L. 2. §. 21. D. de orig. jur.

XVII. Quamvis vero plebiscita non ab xvII. universo populo, fed a fola plebe conde- Quos ea

obligaves rentur ; tamen non plebem tantum , fed &

rint. patricios obligabant . Id quod poft multas patriciorum tergiversaciones cautum est lege primum Horaria : anno V. C. CCCVI. Liv. Hift. III, 55. Dionys. Hal. XI. p. 725. deinde Publilia anno CCCCXIV. lata a Q. Publilio dictatore , ac denique , quum plebs anno CCCCLXVI. in Janiculum feceffiffet lege Hortensia, lata à Q. Hortenfio, dictatore. Gell. Nolt. Attic. XV, 27. $. 4. Inftita de jur. nar. gent de civ. 34 XVIII. Præter leges & plebiscita etiam edi

XVIII. eta prætorum atque ædilium (4) certam ju. Jus hono

ris rarium

(k) Quin & censores edi&a de locandis ve&igali

bus & operibus publicis proposuifle, patet ex

[ocr errors]

.

ris speciem, quain jus honorarium vocabant,
conftituere coeperunt. Quare & de prætori-
bus atque ædilibus , & utrorumque edictis

nonnulla monenda sunt. XIX.Præ

XIX. Creari primum prætor cæpit anno totis ori. U.C.CCCLXXXIX. Quum paullo ante plebs go.

obtinuiffet , ut alter consuluin plebejus efset. Male hæc fummæ potestatis jactura habebat patricios : hinc dabant operam , ut penes consules eo ininus effet poteftatis Fraudibus itaque adorti plebem, facile, id consequebantur, ut redholtimenti loco e patriciis crearetur prætor , in quem deinde omnem, quæ penes consules adhuc fuerat , juris dicundi poteftatem transferebant. Liv. Hist. Vi, ult. VII, 1. Unde fallit Pomponius quando ideo creatum ait prætorem , quia consules avocarentur bellis finitimis, neque efset, qui in civitate jus reddere poffet. L. 2. S. 27. D. de orig. jur.

XX. Non diu tamen ifte honor patriciorum tie in preu manfit proprius . Non multo poft enim, antationes. no v. C. CCCCXVI. priinus e plebe prætor

creatus eft Q. Publilius Philo. Liv. Hift. VIII,
15. Sub belli deinde Punici primi tempora
duo fieri coeperunt Prætores , quorum alter
urbanam ; alter peregrinam fortiebatur ju-
risdictionem. Flor. Epit. Liv. XIX. Unde hic
vocatur PRÆTOR , QUI INTER CIVES

ET

[ocr errors]

XX. Va.

Gell. Noct. Attic. XV, 11. vocabantur eciam
legas cenforia , fed improprie. Vid. Gundlin-
giana XVI. Obs. 1. S. XVI: p.61. seq. Cum his
ramen non cunfundendæ rogatæ a Cenforibus ,
de quibus fupra S. li

« PreviousContinue »