Page images
PDF
EPUB

Plin. Epift. x, 93. do 94. tit. C. de college do corpor. Cujac. obl. VII, 30. doo Dis noftr. de Colleg. do Corp. opif. cap. 1. XVI. NULLIUS denique erant, quæ nul. XVI. Res

nullius lum reipsa agnofcunt dominum , quarnvis sua natura in dominio effe poffint. Tales funt res hæreditariæ, antequam aliquis heres exfiftit L. 1. D. de rer. divif. Per fictionem tamen quamdam hereditas jacens defuncti personam repræsentare, ejusque in dominio efle dicitur, L. 34. & L. 61. pr. D.de acquir. rer. dom. Nonnunquam & perfonam heredis fperati fuftinet. L. 24. D. de novat. L. 26. D. deftipul. ferv. L. I. S. 1. Do fi is qui teft. lib. L. 68. D. de furt.

XVIII. XVII. Quæ in privatorum dominio erant, Res pridicebantur

RES PRIVATÆ. Feftus voce pri vatæ vel vos p: 378. Privos privasque axriqui dicebant pro vel nec fingulisi ob quam cauffam to privata dicuntar, mancipi. que uniuscujusque sunt, hinc eft priuilegium, Add. Non. Marcell. de Dif. Verb. II, 694. Res illæ Privatæ apud veteres vel MANCIPI erant vel NEC MANCIPI. (h) Apud veteres dico. Justinianus enim hanc differentiam fuftulit, quum tamen ejus veftigia quædam reliquerit in L. 32. Ş. 1. D. de ufurp.onfuc. in L. 68. D.de

furr.

(h) In universo corpore Justinianeo nulla fit hujus

diftin&ionis mentio, quod eam fuftuliffer Juftinianus L. un. C. jure Quirit, tollend. Hotom. Antitribonian. V. :113. fequ. Fundamentum ejus procul dubio. fuit rerum pretium Res enim Preciofiffimæ antiquis videbantur fundi, servi , pecudes, non nifi cum sollicitudine quadam & follemnitare alienanda . Bynkershi de reba mancipi e nec manc. p. 109.

furt. Vid.Merill.obf.vili, 38.p.132. RES MAN-
CIPI dicebantur, quæ certo ritu inter folos
cives Romanos ita vendi alienarique poterant,
ut emtor manu eas caperet , ( unde & ipfe
MANCEPS, & res MANCIPI vel MANCU-
PI adpellabantur , ) & venditor earum evi-
Etionem præftaret. NEC MANCIPI res
erant , quæ non poterant isto ritu alienari :
unde & periculum rei penes emtorem erat.
Plaut, in Perf. IV, 3. 4. 55.

Ac fuo periculo is emat, qui eam mercabitur,
MANCUPIO neque promittet , neque

quisquam dabit,
Et paullo inferius : v. 61.

Nihil mihi opus eft litibus ,
Nifi MANCIPIO accipio, quid eo mihi

opus mercimonio?
Unde & distingui Tolent mancipium & usus;
Lucret. III, v. 985.

Vitaque mancipio nulli datur, omnibus ufu. ut & mancipium & fru&tus, XtNos sig Xpños Cicer. Epift. ad Fam.VII, 29. 30. (i)

XVIII. Mancipi res habebantur I. pmadia XVIIT. Quænam

in Italico folo, Ulpian. Fragm. XIX, 1. immo & res man- in provinciis, fi quando locis erat datum jus opi fu. Italicum, quales civitates permultæ recensenrint?

tur in Tit. D. decenf. Adde Henr. Nor. de Epichis Syro Maced. IV. p. 427, idque non modo de rusticis intelligenduin, verum etiam de urba

nis.

[ocr errors]

<

(i) Mancipi non indeclinabile eft, ut vulgo dos

cenc Lexicographi, fed contractum ex mancspii. Vol. de ari.gramm. III. 46. Salmal. de ufuro VIII. Jac. Perizon. ad Sanctii Minerr. IV.4.12.

nis. Cic. de Orar. 1, 39. feq. de offic. III, 67. Sed ejufmodi prædia ruftica mancipi erant fuo jure , urbana jure fundi per acceßionem ex mente ampliffimi viri Bynkersh. de rebo mancipi de nec mancipi p. 111. quamvis alia onnia videantur JCto pererudito Christ. VVächtl. in Alt. Erud. fuppl. vii, selt. 7. Po 301. Ejusmodi loca dicebantur agri censui censendo . Feft. voce cenfui p. 265. Cic. pro Flac. XXXII. & ibi Jo. Ger. Grævius. Adeo autem omnes fundi rustici Italici partes erant mancipi, ut & columbaria emancipata videamus in marmore apud Reines, Infcr. Claf.VII, 21. ubi tamen in Comment. p. 490. errare videtur vir doctus, dum eam mancipationem locationis cauffa faČtam existimat . Reliqua in provinciis prædia possessiones vocabantur , & usu tantum tenebantur, non mancipio . Fest, voce pofleflio pa 372. Porro rebus mancipi accenfebantur I. jura prediorum rufticorum , veluti , aćłus, via, aquæductus . De servitutibus urbanis tacet Ulpianus . Unde ex accensentur rebus nec mancipi , diffentiente iterum viro laudatissi mo Chrift. VVæchtlero, ib. p. 300. feq. Nec tamen ratio deeft iis , qui jura prædiorum urbanorum mancipi fuifle negant. Quum enim prædia rustica ipso jure effent mancia pi : ideo & tales erant servitutes , iis inhæTentes per acceflionem. Aliud de prædiis urbanis, quæ per acceflionem tantuin erant mancipi, adeoque hanc qualitatem cum servitutia bus cominunicare non poterant, quia non da. tur accellionis acceflio. Bynkersh. ib. p. 130. III. fervi, mancipio dati , IV. quadrupedes,

quæ

quæ dorfo collove domantur , veluti boves, muli, asini, equi, non bestiæ, quamvis dorso collove domantur , ut puta elephanti & cameli. V. Hereditas, feu familia, fiquidem & ipsa per æs & libram mancipabatur. Gell. Nolt. Ait. XV. 26. S. 1. Inft. de teft. ord. Ergo & VI. filii familias. Bynkersh. de jure occid. lib. 1. p. 145. VII. Margarita. Nam & has in mancipatum venire ait Plin. Hist. Nat. IX. 35. Atqui & monimenta seu sepulcra mancipata feu per æs & libram translata legimus in marmore Gruteriano p. MLXXXI. 1. An ergo & hæc res mancipi funt ? Ipsa sepulcra in le neque. mancipi, neque nec inancipi habebantur, quia non erant in commercio At jus sepeliendi erat jus prædii ruftici , ( quia fepulcra non in ædibus , fed in agris exftrui folebant , ) & hinc omnino in alium transferebatur per as & libram . Eum rerum mancipi cacalogum nobis fuppeditant veteres . Ceteræ res

nec mancipi dicebantur, tefte Ulpiano FraXIX. Res gm. XIX. i. mancipi XIX. Fiebat vero rernm mancipi alienaalienatz tio præcipue MANCIPATIONE , unde hæc mancipatione .

propria species alienationis rerum mancipi efie dicitur. Ulpian, XIX. 3. Cic. Topic. X. Quamvis enim res mancipi etiam tradi pos. sent fine mancipatione ; tamen tunc tantuin in bonis erant accipientis , non in dominio . Ulpian. I, 16. adeoque res mancipi effe desmebant nisi per modum adquirendi juris civilis accefliser doininium Ouiritarium. Quo pertinent verba Horarii Epift. II. 2. V. 158.

Si proprium eft , quod quis libra mercatus

o are eft, Quedam, confultis fe credas, mancipat ufus. Loquitur fane Horatius de rebus mancipi, quæ ex fententia jureconsultorum etiam ufucapione poffunt adquiri. Conf. Ant. Schulting. ad Ulpian. Fragm. XIX. 3. p. 620.

XX. Mar XX. Mancipatio vero erat actus legitimus, cipatio quo res mancipi more solemni tradebantur. quomo.

do fa&? Bynkersh. de rebo manc. I. p. 105. Ad eum adhi- Le diffebendi erant quinque teftes, cives Romani , pu- rentia ne. beres, cum libripende & anteftato. Ritus & xi & má.

cipi. formula jam supra Lib. 1. Tit. XII. *.6.7.9. a nobis descripta sunt. Id modo addendun, una mancipatione hic totum actum absolvi consuevisse, quia ad patris tantum privilegium id pertinebat, ut filius nonnisi ter einancipaius & manumissus , ejus poteftate & dominio exiret. Jungitur sæpe mancipio nexus, velora dirio nexus. De ea Varro de Ling. Lar. VI. s.p. 58. NEXUM Manilius fcribit , omne , quod per libram eso es geritur in quo fint mancipi. Mucius Scavola, que per as een libram fiant, ut obligentur , præterquam quo mancipio dentur. Hoc verius esse, ipfum verbum oftendit , de quo quae ritur. Nam idem, quod obligatur per libram, neque fuum fit, inde nexum dictum . Sed quum hæc fint obscurissima, audiamus ea interpretantem virum doctiffimum, Jo. Fridr. Gronovium in Epift. CCCII. ad Claud. Salmas. quæ in clarißimorum & doctissimorum Viroruin Epiftolis

, nuper a celeberrimo Burmannoeditis, Tomo II.po$49. habetur. De loco Varronis , quando fic illudere mihi voluifti, ut fententiam meam

qua

« PreviousContinue »