Page images
PDF
EPUB

vincia

relicto aliquo præfecto provinciæ , decedebat. Hunc in modum Afiam redactam in formam provinciæ conftat ex Strabone . Alia. exempla exstant apud Liv. XXXIII, 18. Apa pian. in Lybic. p. 84. & alibi paffun. Sed defiit hic mos; ex quo Principes omnia pacis bellique negotia. suo árbitrio gerere coeperunt.

CI. Quamvis vero non una eademque effet. Çi. Prow oinnium provinciarum conditio; illud tamen

suis legicommune erat omnibus , quod suis legibus bus non (1) magiftratibusque non uterentut, populoq; utebãtur : Romano prenderent vectigalia. Non utebantur, fed datis inquam, fuis legibus, sed iis, quibus Romaa. ni eos uti jnbebant , quæque trium plerumque generum erant. Primo eniin ipfe victor de de cem legatorum sententia cerras leges dabas provincialibus, quas deinde in jure dicundo observari oportebat a magiftratibus : deinde leges novas aliquando ferebant Romani , quibus & provinciales obsequerentur, qualem fupra effe vidimus legem Juliam & Titiam: poftremo, ipfi qui cum imperio præerant, provinciis, edieta proponebant, quibus modum, quem injure dicundo ellent observaturi, denunciabant. Nullai primo regio in provinciæ formam redigebatur., cui non certas leges daret victor de

Q4

sen. (9) Atramen patriam religionem plerisque relin

quebant, ceu exemplo Ægyptiorum pater , de quibus Tertull. Apolog. XXXIV. & Judæorum , de quibus Philo legat. ad Cajum Imp. pag. 864. Coitiones tamen religionis cauffa inficutas sæpe prohibitas fuiffe, li e republica videretur, docet Ampl. Bynkersh. de relo peregr. Dif. II. pag. 250.

fententia legatorum. Siculis quales datæ fuerint leges, oftendit Cicero Verrin. II, 13. Siculi hoc jure funt, ut quod civis cum cive agat , domi certet suis legibus ; quod Siculus cum Siculo non ejufdem civitatis, ut de eo Prator judicet ex CO P. Rupilii decreto, quod is DE DECEM LEGATORUM SENTENTIA ftatuit, quam legem Siculi Rupiliam vocant, fortiarur . Quod privatus a populo perit, aut populus a privato, fenatus ex aliqua civitate, qui judicet, darur, quum alterna civitates rejelta sunt. Quod civis Romanus A Siculo petit, Siculus judex datur ; quod Siculus a cive Romano, civis Romanus datur. Ceterarum rerum felelti judices ex civium Romanorum conventu proponi folent. Inter arasores con decumanos lege frumentaria , quam Hieronicam adpellant, judicia fiunt. Ejusmodi quoque leges Macedonibus a L. Paullo ex confilii fententia datas recenfet Liv. XLV, 29.

Achæis præscriptas Pausan. VIII. p. 427. feq. CIT. Ut &

CII. Accedebant his deinde leges quædam atris, quas a Romanis latæ , quas in provinciis abservaDR. ji oportebat. Sic quum lex Atilia de dando jis dabat

tutore tantum in urbe valeret; lege Julia & Titia eadem uti paullo ante diximus, etiam ad provincias porrecta est. princ. Inft. de Atilian. tur. Quum ex lege Julia de maritandis ordinis bus tutor dandus eflet ei mulieri virginique, quam ex hac ipfa lege nubere oportebat, ad dotem dandam, dicendam, promittendamve; factum paullo poft est SC. quo cautum, ut etiam in provincia fimiliter a Præfidibus ex eadem caulla tutores darentur. Ulpian. Fragm. XI, 1. Similia exempla fuppeditabunt L. 19. ff. de

rira

[ocr errors]
[ocr errors]

ritu nupr. ( quam uberius exposuimus in Comm.
ad L. Jul. in Pap. Lib. I. Cap. s. dgn Lib. II.
Cap. 21. ) L. S. pr. ff. de manumif. Huc
pertinent tot rescripta Principum ad provin-
ciaruin Præfides , quibus vel nova jura dant :
provinciis vel dubia & ambigua decidunt
ceu ex Pandectis noftris ac utroque Codice
fatis adparet. L. 15. 9. 10. D. de off. proc. L.
14. ad SC. Turpillian. L. 1. D. de abigeis. L. 3.
D. de fide inftrum. L. 12. D. de cuft. reor.

CIII. At præcipue jus in provinciis profi- CIII. Nec ciscebatur ex edictis proconfulum, & reliquo- non

edi

Prom rum magistratuum, quæ, fimul ac in provincias cot. ituri erant, componere ac dein publice proponere solebant. Hoc edictum tribus plerumque partibus conftabat. Nam primo multa ex antecefforum edictis transferebant in sua, eaque pars edictum tralaritium vocabatur : deinde multanova addebant ipfi, quæ ad administrationem provinciæ, sumtus & rationes civita-tum , pactiones cum publicanis , usuras, fyngraphas, hereditatem , poffeffiones , aliaque hujus generis pertinebant: poftreino etiam pleraque cransferebantur ex edictis urbanis, quæcunque fcilicet de jure dicundo seu de usitatis privatorum caussis & controversiis agebant , inodo concinna essent conditioni provincialium. Unde edittum rralaritium & ea pars vocatur apud Cicer. ad Att. V, 21. Discimus hæc omnia ex Cic. Epist. ad Fam. 111, 8. ubi Proconful in Cilician iturus : Rome, inquit, compofui ediftum, nihil addidi, nifi qnod publicani me rogarunt, quum sam mum ad me veniffentgut de tuo edi&to rotidsm vero bis sransferrem in meum. (Habes ergo partem

Q Q 5 cdi

[ocr errors]
[ocr errors]

edicti tralatitiam) Diligentissime fcriptum caso
pur eft , quod pertinet ad minuendos fumtus civi-
tatum, quo in capite sunt quadam nova, faluta
ria civitatibus, quibus cgo magnopere detector.
(En alteram edi&ti partem in qua nova qux-
dam addiderat Cicero.) In tertia parte, quæ
fuerint scripta , ipse quoque oftendit Epift.
di Attic. vi, 1. ubi & de reliquis capitibus
agit distinctius: Breve autem edi&tum eft propter
hanc meam draspore, quod duobus generibus edi.
cendum putavi : quorum unum eft provinciale ,in
quo eft de rationibus civitatum, de are alieno, de
ufura', de fyngraphis : in eodem omnia de publica-
nis; alterum , quod fine edilto faris commote
tranfigi non poteft, de hereditatum poffeffionibus ,
ste bonis poffidendis, magistris faciundis , venden
dis, qua ex edi&to do poftulari de fieri folent. Tere
tium dereliquo jure dicundo aypac or reliqui . Di-
xi, me de eo genere mea decreta ad edita urbana
Accommodaturum. Ex quibus patet , quod fu-
pra jam observavimus, finillima quidem in-
ter se fuiffe edi&ta urbana & provincialia, sed
tamen non ftatim idein obtinuifle in provin-
cia, quod Romæ fuerat vel lege vel moribus

Teceptum. Vid. Ger. Nood. obfer. 11, s.p. 444 CIV. Sub CIV. Sed in his non una contigic mutatio, hipera ex quo ad principes devoluta eft refpublica . toribus Primo enim, quod jam supra observavimus, hac in re eriam provinciale edictum concinnacun eft Dsutata. perpetuuin , quum antea non modo fingula

ruin provinciarum edicta inter se discreparent,
aliudque eller edictum Cilicium , aliud Sicilien-
fo, aliud Afiaticum , &c. fed & fucceffores
antecessorum edicta , prætorum urbanorum

схеп

exemplo fæpissime mutarent. Vid. Ez. Spanhem. Orb, Rom. ll, 12.p. 97. fequ. Deinde , communicata cum universo orbe Romano civitate, leges etiam Romanæ provinciis omnibus traditæ funt, eademque jura Romæ fuerunt ac in provinciis. Hinc de fuo ævo Gregorius Thaumaturg. in Paneg. Origen. p. 47. Oi Sawa lucesos sijão os cogãy répeor , ais ru πάντων και υπό ρωμαίων αρχίων ανθρώπων Kat LI CUETO Doégpeta. Mirifica fapientum noftrorum leges, quibus omnium nunc qui Rom mano imperio parent , hominum res reguntur. Rutil. Numatian. Itin. I. v. 63. ad Romam:

Fecifti patriam diverfis: gentibus unam,

Profuit injuftis, te dominante capi.
Dumque offers viltis proprii confortia juris,

Urbem fecifti, quod prius orbis erar. Plura ejusmodi teftimonia collegerunt Juretus ad Syınmach. Epift. V, 44. Ez. Spanhem. Orb. Rom. 11, 11p. 91. sequ. qui etiain erudite observat, poft ea quoque tempora multis civitatibus autovouiav relictam fuiffe ab Imperatoribus.

CV. Alterum, quod commune fuit omni- cv. Pros bus provinciis, in eo pofitum eft, quod illa vincie non fuis, ut socii & Latini nominis, fed Roma- pel Prize nis magiftratibus parerent. Duo vero in fin- toribus gulas provincias magiftratus mitti solebant, vel Con? quorum alter generali nomine Prafes dicitur. præt. vel Lib. I. II. D. de offic. praf. alter Queftor adpel- procolo Jatur. Præsidum officio initio functi sunt Prætores. Hinc quum initio duo in urbe Præto. res effent, quorum alter civibus jus dicebat, alter peregrinis ; Sicilia in provinciæ formam redacta, certius ; quuin deinde Sardinia acce

Qo

deret,

« PreviousContinue »