Page images
PDF
EPUB

12.

[ocr errors]

XVIII. Non minus liberali:er jura civita-' XVIII.!

An ea tri. tis Romanæ plurimis dediffe videntur Com

bui poffit modus, Pertinax, Didius, Julianus , Pescen-Commonius, Niger , Severus . Sed nec hos tamen do, Pertidifcrimen illud fuftiliffe luculenter oftendit naci, lu.

liano, pe Spanh. Orb. Rom. II, 4.29 5.273. feq.

sceunio XIX. Verus ergo famosæ illius constitutio- Severo? nis auctor eft Antoninus Caracalla , qui pri- tus au

XIX. Ve mus edixit , ut , in orbe Romano qui eflent , &or est

Caracal omnes cives efficerentur . L. 17. D. de ftatu bom. Occafionem datæ hujus legis docent Excerpta Dionis Valesiana p. 745. Jam pridem Auguftus vicefimain induxerat, locupletando ærario militari, quod vectigal ex hereditatibus dependebatur, de quo jampridem luculenter egerunt Valefius ad illum Dionis locum, Salmas. de modo usur. XIX. Petr. Bur. manus de Veltigalo populi Romani XI. & jam ante hos Jac. Cujac. Obferv. V, 16. Xl, 24. Pendebant iftud vectigal ex Augusti instituto here-, des extranei, Romani cives, qui hereditatem ad bant; nisi vel pauperes effent hereditates, vel ipsi heredes agnationis jure ex lege XII. Tabularuin hereditatem fortirentur. Dio Cafl. LV.p.565. Postea mitiores principes quibus dam cognatis vicesinæ vacationein fubinde dederunt. Plin, Paneg. XXVII. Aft Caracalla, quun largitionibus ftupendis eluvionein filco intuliffet, duplicato illo onere, decimam loco. vicesunæ induxit, cujus decimæ præter Excerpta Dionis meninit etiam Ulpianus apud Am Etorem Collar. Leg. Mojo duo Rom. XVl. fin. UC ergo vectigal iftud a quamplurimis pendere tur, omnibus qui in orbe Romano erant, civita.

tem

XX. Con

term dedit, λόγω μη τιμών, έργω δε, όπως πλείω αυτο και εκ τ τοιέτα οροσή, δια το τες ξένες τα πολλά αν μη σωτελεϊν , /pecie guidem honorem eis tribuens, fed revera ut fi scum fuum augeret : quippe quum peregrini pleraque borum vectigalium non penderent : ut ait Dio in Excerpt. Valef. p. 745. Ceterum quamvis fucceffor Caracallæ , Macrinus , deciinam illam civibus tam inoleftam aboleret ; jus ta. men civitatis orbi Romano semnel datum non ademit : unde fenfin exolevit antiquum illud inter cives & peregrinos discrimen.

XX. Illud adhuc monendum videtur , ad ftitutio folos ingenuos pertinuisse Antonini Caracalea ad in- la constitutionem , non ad libertinæ condinon item tionis homines . Nov. LXXVIII, 5. Unde etad libero iam poft eam constitutionem falvum manfit tinos

discrimen inter libertinos cives , Latinos Jupertinuit. nianos , & dedititios, ceu ex Salviani adver

fus avarit. libro lll, 7. animadverterunt Jac. Cujac. Obferv. IV, 3. & Ez. Spanhem. Orb.

Rom. II, 9. p. 84. feq. XXI. Alt XXI. Expofuimus hactenus , duce erudi. cum his tislino Spanhemio, datæ civitatis Romanæ quoque hiftoriam, oftendimusque, ita paullatim gracūmuni- dum effe factum , ut civitas primum omnicavit ju- bus , qui Roinæ aut in agro Romano domi

.

cilium conftituerent, deinde aliquot in Latio municipiis , tum toti Latio , mox universa Italiæ, aliquot porro extra Italiam vel privetis, vel oppidis, vel provinciis, & poftremo omnibus in orbe Romano ingenuis daretur Justinianus tamen, ut fuit admodum libera. lis, sublato illo libertinorum discrimine, ri

[ocr errors][ocr errors][ocr errors]

menta.

[ocr errors]

tulis C. de Lat. ig dedit. lib. toll. & Novel-
la LXXVIEI, 2. 5. ad ipsos quoque liber-
tinæ conditionis homines hoc beneficium pro-
tulit , adeoque omnes in orbe Romano vi-
ventes æquo jure agere voluit.

XXII. Proximum est, ut ipfa jura civita- XXII. Ju.
tis paullo accuratius exponamus . Et de his a civita-
quidein observandun , ea sensim inagis ma- sim ceps.
gisque aucta fuille atque amplificata. Jain re incre.
sub regibus cives gaudebant libertate , jure
connubiorum , patrio, legitimni dominii, te-
ftamenti forsan & nexus atque usucapio.
nis · Jus quoque iisdein erat suffragia feren-
di in creandis magiftratibus , ferendis legi-
bus , bellis decernendis . Pulsis poftea regi-
bus , abdicatoque regibus imperio , paulfa-
tim provocatio concella ad populun : magi-
ftratus, connubia, facerdotia cum plebe com-
municata : adeoque optimo jure cives esse
coeperunt Ronani. Ez. Spanhem. Orb. Rom.
1, i. 2. p4.
XXIII. Duobus vero maxine fummis ca-

XXIII.At

liud fui. pitibus constitit civitas Ronana , quorum jus Quialterum JUS QUIRITIUM ; alterum JUS titium CIVITATIS adpellatum eft. Quamvis enim civitatis. hæc promiscue nonnunquain ponant auctores veteres, veluti Ulpianus: Fragno III, 1. 4o actamen, qui accuratius loquuntur, hæc cum cura diftinguunt. Plinius , Epift. x, 32. Ago gratias, Domine, quod & JUS QUIRITIUM libertis necesaria mihi femind , CIVITA TEM ROMANAM Harpocrari, jatralipta meo, fine mora indulfifti. Et Epift. X, 4. Quan te rogo, des ei CIVITATEM ROMANAM;

eft

[ocr errors]

eft enim peregrine conditionis', manumissus à
peregrina . Idem rogo des JUS QUIRITIUM
libertis Antonia Maximilla. Manifesto hic di-
ftinguuntur jus Quiritium & civitas Romana ,
inter

quæ hoc intereft , quod illud ad ea ,
quæ juris sunt privati, pertinet ; hæc ea, quæ
juris publici sunt, continet. Spanh. Orb. Rom.
1, 1. 12. p. 28. Carol. Sigon. de antiquo jure
civ. Rom. 1, 6. seq. & de antiq. jure Ital. 11, 3.
Quod quum non animadvertant viri quidam
eruditiflimi , in eum prolapsi sunt errorem
ut jus Quiritium in iftis Plinii locis vel
idem efle cuin jure Latii existiment, vel il-
lud cum ipfis juribus civitatis confundant
a quo lapsu nec ipse V. C. Christophorus
Cellarius fibi fatis cavit in Adnotationibus
fuis ad Plinium.

XXIV. Nonnulla, quæ tum ad jus QuiriXXIV. tium, tum ad civitatein Romanam pertinent, utrúque fummatim his verbis complectitur Cicer. Orat. comple- 11. de Leg. Agrar.XIX. Retineteist am pofeffionem mum fit?

gratis, libertatis, fuffragiorum, dignitatis, urbis,
fori, ludorum,feftorum dierum ceterorum omnium
kommodorum. Alt fi accuratius fingulas utrius-
que juris partes consideres ; jus civitatis inju-
re census, militiæ, tributorum, vectigalium,
fuffragiorum , honorum, & facrorum; jus Qui-
ritium in jure libertatis, gentis, connubiorum ,
patrio, legitimi dominii , hereditatis atque
ufucapionis fuit fitum. Car. Sigon. de antiq. ju-
re Civ. Rom. 1. 13. Ez. Spanhein. Orb. Rom.], 1.
2. p. 4. De fingulis nunc paullo distinctius agen-

duin, ordiendumque a jure Quiritium. XXV.ci- XXV. Primo ergo omnes cives Ronani erant Ves Re

LI

[ocr errors]
[ocr errors][ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

LIBERI: eaque LIBERTAS eos non solum a

mavi erás dominorum poteftate, fed & a tyrannorum im- liberi a perio, magistratuuin potentia, libidine credi- poteftate

dominis
torum, civiumque potentia tutos præftabat. (8)
Nullus ergo civis Romanus servus fieri pot
erat , nec ingenuitatem aut libertatem anittere,
nifi aut captivitate, aut dolosa venditione , aut
iis modis de quibus ftipra Lib. I. Tit. Nr.6.5.
feq.& Tit. xvi. n. 3. Seq. a&tum eft: quamvis &
in his pleruinque fictionem quandam adhibi-
tam elle, observet Ger. Nood. Probab. 12.p.85.
Hoc enim juris erat a majoribus prodirum, ut
nemo civis Romanus aut LIBERT AT EM, aut
civitatem poffet amittere, nifi ipfe auctor faftus
eller: inquit Cicero pro Domo xxix. Sed de in.
genuorum libertinorumque conditione fatis
fuperque fuis locis dictum eft, nihil ut hic ad-
dendum a nobis videatur; præter id unicum,
quod eadem libertas cives iminunes a verberi-
bus omnique tortura præftiterit. Quum enim
servilis ifta poena videretur, non poterat major

civi
8) Cave ergo confundas libertatem juris gen:
cium cum libertate juris Quiritium, quæ nulli
competir nisi civibus Romanis. Cic. pro Cecin.
XXXIII. Qui enim poteft jure Quiritium liber esse
is, qui in numero Quiritium non eft ? Hinc tribu-
bus omnibus mori libertatem dicebantur amic-
tere, etiams haud fierent servi. Liv. XLV, 15.
Immo hinc intelligenda L. 5. 6. 3. D. de extr.
cognit, ubi media capitis deminutione, & fpe-
ciacim aquæ ac ignis interdi&ione , etiam li-
bertas amitti dicitur, quod de libertate ju-
ris gentium falsum : de libertate juris Quiri-
tium veriffinum est. Conf, Ger. Nood. 0bfo
II, 31. p. 469.

« PreviousContinue »