Page images
PDF
EPUB

Jam matura viro, jam plenis nubilis annis; addit : Non eft iteratum , fed SECUNDUM JUS. di&tum, in quo ego ANNORUM racione, es ex HABITU CORPORIS atas probatur . Idem ad Virgit. Eclog. Vill. v. 34. Bene cum annisjungir HABITUM CORPORIS, names. IN JU-, RE pubertas EXUT ROQUE colligitur.Ex quibus patet , Servium in Prisci disceliffe fententiain. Denique Ifidorus Orig. Xl, 2. Callianorum sententiam amplexus : Quidam, inquit, ex annis pubertatem eftimant , id eft , eum puberem effe , qui quatuordecim annos expleverit: quamvis tardiffimapubefcat. Certiffimum autem puberem efle, qui EX HABITU CORPORIS pubertatem oftendar, der generare jam poffit. In tanta ergo jureconsultorum incertitudine ex sententia Em. Merili obf. V, 15. fæpe parentes teftamentis folebant definire annum, quo puberes haberi deberent liberi , modo annum decimum quartumn , L. 49. Da delegat. 1. modo decimun octavum L. 101. $. 3. D. de conda es demonstr, modo decimum sextuin L. 3 4.9.2. D. de legat.3. Unde lux affulger loco Paulli Gal. IV, 2. ubi heres tutoribus fubeffe dicitur exeirñs a porter

as T. natpis, ufque ad conftitutum tempus a patre. Quum vero Juftinianus, aut Tribonianus potius , aniinadverterer , pubertatein nonnullos HABITU CORPORIS æftimari velles; facile sibi persuasit eliam usu receptų olim fuiffe hanc Caflianorum vel Prisci sententiam, quum tamen multa hujus generis disputarint veteres Jureconsuki , quæ in forum nunquam adinissa conftat, quæque ad jus constituendum magis, quam conftitutum, pertinuerunt. Fingamus itaque ,

Cal

Cassianos censuille pubertatem æstimandam effe quoixãs, & inspectione old aidoar , pudendorum, quum tamen habitus corporis & alio modo naturalem generandi facultatem prodat: non tamen ullo veterum testimonio constat, id in foro efle frequentatum, vel ullum judicem unquam fuisse tam Callii vel Prisci sententiæ addi&tum , ut adolescentem , qui curatorem peteret, vestibus fpoliari, inspicique nudum jufferit. At credidit id tamen Juftinianus, & hinc rem constitutione abo. levit, quam nemo veterum in foris Romanorum deprehendit. (C) V. Foeminarum tutela perpetua non puber- V. Finie.

batur eftate, fed aliis quibusdam modis finiebatur , ve

iam tuteluti Conventione in manum. Quun eniin ea, la fæmiceu fupra dixiinus, efiet capitis deminutio , qua narú conin manum & poteftatem inariti redigebantur in mand, mulieres ; non poterat non tutela finiri duminodo omnes tutores fierent auctores. Cicero pro Flattó XXXIV. Boeth. ad Topica Cic.IlI.

VI. Finiebatur etiam mulierum tutela jure VI. Uc & trium vel quatuor liberorum, ceu fupra LIB. I. jure ru

. TIT. XIII, n. 22. obfervavimus . Nam conftat ex Ulpian. Fragm. XXVIII, 3. Ingenuis foeminis tribus; libertabus opus fuiffe quatuor liberis, fi tutela exire vellent.

K 4

TIT.

[ocr errors]

(c) Interim non nego, Græcis ejusmodi infpe

Erionem ustararn fuiffe de qua Scholiastes a
Florens Chriftianus ad Aristophan. in Vefp.x.
578. nec non Gundlingiana Part. XXIV. 2. $.
VII. P; 347. seq. Sed nondum demonftratum
de exploracione pubertatis quidquam caụcum
fuille in XII. Tabulis, ur verosimile fiat, hunc.
ritum Ahenis Roman migralle.

[blocks in formation]

rum.

Uemadmodum tutores personis; ita CU

RATORES rebus dabantur , quorum origo erit ex antiquitatibus repetenda.

1. Curatores aut LEGITIMI erant , ut I. CuraLores quo- HONORARII. Illi legibus XII. Tabularum ; tuplices ? hi edicto prætoris debebant originem . Ul

pian. Fragm. II, 1. Teftamentarii non erant, quia Lex XII. Tabularum patri familias de turela , non autem de curatione legare vel

teftamento disponere permiserat. II. Cura 11. Et legibus XII. Tabularum (s) curario furio

tores' accipiebant FURIOSI & PRODIGI . forum & Prodigo. Quam legem deceniviralem ex Cicer. Quaft.

Tiff, 111, 11. ego de invent. II, 59. ita restituit Gothofredus ad XII. Tab. Tab.v. SI FURIOSUS

AUT (a) Verosimile tamen eft, eum morem jam ante

leges XII. Tabularum Romæ viguiffe. Moribus fane ifta furiosorum prodigorumque curatio tribuitur. L.1. D. de curat. furiol. & apud Paull. Recept. Sent. III, 4. Quod quum intelligi haud poflit de moribus, poft ea tempora demum rece ptis ; (Siquidein Ulp. d. L. 1. de cur, furiof. hanc curationem quidem ex XII. Tabulis arceflit, sed initium tainen ejusdem tribuit moribus, ) procul dubio jam sub regibus furiofis daci sunt cu. ratores. Elt ea remtencia Jac. Cujacii, Jac. Go. thofredi, aliorumque virorum do&torum, quam male impugnar v. c. Jan. a Costa ad S. 1. Inft. de I. N. G.&C. S. 3. Inft. h. t. Vid. Schulting, ad Paull. ko co p. 341.

[ocr errors]

AUT PRODIGUS EXSISTAT , AST EI CUSTOS. NEC ESCIT, AGNATORUM GENTILIUMQUE IN EO PECUNIAVE EJUS POTESTAS ESTO. Quamvis adhuc quæri poffit , utrum ex verbis Decemvirorum, an ex eorumdem interpretatione nata fit curatio prodigorum.

III. Quum vero initio & prodigi & furiofi III. Proipfo jure agnatorum gentiliumque curationi digis cusubelsent ; L. 1. pr. D. de cur. furiof. prodigi ator da

ius poft poftea tum demum curatorem accipiebant, fi interdipostulantibus agnatis ( Vid. Valer. Max. VIII. &ionem 6.) jis a prætore interpofita fententia bonis buvorú effet interdictum. L. 1. D. de cur. furiof. Ulp. Fragm. XII, 2. Unde Horatius Sat. II, 3.

Interdi&to huic omne adimat jus

Prætor, dad fanos abeat tutela propinquos. Ex quo fimul

cur furor contra&tus statim ab initio reddiderit irritos, quam. vis furiosus agnatorum curationem nonduin fubisset , prodigus vero priusquam ei effet bonis interdictum, valide contraxerit. TJIV. Formulam, qua bonis interdicebat præ. IV. For. servavit nobis Paullus , Rec. Sent. 11],

mula in

terdicer4. A. 7. QUANDO TIBI BONA PATER- di bonis NA AVITAQUE NEQUITIA TUA DIS. PERDIS, LIBEROS QUE TUOS AD EGESTATEM PERDUCIS ;. OB EAM REM TIBI EA RE (6) COMMERCIOQUE

K 5

IN(6) Legunt nonnulli AERE. Cujac. ad Paull.

1. c. Jac. Menard. ad Cicer. AE.Verrin. V. fed nihil hic mutandum effe, docent V. A. Cornel. van Bynk:rsh, ObfIII, 21. Schultiog. ad Paull. l. c. p. 342.

patet ratio

tor,

1

porum.

INTERDICO. Quo facto ftatim agnatorum , aur, hisce deficientibus, gentiliun (c) curationi comunittebatur prodigus. Exempla sunt apud M. Senec. Contr. III. prof. Val. Max. III,

S.VIII, 6. Dion. Carl. Lkllap: 710. V. Quo

V. Aft tum furiosus , tuin prodigus, remodo cepta mentis vitæque fanitate, curatione libebizica cu: rabatur, quamvis & hic prodigo decreto Prætatio fini. ta? toris eilet

opus

Paull. Sent. I/1.4. A. 1 2. p. 343. c. ibi Schuling.. L. l. D.de cur.furiof. Henri

Bern. Reinold, Kar.cap. XLI.P. 291. VI. Ori.. VI. Quum ergo initio furiofis ac prodi80 cura- gis tantum obtruderentur curatores ; factu n: rionis mi. inde eft, ut cum aliquo famæ detrimento

conjuncta videretur curatio .. Iniquum eniin habetur, ingenuis hominibus, non efl'e liberam. rerum fuarum alienationem. L. 2. Di fi a. parente quis. manumif. Ergo præter furiolos. & prodigos nemo, invitus. accipiesat cutatorem , & ne minor quidem , quamvis infirmum. eflet in ram lubrica ætate confiliun , cujusquam curationi fuberat , antequain: lex. Latoria ea in re adolescentibus. prospiceret . Quando lata fit ea lex, nondun constat . Antiquiffunum efle , vel ex €o paret , quod jam Plautus. Pseudol. I, 3. 2o. 68.. ejus meminit sub nomine legis quia. Wavicennarid . Quum ergo M. Lætorius. Plancianus ann... U. C. ccccxc. tribunus plebis.

fueQui fint agnati , qui gentiles, infra Lib. III. Tit. Il. explicabitur. Jam nota originem ada. güi , quod in homines stulcos dicitur, ad agnas. nos a gentiles . Vid. Varr. de re ruft. 1. 2. Columell. x, 1. Horat. Sat. II. za.

« PreviousContinue »