Page images
PDF
EPUB

actio. Sane eodem modo auctor fiebat, qui adrogabatur ab alio . Cicer. Orat. pro domo XXIX. Et interrogationis hoc in negotio factæ diferte ineminit Paullus L. 3. D. de ault. da confenfu tus. de curat. quamvis eam non existimet absolute necessariam. Interponebatur vero auctoritas statim in ipso negotio : fed ita tamen, ut non prius auctor fieret tu. tor, quam pupillus id egillet, a quo fubftantiam capiebat negotium . Et hinc est , quod au&toritas PERFECTO NEGOTIO interponi dicitur in L. 25. $. 4. D. de adquir. bered. ibi præter neceffitatein rescribi : provelto negotio contra Jac. Gothofredum Comm. ad L. 29. don de R.). docuimus in Elem. jur. civil. S.250. Disputavit de eadem quæstione Cujac. Obs. XIII, 31.

iv. Unde fimul adparet , quid interfue- iv.Quid rit discriminis , inter CONSENSUM cura- consentoris & tutoris AUCTORITATEM . Sine sus Cura.

toris ? hac actus erat nullus , fine illo rescindendus, illa interponenda erat ftatim a tutore præsente , S. 2. Inft. h. t. Erat enim actus le. gitimus, qui non admittebat procuratorem, conditionem & diem. Hic interjecto demum tempore accedere poterat.

v. Si negotium inter tutorem & pupil- v. Quid lum vel mulierem intercederet ; auctorita- cutor prę. tem adhibere non poterat tutor . Nullus

torianus. enim tutor poterat in rem suain auctor fic. ri. L. 1. S. 7. D. h. t. Solebat ergo tunc a præ tore alius tutor dari , qui pretorianus vel pratorius vocabatur , ideo , quod a solo Prætore non adhibita in confilium inajo.

H«in. Ant. Rom. T. I к

re parte Tribunorum plebis dabatur . Meminit ejus ipse Imperator . 3. Inftit. hoc titul. multoque luculentius Ulpianus Frag. XI, 24. Moribus tutor datur mulieri, pupillove , qui cum tutore fuo legé aut legitimo judicio agere vult, ut auctore eo agat : (ipfe enim tutor in rem suam Autior fieri non potest , ) qui pretorianus tutor dicitur , quia a pratore urbis dari confuevit. Un de inter Triboniani embleiata referenda eft tutoris in curatorem mutatio. L. 3. §. 2. L. 4. do 5. D. de tutel. L. 24. D. de teftam. tutel. L. 9. S. 4. D. de tutel. ea ration.diftrah. L. 1. 2. 3. ult. C. de lit. dando tut. vel curat. ceu jam observa

vit Hub. Giph. ad S. ult. Inft. hoc tit. VI. Is po

VI. Nimirum postea invaluit , ut loco tu. fea mu. tatus in toris prætorii adjungeretur curator , quoad eur.core. actio illa duraret, vel etiam perpetuus. Nov.

LXXII, 2. Quamvis id contingat paullo rarius , quia jure novissimo pupilli debitor vel creditor , tutor fieri non potest. Nov. LXXII, 1. Nov. XCIV, do Auth. Minoris debitor C. qui

[ocr errors]

dari tut.

[merged small][merged small][merged small][ocr errors]

Q

Quibus modis tutela finitur
Uibus modis finiatur tutela, fatis accu-

rate ad hunc titulum docent Interpretes. Et de morte quidem & capitis deminutione nulluin est dubium: at de pubertate & aliis nonnullis modis , quibus tutelam oliin finitam constat , nonnulla ex antiquitatibus monenda videntur.

[ocr errors]

1. Ad PUBERTATEM quod attinet ipse Tribonianus hoc titulo antiquitatum Roma- I. Loctis

Institunarum præ fe fert notitiam, dum observat, veteres pubertatem non solum ex annis, fed de ritu & ex habitu corporis in mafculis voluiffe anriquo æftimari. Quod quum Justinianus indignum di puberjudicarit caftitate fuorum temporun , ftatuif- tatem se eum, fancta promulgata constitutione , ut masculi completo anno ætatis XIV. puberes ; foeminæ duodecimo viri potentes haberentur. princ. Inft. h. t. (a)

II. Sed Tribonianum hic antiquitatis pro- II. Jami dere ignorantiam , multi exiftimant. Neque diu alite enim Justinianus primus iftos pubertatis ter

Julinia.

num cecminos fixit, jam dudum quippe in jure rece. ti mini ptos. Sane duodecim annoruin puellas jam vi- pubertaii potentes esfe Augustus lege Papia Poppæa præfimici. censuerat, ut patet ex Dione Call. LVI. Lásdende και ταις κόρας ες ή τη γάμε ώσαν έτη πλήρη vouíletou. Duodecim annos puellis ad nuptias Sufficere ftaruit. Adde Tis Comm. noftrum ad L. Jul. don Pap. Popp. Lib. II. cap. 5. Quatuordecim vero anni ad pubertatem masculorum jam secundo post Christum fæculo

K 2

re

(a) Ipfa illa sancta Justiniani conftitutio exftat

L. ult. C. quando tur, effe def. INDECORAM OBSERVATIONEM in examinanda marinom pubertate refecantes, jubemus, quemadmodum fæminæ post impletos -XII. annos omni modo pubefcere judicantur, ita du mares poft fexceffume quatuordecim annorum puberes exiftimentur INDAGATIONE CORPORIS INHONE. STA ceflame. *

rarunt.

requirebantur, etiam ex mente Proculejanorum. Tertull. de vel. virg. XI. de Anima XXXVIII. Macrob. Saturn.VII,7. in Somn.Scipion.1,6.(6)

III. Deinde nec alterum videtur per omnia III. Nun. quam ve- verum esse, quod veteres Romani masculorum meres pu- pubertatem indecora obfervatione, inhonestaque infpe&io indagatione explorarint, ut loquitur Imperator ne corpo. L. ult. C.quando tut.effe des. Nulla enim iftius ris explo, indecoræ inspectionis vel vola vel vestigium

apud antiquos occurrit. Et quamvis Huberus Ligreff. 111, 14. p. 210. & vir amplissimus, Corn. van Bynkersh. Obferv. III, 24. excufandum putent Justinianum, credantque, si non in quæftione de finienda tutela, ac certe in nuptiis nonnunquam isti inspectioni locum fuifle, tamen ne id quidem fatis, ut opinor , excusat Imperatorem. Non enim quæstionem de viri potentia, qualis aliquando in nuptiis occurrit, tractat in d. L. ult. quippe ad quam definiendam sola ætas parum faceret, sed quæstionem de tutela finienda. Nec verosimile est, Triboniano Imperatoris fui constitutiones tam fuiffe parum familiares, ut fanctam illam,

quam

[ocr errors]

(6) Quin & leges id docere poterant Tribonianum,

veluci L. 2. princ. D. de pupill. ex vulg. subft.s.
D. qui teftam.fac. pol. 1. 4. C. eod. ex quibus pa-
tet, faltim Ulpiani & Diocletiani temporibus
eosdem pubertatis annos fuiffe definitos . Ne-
que tamen dubito, quim olim antiquiffimis
reip. remporibus quintodecimo demum æraris
anno exacto puberes habiti fint adolescentes
Tunc enim eos cogam virilem fumfille
anno XVII, ur vulgo exiftimant , nec anno
XIV, uc visum Liplio ad 7 ac. p. 312. docet No-
ris. Cænotaph. Pisan, Diss. II, 4.

[ocr errors]

non

erroris.

quam tantopere laudat, legem in inftitutioni-
bus æque ac codice ad materiam de tutela
retulerit , quæ de fingulari tantum casu nu-
priali egisset. Quare adhuc probabile vide-
tur ; Justinianum hic cum larvis pugnalle ,
ritunque aboleville, cujus nunquam Romanis
in mentem venerat. Vid. Jac. Rævard. Variar.
?V, 10. p. 667. Tom. I. Operum .

IV. Ut ergo adpareat, quid in errorem in. iv. Ori.
duxerit Juftinianuin ; fciendum, non conve- 80 hujus
niffe inter antiquos Jureconfultos, quos pu-
bertati terminos figerent. Quum plerique in
Stoicorum fcholis profecissent, hi vero adole-
scentum pubertatem XIV. puellarum viripo-
tentiam XII. annis æftimarent; (Plut. Placit.
Philos. V, 21. ) eamdem fententiam plerique
Jurisconsulti & inprimis Proculejani, ample-
Etebantur. Sed aliud longe videbatur Callio
Longino, cujus sectarii non annis, fed habitu
Corporis, æstimandam effe pubertatem arbitra-
bantur. Denique Priscus Javolenus quafi con-
ciliaturus utramque sententiam, eum demuin
puberem esse dicebat, in quem & numerus an-
noruin, & habitus corporis concurreret. Di-
serte Ulpian. Fragm. XI, 28. Puberem autem
Calliani quidem eum effe dicunt, qui HABITU
CORPORIS pubes adparet , id eft, qui generare
poteft; Proculejani autcm eum,qui quatuordecim
annos explevit. Verum Prifcus eum puberem effe,
in quem utrumque concurrit, do HABITUCOR.
PORIS, doo numerus annorum. Eamdemn con-
troverfiam Jurisconsultorum , fententiamque
Prisci Javoleni, in animo habuit Servius, qui
ad illa Virgilii Æn. VII, v. 53.

Jam)

[ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

K 3

« PreviousContinue »