Page images
PDF
EPUB

Eam vero poteftatem non uterque parentum habebat, fed folus pater, ideo familia princeps vocatus ab Ulpiano Fragm. IV, 1. quo defuncto demuin liberi fui juris effe coeperunt.

V. Denique jura ipfa, quæ illa patria maje- v. comftas complectebatur , plane erant fingularia. Et ple debaI. quidem huc pertinet jus vita dor necis. Lice-tæ & rebat enim patri filium , tanquain rem suam, non cis. folum exponere (6), in carcerem detrude

re,

(6) De partus expofitione e nece apud veteres

eruditiffimus exitat commentarius Gerardi Noodii , quem Julium Paullum ipse infcripfit. Nos inde hujus immanis confuetudinis hiftoriam quali per indicem , dabimus . Ex Romuli lege non licebat exponere mafculos, nec ex fequiore fexu filias primigenias, mig ex quinque vicinoruin sententia monftruofi, debiles, aut in. fignes ob deformitatem effent judicari. Dionyf. Halic. Ant. Rom. II. p. 88. Quæ Romuli lex eco. iam in XII. tabulas cum aliis migravit. Cicer, de legib. II1, 8. At utraque lex adeo fenfim exolevit, ut etiam fub Imperatoribus nihil effet ea expositione frequentius. Suet. Oetav. LXV.calig. v. Tacit. Hiftor. 1, s. Tertull. ad nation. L. 15. Idque nec ŠC. Planciano, nec alcero, quod sub Hadriano prodiit , mutatum fuisse, docet Ger. Noodt.Jul. Paull. III. P.350, qui etiam cap. IV. V. VI. obfervar, sub Diocletiano adhuc & Maximiano , immo & fub Conftantino licuisse infances exponere: primofque eam truculentiam inhibuisse Valentinum, Valencem & Gracianum, L. 2.C.de Infant. expofit. Sed huic sententiæ interceffit amplissimus Bynkersh. in libello de jure occid. liberos , ubi citius hoc cacoethes legibus vecitum Sacuit , quuinque, multo poft fententiam fuam cuererur laudatus Noodius fingulari Epilte et de re

1

1

re, flagris cædere, vinctum ablegare adope-
ras rufticas, fed & quovis fupplicio , fi meruif-
fet, necare. Dion. Hal. 11, p. 96. 97. Simplic.
Comm.ent. ad Epillet. Enchir. XXXVII. L. II.
D. de liberis do poftum. hered. Unde mirum est,
Libanium Deil. XXI. hunc veteris juris rigo-
Fem benigniore interpretatione emollire, pa-
tribufque tantum concedere unui tev-
révas, comminationem mortis. Aliud enim do.
cent tot exempla, ex quibus patet, patres do-
mi, adhibitis in confiliuin neceffariis , virisque
principibus , liberorum cauffas.cognoviffe , (C)
iisque pro rei gravitate poenas & supplicia in-
flixiffe. Val. Max. v, 8. Sen, de Clem.1, 15.Hunc
in modum a patribus necati dicuntur Caffius,
Val. Max.lor. quamvis id argumentis folidis
in dubium vocet Dionyf. Halic. Ant. Rom. Lib.
VIII.) Fabii Eburni filius apud Quinctil. de-
clamat. III. Scaurus apud Val. Maxim. ibid.
Fulvius , apud Sallast. de bello Caril. XXXIX.
Titus vero Actius eodem jure filium exfilio

damnavit, apud Sen. L. c. VI. Jus

VI. Eadem patria poteftas complectebatur
der venű-
dandi li. II. jus ter venumdandi filios. Si enim prima
beros ,

vice venditus in fervitutem filius , manumiffio-
ne libertatem recuperasset ; iterum vendi po-

terat.
nuper edita : fequutæ funt viri ampliflimi,
** Bynkershoekii Curæ fecundæ, id eft, notæ &

Ari&uræ ad illam amicam Noodtii Refpon-
fionem . Rem conficere videtur locus Tertull.

ad Nation. I, 18.
() Hinc pater adpellacor judex domefticus apud

Senec. Controv. 11,3. domefticus magiftratus apud
Senec. de benef. Ill, 11. cenfor filii apud Suet.
cland. XVI.

ne

terat a patre . Iterum manumissus , dengo in poteftatem patris recidebat, vendique adeo poterat tertium. Sed impetrata tertium libertate, e patria demum potestate exibat. Dionyf. Halic. 11, p. 97. Simplic. comment. ad Epiftet. En. chirid. XXXVII. Et quamvis Jac. Rævard. ad Xll. Tab. III. Aleander ad Caji Inft. 1, 7. 3. p. m. 96.& Jac. Gothofr. ad LL. XII. Tab. 1v. p. 202. erroris arguant Dionysium , eamque Romuli legem de imaginaria illa trina venditio

, quæ in manumiflione observabatur , intelligendam arbitrentur: hos ipsos tamen in eo fagit ratio. Ritus enim ille inaginariæ ven. ditionis fuit legis actio. Legis vero actiones demum e XII. Tabulis natæ funt. Ipfis quoque Aleandri & Gothofredi argumentis abunde satisfactum a Theod. Marcil. Interp. XII. Tab. XXV. Ant. Schulting. ad Ulp.Fragm. X. iap. 592. Bynkersh. de jure occ. lib. VI.p. 177. go Cel. Thomafio Dill. de ufu praft. Fit. Inft. de patra pot. I. Ceterum ea lex Romuli primuin a Numa paululum restricta eft, negatumque patribus jus vendendi filios illos, quibus uxores ducere permisissent. Dionyf. Halic. II. P. 98. Poftea ea in ipsas XII. tabulas migravit , ubi his fere verbis legebatur : ENDO LIBERIS JUSTIS JUS VITÆ NECIS VENUMDANDIQUE POTESTAS EI ESTO. SI PATER FILIUM TER VENUMDUIT, FILIUS A PATRE LIBER ESTO: Ulpian. Frag. X, 1. Jac. Gothofr. in quar. font. jur. civ. de LL. XII. Tab. iv.

VII. Jus VII, Denique & IIL jus adquirendi per li- adquire beros paaia poteftate continebatur. Sext. Em di per lo

beros. pir

pir. Pyrrh. hyp. III, 24. Legum Romanarum auEtores liberos in manu parentum ad infar servorum effe voluerunt , neque fuorum bonorum ipfos Fille dominos , fed parentes , donec manumittanTær eo modo, quo mancipia folent. Sed de hoc

jure infra ad Lib. II. Tit. IX. dicemus. VIII. Jus

VIII. In his omnibus vero fenfim nonnulla vitæ & mutata funt cultioribus reipubl. temporibus , necis

qui maxime quum ifta domestica majestas ftatui dibus ob- monarchico fub Imperatoribus parum consenfoleverit? tanea videretur. Et primo quidem quod ad jus

vitæ & necis attinet , ea mutatio non facta an-
te exactos reges, ut visum Rævardo ad XII.
Tab.cap. III. nec tempore Augufti, ceu credi-
tum Franc. Balduino ad Leg. Rom. XVII. p. 24.
nec denique sub Diocletiani tempora, uti exi-
ftimarunt Theod. Marcil. interpretam.leg. XII.
Tab. XXIV. vel fub Conftantini, ut credidit
Giphan. ad L. ult. C. de patr. poteft. multo mi-
nus fub Valentiniani , Valentis & Gratiani im-
perio, quæ Lipfii Epift. ad Belg. 1, 85. sententia
eft: fed a temporibus Trajani, qui filium male
contra pietatem a parente adfectum emanci-
pavit, nec eo defuncto patri bonorum possef-
lionem conceflit, L. ult. D.fi a parerse quis man
num.fir. Ejus exemplum deinde sequutus Ha-
drianus patrem, qui filium ob adulterii fufpi.
cionem in venatione occiderat, in insulam de.
portari juffit. L. 5.de L. Pompej. de parric. Hinc
ab Alexandri Severi temporibus inyaluit fen-
sim inos, filios gravius delinquentes offeren-
di magiftratibus, quibus tamen ipli parentes
præscribebant sententiam , in filiis exequen-
dam, L. 13.
$. ult. D. de re milit. L. 3. C. de pa-

tria por. L. 2. D. ad L. Corn. de ficar. L.11.fin.d. delib. do poft. hered, inft. Denique ne id quidem relictum parentibus, ut filios immorigeros abdicarent L. 6. C. de parr. por. Ergo totum illud jus vitæ & necis quod patribus olim competierat, paullatim restrictum, a Constantino M. sanctione poenali fublatum L. un. C. de his qui par, vel lib.ac in magistratum denique translatum est per constitutionem Valentiniani , L. un. C. de emend. propinqu. Conf. Thomasii Diss. de ufu pra£t. Tit. Inft.de patr.pot. I, 22./29.9.9.feq.

IX. Multo minus trinam liberorum venditio. IX. Ut & nem salvam esse paffi sunt imperatores. Hi eniin, berorum (non, ut Balduinus pusat, libera rep.) id jus venditio. parentibus ademerunt. Primus, non Hadria. nus, sed ur videtur, Diocletianus liberos ullo titulo alienari vetuit, L. 1.C. de patrib. qui fil. fuos diftrax. Deinde Conftantinus parentibus, cum exuema inopia conflictantibus liberos sanguinolentos (a) tanium vendere permisit, ea tamen lege, ut liceret & patri vendenti, & filio vendito aut cuicunque alii , pretio aut mancipio reddito, ad ingenuitatem provocare. L. 1.C.

de

trina li

(d) Filii fanguinolenti sunt recens nati, & adhuc

ab ucero rubentes. Eos enim vendi permiserat
Constantinus ob periculum expositionis. Fue
Gus hoc demonftrat Huber. Digres II, s. Soler
bant enim partus sanguinolenti vel

ad necein in folitarium locum abjici , vel ad loca quæ dam populi Romani publica deferri , & talis fuit Lactaria columna, de qua Feftus p. 393. Laetaria columna in foro clitoris difta, quod ibi infantes lacte alendos deferebant. Conf. Rævarda fonje&t. I, 17. p. 33.

« PreviousContinue »