Page images
PDF
EPUB

XIII. Ex eo ergo tempore

trium generum

XIII.Hinc erant libertini. Alii enim fiebant cives Ro

libertini

alii cives, mani, alii fola consequebantur jura Latino- alii Latirum , di&ti hinc Larini Juniani . Alii deni- ni, Junia. que utriusque juris expertes ad deditiorum dedititii. tantum conditionem adspirabant. Jac. Cujac. obf. iv, 5.

XIV, Jura civitatis quænam fuerint , inter xiy. Quia omnes constat , & infra oftendetur accura

nam Lati

ni Juniz. tius. Latini Juniani ejusdem erant conditionis ni ?' cum Latinis in colonias deductis. Ulp. XIX, 4. Fragm. Regul. ex ver. Jureconf. viii. p. m. 805. quales coloniæ paflimn in orbe Romano exftabant etiam ævo Imperatorum . Ez. Spanh. Orb. Rom. Exerc. 1,9. Libertate igitur gaudebant, participes erant commerciorum & mancipationum cum civibus, Ulp. XIX, 4. & familiæ emptores & teftes & libripen les fieri, ( Ulp. XX, 8.) quin & fideicommiflum capere poterant. (Ulp. XXV, 6.) Sed tamen nec teftari jis licebat, () nec ex teftamento quidquam capere, nisi intra centum dies a creatione jura Quiritium consequerentur. Ulp. XVII, 1. Hinc vulgo dicitur, vixifle Latinos Junianos ut liberos , decellille ut seryos. L. un. C. de Lar. lib. toll.

XV. Dedititii vero vix umbram libertatis XV. Qulga consequebantur. Nam & juris cominercio- les d.dia

sitii . E 6

rum ,'

(f) Videntur tamen & Latini Juniant teftari po

tuiffe volentibus concedentibufque patronis Nam & domini permittere po:erane iplis servis testamenti fa&ionem , ceu adparet ex Plin. Epift. VIII, 16.

ruin, mancipationum , erant expertes, & teftamenti factione turn actiya tun palfiva plane carebant , & , quæ miferrima erat eorum conditio, nulla ipfis fpes supererat, ullo inodo ad civium Romanorum vel Latinorum laltiin, conditionem adspirandi , Suet. Aug. XL. Cajus Inft. 1, 1. 4. adeoque ejusdem erant

conditionis cum populis dediticiis. (8) XVI. Ao XVI. Et hæc differentia libertinoruin fuit ea diffe. rentia fit. etiam fub imperatoribus infequentibus obblata ab fervata. Quamvis enim Antoninus CaracalAntonine la in nota illa lege in orbe Romano E, 17. D. Caracal

de ftatu bom civitatis jura cum omnibus qui in orbe Romano viverent , communica-310; id cainen beneficium non ad libertines, fed ad ingenuos pertinuit; ut recte observarunt Ez. Spanh. Orb. Rom. II, s. Ant. Schul

ting. ad Caji Inft. I, 1. 2. p. 13. XVII. J4 XVII. Primus Justinianus discrimen istud Kimianus fuftulit, L. un. C. de dedit. lib. roll. L. un. C. de mus tuo Lat. lib. roll. quibus constitutionibus omnibus

libertinis jura civitatis indulfit. Quin immo, quæ erat Flavii nostri liberalitas, denique oinne discrimen inter ingenuos & libertinos sustu

lit,

[ocr errors]
[ocr errors]

(8) Qui fe, divinaque & humana omnia dede

bant, mittebantur sub jugum, de quo ricu videndus Dionyf. Halic. Ant. Rom. III. p.159. Qua formula deinde facta fuerit dedicío ; ex Liv..1, 38. ostendic Barn. Brillon. de Form. IV, 2.354. Petr. Fab. Semestr. 1, 7. p. 36. Effectus vero erat , ut populi ejusmodi ingenuitatis quidem jura retinerent , ac nullo modo ad civic tatis commoda adspirarent. Conf, Car. Sigon. de antige jur. Ital. I, 1. p. 47

lit, falvo tamen jure patronatus , omnibusque libertis jus aureorum annulorum & nataliwn restitutionem (b) dedit. Nov. LXXVHI. Quam prudenter id consilii coeperit Imperator , alii oftenderunt. Vid. VVitenb. ad Tit. c. de jure aur. P. 360. Thomas. de ufu prałt. dift. hom. in ingen. dos libertin.1, 31. feq. p. 13.

XVIII. Ceterum præcipuum id erat insigne XVIII libertinorum , quod veste alba & annulo do- fignia li

bertino naren ur a patronis. Tertull. de resurr. cap.LVII. & deinde pileati & capite raso incederent. Et capillos quidem radere folebant in templo Feroniæ. (i) De quo ritu videndi Taubm. ad Plaut. Amphitr, I, i. exır. Alex. ab Alex. Genial, dier. IV, 20. Dalecamp. ad Plin. II, 55. Adfumebant etiam prænomen, noinenque patroni fuo addebant. Vid. infra Lib. III. Tit. VII. §. 1. Quo alludens Perfius Sat. V. v. 77. Verterit hunc dominus ; momento turbinis exit MARCUS Dama. Add. Arrian. Dill. Epifter. II, 1. Ceterum, quia jam libertatem confequuti non amplius pro rebus , fed pro personis habebantur: hinc in jure noftro qui ftatuin mutafunt, & vel ex servis liberi , vel ex liberis servi facti, non iidem censentur, fed vocantur novi

homi

(b) De jure aurcorum annulorum & restitutione

natalium a principe impetrari solicis vid. Lipf. Elečt. II, 8. Jo. Kirchinanu. de annulis, xv. XVI. Thomas. de usu pract, dift, in ingen egon

liber. I, 26. 27. p. 14. feq. (i). Qui mos ponendi capillos atrum ad exemplum naufragorum introductus fit ,

an ab AthenienGbus Romam manarit , disputat Briflon. Ant. Rom. I. II.p.13.

bomines. L.27. §. 1. D. de adim. vel transfer. leg. Itemque alii homines. L. 98. S. 8. D. de folution.

[ocr errors][merged small]

L

Icentia manumittendi restricta primum est

per legem ÆLIAM SENTIAM , cujus adeo historia , occasio & materia ex anti

quitate erunt explicandæ. I. Lex Æ-.

1. Lata ea lex, imperante Augusto Sex. lia Sentia Ælio Cato, (ita enim cognomen ex vetuftis quando monimentis primus restituit Henr. Noris. Ce

mor. Pis. Dis. 111. cap. IX.) & C. Sentio Saturnino Cofl. anno ab U.C.DCCLVII. Dio Cafl. iv. p. 557. Unde fallitur Mynfingerus Comment. ad inftit. ho t. dum mentionem legis fieri putat a Cicerone in Top. 11. Illa enim lexÆlia Sentia , cujus Cicero meminit, fi genuina effet vulgaris lectio, a roftra foret diverfilluna. Sed acute conjicit Norifius , ab indocti scribæ manu esse alterum Sentin , legem vero Æliam in loco Ciceronis non aliam esse , quam jus Ælianum vel Ælii tripartita , de quibus fupra in proæm.

S. VIII. II. Ratio II. Occasionem legi dedit nimia manumitRujus le-tendi facilitas, qua fiebat, ut urbs peffimo

rum viliffimorumque civiuin colluvie adflue. ret. Quod quanto cum dedecore fuerit conjunctum , præclare oftendit Dionyf. Halic. Antiq. Rom. IV, p. 228. Talis eft noftro tempore

confufio, do foc ad fordes atque ignominiam degeneravit Romanorum probitas , ut nonnulli a latrociniis , parietum per foffionibus, proftitutionibus, omnibusque aliis sceleribus pecunia collelta libertatem redimant , ftatimque fe Romanos faciant : alii conscii dominis, do focii ver neficiorum , homicidiorum facinorumque , cum contra Deos, tum contra rempublicam fufceprorum, eam ab illis gratiam recipiant : quidam ideo manumittantur , ut acceptum e publico frumentum menftruum, den fi qua alia liberalitatis in egenos cives conferuntur A Principio bus, dent his, a quibus fint fatti liberi. ACcedebant aliæ cauffæ manumitrendi paruin honestæ Sæpe domini servos omnes manumittebant in fraudem creditorum. Tacit. Ann. XV, 55. Sæpe servi a minoribus, quorum amores adjuverant, libertatem fibi loco mercedis ftipulabantur . Cujus rei exempla multa depingunt Terentius & Plautus,

III. Eam licentiam , quum indigna vide- III. Plura retur Augusti sæculo, lara hac lege coercen- gis capidam putabat princeps prudentiffimus . Qua ta. de re Sueton. Aug. XL. Manumittendi, modum terminavit . Et paucis interjectis : Quum doo de numero, com de conditione de differentia ecrum, qui manumitterentur , curiofe cavisset : hoc quoque adjecit ne vin&tus umquam tortusque quis ullo libertatis genere civitasem adipisceretur. Prius Auguftus lege Fusia Cani. nia ; pofterius Ælia Sentia præftitit. Quin tain necessariam tainque dignam, sæculo luo hanc legem existimabat Auguftus , ut inter mandata extrema, quæ Tiberio senatuique &

popula

« PreviousContinue »