Page images
PDF
EPUB

res.

v. Poft renatas litteras, collectis undique V. Collefragmentis, reftituere eas tentarunt Aymarus XII. Tas Rivallius, Jo. Oldendorpius, Jo. Guiliel. For- bularum Aerus , Ant. Augustinus , Fulv. Ursinus, Franc. recentioBalduinus, Ant. Contius, Franc. Hotomannus, Jac. Rævardus, Cæł. Calcagninus , Jo. Crifpinus, Steph. Vin. Pighius, Theod. Marcilius Fr. Pithæus, Dionyf. Gothofredus, Justus Lipsius, Paulus Merula, Conr. Rittershusius, Ludov. Charondas, Basinftochius ,Pandulph. Pratejus, Hadr. Turnebus , Jul. Pacius, Car. Sigonius, Ant. Clarus Sylvius, Ricardus Vitus, Jan. Vincentius Gravina , &, qui reliquis omnibus videtur præferendus, Jac. Gothofredus , cujus absolutiffima collectio exftat in quatuor fontibus jur. civilis, qui prodierunt Geneva MDCLIII, 4.

VI. Ex interpretatione XII. Tabularım lo VI. Legis gisa&tiones natæ funt, id eft, certi exercendi a&iones juris ritus, certæque verborum conceptiones & for

formula formulæ , quibus negleétis fufceptum quodvis & faiti. civile negotium irritum habebatur. Quamvis enim actus legitimi nonnunquam in fenfu latiore acciperentur pro omnibus actionibus, quæ coram magiftratu fierent, adeo, ut & licto res lege agere dicerentur : Schulting. Jurifp. antejuft.p.85.602.69

feq. strictius tamen hic vocem accipimus partim pro formulis actionum, partiin proactibus voluntariæ jurisdictionis, sollemniter explicandis, partiin pro actibus follemniter ,

A 4 periiffe putat sub irruptionem Gothorum. Allt sæculo adhuc Juftiniani exftiterunt Commen: carii Caji, quibus integrum XII. tabularum texcum insertum fuiffe , ex fragmentis patet , quæ in digeftis paffim exstant.

earumque

non

non tamen in jure peragendis. Hinc a&tiones legis funt manuiniffio, emancipatio, in jure ceffio, adoptio, & fimiles; altus legitimi, tutoris datio, mancipatio, hereditatis aditio & repudiatio, aliique plures. Horum omnium proprium erat, 1, ut vel in jure vel certe follemniter, (1) fierent. II, ut nec diein nec conditionellt adınitterent.'II!, Utuno actu fierent, & iterari nequirent. IV, ut per procuratorem explicari non poffent. Jan. Vinc. Gravina de xii. Tab. LXXX. p. 442. Brissor. Antiq. Rom. III, 20. p. 76. Petr. Faber Semeft. II, 23. 24. deo ad L. 77. D. de rer. jur.p.344. feq. Jac. Rævard. de Autorit. prudent. II.p.952.feq. Accedebant Fasti, seu consignationes dierum faftorum, nefastorum , interciorum, quibus lege agere vel licebat, vel non, vel ex parte tantum licebat. Harun rerum omniuin notitia initio penes folos patricios, & pontifices potiftunum erat, qui tamquam oracula - adibantur a populo : neque e re sua hi esse putabant, eas formulas & faftos evulgari . Cicero de Orat. 1, 41. en pro Murana XI. Quinctillien. Inft. Crat. III, 8.

Pomponius L. 2. 5. 6. D. de orig. jur. VII. Col.

VII. Egregiam ergo plebi operam navabat le&io fa. CN. FLAVIUS , qui arcanas istas formulas jure Fla- & faftos pontificios, (m) ab Appio Claudio viano,

(n) in (1) Omnes a&iones legitimas & a&us legitimos in

jure factos putat Gravina, loc. sed id falsum de hereditatis adicione, repudiatione , aliisque actibus legitimis , qui & extra jus recte expedieban

tur. Sollemniter tamen omnes fieri debebant. (m) Solos faftos a Flavio cum plebe communicatos

dicit Cicero pro Murena XII. led formulas anda

(n) in librum collectos anno circiter CCCCXL. primus evulgavit . Unde natum JUS FLAVIANUM, de quo Popon. L. 2. §. 7. D. de orig. jur. Cicero de Orat. 1941. pro Mur. XI. ÚS Ad Attic. Epift.V1, 1. Liv. IX, 46. Plin. Hift.Nar. XXXIII, 1. Geil. Nolt. &M. VI, 9. Valer.Maxiın. 11, 5.2. Addunt Pomponius, & Plinius, Flaviun eo beneficio ædilitatem a plebe meruis. se : sed conftat ex Valerio Maximo, eum jamn tum, quum ifta patricioruin arcana evulgaret, adilem fuisse, & deinde prætorem factum , idque vel inde colligas, quodipfe Poinponius faftos illos populo traditos, id est uti ego ex Livio, IX, 46. interpretor , in albo(o) propositos, refert.

VIII. Quanto gratius hoc plebi fuit offi- VIN: k ciuin, tanto minus illud placuit patriciis, qui cum novas fubinde cogitarunt fonnulas , easque ne in vulgus manakent, occultioribus quibuldam nobis consignarunt . Eas vero denuo evulgavit Sext. Alius Q. F.P. N. Patus Catus, (p) anno circiter U C. DIIII. unde enatum Jus ALIANUM. L. 2. §. 7. D. de origjit.

A 5

Cic. dunt reliqui au&ores, ut pura, Valerius Maximus, Livius, Gellius, Plinius, & ipfe Cicero Epift. ad Attic. VI, 1. An falti Gine iidem cum illis

apud Gruterun Inscr.p.cxxxIII.nondum liquer. (n) Non decemviro illo ceu exiftimat Guido

Panciroll. Var. L:&t. II, 2. fed Appio Claudio
Cæco, cujus scriba fúerar Flavius. Plin. Hijt.
Nat. XXXIII, 1, Cicero de Oras, 1,41. Conf.

Bynkersho in Præterm. p.46.
(o) lo albis aliquid proponere, non privatorum

erar, sed Præcorum atque Ædiliumi. Sp) Sextuig hunc Ælium ob jurisprudentiam mirifi

ce collaudanc Cicero in Brad xx.& de leg.d1,23.,

Cic. pro Muran. XI. An hoc jus Ælianum idem fit cum S. Ælii Tripartitis nondum expeditum eft. Negant Bertrand. de Jurispr. II, 4. p.171. Guil. Grot. Vit. ) ureconf. 1.3. p.17. Mihi tamen ea de re dubitandum vix videtur ob L. 2. $. 38. D. de orig. jur. ex qua patet, in Tripartitis ilJis præter XII, tabulas earumque interpretationem, legis etiam altiones occurrifle. Vid.

Bejeri Polit. ad tit. D. de Orig. jur. p. m. 10. IX. Utrin

IX. Utramque collectionein fata nobis inufque in viderunt. Formulas tainen actionum antiquas tericus & ftupenda plane industria collegit Barn. Brisrestaura tie.

fon, libro de formulis follemnibus populi Romani verbis, edito Francof. MDXCII, 4. quibus tamen non has tantum ,

fed & alias, facras, militares , forenfes familiaresque formulas complexus eft . Fastorum exemplum non unum exftat in antiquis marmoribus, ex quibus quædam æterno inscriptionum operi inseruit Gruterap. CXXXIII. & cum Petri Ciaccopii aliorumque explanationibus recudenda curavit Jo. Ge. Grævius Thefaur. Antiq. Rom. Tom. VIII. Veterum denique notarum juridicarum fpecunina poft Valerium Probum, PeHum Diaconum & Mangonem dedit Jo. Nicolai in libro de Siglis veterum , qui prodiic Lugd. Batav MDCCVI, 4.

X. Ab

Plin. Hift. N. XXXIII, 11. & Ennius apud Ci-
çer, de Orai. l 45. qui vocatur
Agregie cordatas buma, Cetus Elius
Conf. L. 1.pr.f. de comm, ferv. manuna. De gene
# Ælia egiegie differit Henr. Noris Cemetapha
Mifan. piffent. Io. P. 419.

ral

X. Ab iis temporibus multæ fubinde latæ X. Roma. funt leges, inulta quoque plebiscita, multa edi- na Juris eta prætorum atque ædilium prodierunt, qui- tid nole bus accesserunt responsa prudentum , & sub sua laboImperatoribus senatus consulta. Edicta perpetua & Imperatorum rescripta , adeo, ut in magnum aliarum fuper alias cumulatarum legum cumulum excresceret Romana jurisprudentia. Liv. III, 34. Romanarum legum Senatusque consultorum hiftoriam plures dederunt , in quibus eminent Paulus Manutius, Anton. Augu!tinus, Paulus Merula , Franc. Hotomannus, Janus Vinc. Gravina; fed hi omnes tamen in tanta messe haud leve aliis reliquerunt spicilegium.

XI. In hac legum Romanaruin farragine De haud pauci de universali quadam juris Romani fali juris collectione cogitare coeperunt. Agitaverat hoc Romania confilium Cicero, (q) cujus integrum ea de re le cogitat librum allegat A.Gellius Nolt.Artic.1,2 2. Quin- Cicero. Eilian. Inft. Orat. XII, 3. Ipfe quoque luculentam illius operis excarpapier, Artumbrationem fub Cralli persona dederat libro deOratore 1,42. Sed in spongiam incubuit hic Ciceronis Ajax.

A 6

XII. Idem (9) Ciceronem non fuisse in Romana jurifprudencia hospicem, vel scripta illius demontrant, Q.Scævolæ fe operam dedisse, teftatur in Brus 10: & in orat. pro Muræna Cap. XIII. minatur, se, fi fibi homini occupato ftomachum moverint, triduo jureconsultum profeffurum Unde & inter jureconfultos Ciceroni locuin dedic Guil. Grot. Vit. Jureconfult. 199. p.61. Sed an magnus in hac arte fuerit, adhuc fub judice lis eft. Vid. Schulcing. Orat.de Jurispr. ciceronis & Bynkersh. Praterm, ad L. 2. §. 38. D. de Or. 1. p. 85. seq.

« PreviousContinue »